G74 cevrimi nasil calisir?
FANUC G74, "Kenar Gaga Delik Acma Cevrimi"dir (End-Face Peck Drilling). Parcanin alin yuzeyinden, eksen (Z) boyunca, periyodik geri cekmelerle (talas kirma) delik delmek icin kullanilir. Iki satir halinde programlanir:G74 R(e) — her paso sonu talas kirma icin geri cekme miktari.
G74 Z(w) Q(Δk) F(f) — Z: delik dibi konumu, Q: her seferinde inilen derinlik (mikron), F: ilerleme.
G74'un ikinci kullanim sekli
X(U) ve P eklenirse, G74 artik tek bir merkez delik degil, X ekseninde adim adim kayan bir yuzey/kademe peck cevrimine doner: G74 R(e) / G74 X(u) Z(w) P(Δi) Q(Δk) R(Δd) F(f). Bu modul, en sik kullanilan ve ogrenciler icin en temel olan SADECE Z EKSENINDE delik delme moduna odaklanir.Paso sayisi nasil hesaplaniyor?
Toplam delik derinligi, girilen paso derinligi Q'ya bolunerek kac pasoya ihtiyac oldugu hesaplanir. Her pasoda matkap Q kadar ilerler, R kadar geri cekilir, sonra bir onceki derinlikten devam ederek tekrar ilerler.Matkap ucu payi neden eklenir?
Standart bir matkabin ucu duz degil, konik bir sivri uca sahiptir (genelde 118°). Eger tam delik derinligi (silindirik kisim) istiyorsaniz, bu konik ucun boyu kadar fazladan ilerlemeniz gerekir. Sistem bu payi acidan otomatik hesaplar.Bu ücretsiz G74 gaga delik delme (peck drilling) simülatörü ve NC kod üretici aracıyla; matkap çapını, delik derinliğini, paso derinliği Q ve geri çekme R değerlerini girip canlı takım yolu simülasyonunu izleyebilir ve FANUC 0i-TC uyumlu iki satırlık G74 programını anında üretebilirsiniz. G74 çevriminin teorisi için G74 Alın Gaga Delme ve Kanal Açma Çevrimi rehberimize, X ekseninde kanal açma için G75 Kanal Açma Simülatörü aracına, matkap ömrü hesabı için Matkap Ömrü & Maliyet aracına bakabilirsiniz.
G74 çevrimi nedir, iki kullanım şekli
FANUC G74, alından gaga (peck) delme çevrimidir: matkabı Z ekseninde Q kadar ilerletir, talaşı kırmak için R kadar geri çeker, yeniden ilerler ve bunu programlanan delik dibine kadar tekrarlar. Aynı çevrim X ve P adresleri eklendiğinde alından kanal açma / kademeli alın kesme çevrimine dönüşür (G74 X(U) Z(W) P Q R F); bu simülatör öğrencilerin ve operatörlerin en çok kullandığı yalnızca Z eksenli derin delik delme biçimine odaklanır. Takım taretteki matkaptır, iş mili döner, matkap X0'da parça eksenindedir. Tek G01 satırıyla delinen deliğin aksine G74, talaşı düzenli kırdığı, soğutmanın delik dibine ulaşmasını sağladığı ve matkap kırılmasını önlediği için 3×D'den derin deliklerde standart yöntemdir. Kanal açma modunu ve U/W ayrıntılarını G74 alın gaga delme ve kanal açma rehberinde bulabilirsiniz.
G74, G01 ile delme ve frezedeki G83
| Yöntem | Talaş kırma | Geri çekme | Uygun delik |
|---|---|---|---|
| G01 Z-… | Yok | Yok | Sığ delikler (≤ 2–3×D), yumuşak malzeme |
| G74 R / G74 Z Q F | Her Q'da | R kadar kısa geri çekme (talaş kırma) | Tornada 3–8×D derin delikler, çelik ve paslanmaz |
| G83 (freze / işleme merkezi) | Her Q'da | Tam çıkış (talaş boşaltma) | Frezede 5×D üzeri, talaş tahliyesi zor delikler |
Önemli ayrım: G74'ün geri çekmesi kısadır; matkap delikten çıkmaz, sadece talaşı kırar. Talaşın tamamen boşaltılması gereken çok derin deliklerde (8×D üzeri) her birkaç pasoda bir G0 ile tam çıkış satırı eklemek veya matkap üreticisinin derin delik matkabına (içten soğutmalı) geçmek gerekir.
Simülatörü adım adım kullanma
- Parça çapı: Yalnızca çizim içindir; koda girmez.
- Matkap çapı: Devir hesabının temelidir. Ø10 ve Vc 25 m/dak (HSS, çelik) için n = 1000·25/(π·10) ≈ 796 dev/dak. Karbür matkapta Vc 80–120 m/dak alınır; "Manuel" kartından girin.
- Başlangıç Z: Matkabın alından önde beklediği nokta, tipik +2 mm. Çevrim her gagalamadan sonra buraya değil, sadece R kadar geri gelir; başlangıç Z sadece ilk yaklaşmadır.
- Delik dibi Z: Programa olduğu gibi yazılır ve matkap ucunun ulaşacağı noktadır. Tam çaplı derinlik istiyorsanız uç payını siz ekleyin: 118° uçlu Ø10 matkapta uç boyu ≈ 0,3×D = 3 mm, yani 30 mm tam çap için Z-33.
- Matkap ucu açısı: Simülasyonun delik dibini konik çizmesi ve paso sayısını doğru hesaplaması için; 118° standart, 135–140° karbür ve kendinden merkezlemeli matkaplar için.
- Paso derinliği Q: Her gagalamada inilen mesafe, mm olarak girilir, koda mikron olarak yazılır (3 mm → Q3000). HSS'de Q ≈ 1×D, karbürde 1,5–2×D, paslanmazda 0,5–0,7×D iyi bir başlangıçtır.
- Geri çekme R: Talaş kırma mesafesi, 0,3–1 mm yeterlidir. Daha büyük değer çevrim süresini uzatır, talaşı daha iyi kırmaz.
- Simülasyonu başlatın; gagalamaları izleyin, kodu kopyalayın veya .nc indirin.
Üretilen programı satır satır okuma
Varsayılan değerlerle (Ø10 matkap, Z2 → Z-30, Q 3 mm, R 0,5 mm, çelik) araç şu programı üretir:
O0001
G21 G99
G50 S2500
T0505 M08
G97 S796 M03
G0 X0. Z2.00
G74 R0.50
G74 Z-30.00 Q3000 F0.15
G0 X150. Z200.
M09
M05
M30
%| Satır | Ne yapar? |
|---|---|
G97 S796 M03 | Delmede sabit devir kullanılır; matkap çapı değişmediği için G96'ya gerek yoktur, merkezde G96 devri fırlatırdı. |
G0 X0. Z2.00 | Matkap parça ekseninde (X0) ve alından 2 mm önde. Merkez kaçıklığı matkabı kırar; X0'ın takım ofsetiyle doğru ayarlandığından emin olun. |
G74 R0.50 | Birinci satır: her gagalama sonrası 0,5 mm geri çekme. Yazılmazsa kontrol parametre 5139'daki değeri kullanır. |
G74 Z-30.00 Q3000 F0.15 | İkinci satır: delik dibi Z-30, gagalama derinliği 3000 mikron = 3 mm, ilerleme 0,15 mm/dev. Q işaretsiz ve ondalıksız yazılır. |
| (çevrim içi) | 32 mm toplam yol / 3 mm = 10,7 → 11 gagalama. Her gagalamada F ile 3 mm ilerler, hızlı 0,5 mm geri çekilir, kaldığı yerden F ile devam eder; dibe ulaşınca hızlı hareketle başlangıç noktasına döner. |
G0 X150. Z200. | Takım değiştirme noktasına çıkış. |
FANUC eğitim kitabındaki resmi örnek aynı yapıdadır ve uzun bir deliği gösterir: G97 S280 M03, G00 X0 Z5.0 T0202 M08, G74 R1.0, G74 Z-90.0 Q5000 F0.23, G00 X200.0 Z150.0 T0200. 90 mm derinlik 5 mm'lik 18 gagalamayla alınır.
Kesme değerleri: Vc, f ve Q nasıl seçilir?
| Malzeme | HSS matkap Vc (m/dak) | Karbür matkap Vc (m/dak) | f (mm/dev, Ø8–12) | Q önerisi |
|---|---|---|---|---|
| Karbon çelik (1020–1050) | 20–30 | 80–120 | 0,12–0,20 | 1×D (HSS), 1,5–2×D (karbür) |
| Paslanmaz 304/316 | 10–15 | 50–80 | 0,08–0,14 | 0,5–0,7×D |
| Gri döküm | 25–35 | 90–140 | 0,15–0,25 | 1–1,5×D |
| Alüminyum 6061 | 60–100 | 150–250 | 0,15–0,30 | 1,5–2×D |
| Pirinç | 40–60 | 120–180 | 0,10–0,20 | 1,5×D |
Değerler genel başlangıç aralıklarıdır; üretici katalogu her zaman önceliklidir. Tornada delme, frezedeki delmeden farklı olarak dönen parçaya sabit matkapla yapıldığı için matkap boyu uzadıkça kaçma riski artar: 5×D üzerinde önce punta matkabıyla merkezleyin, ilk gagalamayı kısa tutun, matkabı mümkün olduğunca kısa bağlayın. Devir ve ilerlemeyi hızlıca doğrulamak için delik delme devir/ilerleme hesaplayıcısını, takım ömrü ve delik başı maliyet için matkap ömrü hesaplayıcısını kullanın.
Kanal açma modu: X ve P eklenince ne olur?
İkinci satıra X(U) ve P girildiğinde çevrim alından kanal açmaya döner: G74 R(e) / G74 X(U) Z(W) P(Δi) Q(Δk) R(Δd) F. Takım Z'de Q'luk gagalamalarla dibe iner, çıkar, X'te P (mikron) kadar kayar ve yeniden dalar; X(U) son çapa ulaşana kadar sürer. Δd, dipte X yönünde yana kaçma (kesici kenarın duvardan uzaklaşması) miktarıdır; X(U) verilmeyen düz delik delme modunda 0 alınır. Bu mod, alın kanalı ve alından kademeli boşaltma işlerinde G75 kanal açma çevriminin alın karşılığıdır; G75 X'te dalar Z'de kayar, G74 Z'de dalar X'te kayar.
Alarmlar ve sahada karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| PS0011 FEED ZERO (COMMAND) | İkinci G74 satırında F yok | F ekleyin (G99'da mm/dev) |
| Q satırı alarm verdi / çevrim tek dalışta indi | Q ondalıklı (Q3.0) veya mm sanılarak Q3 yazılmış | Q mikron ve tam sayı: 3 mm için Q3000 |
| Matkap ilk dalışta kırıldı | X0 kaçık (ofset hatası) veya merkez deliği yok | Takım X ofsetini kontrol edin, punta matkabıyla merkezleyin |
| Delik dibi ölçüden kısa | Z uç payı eklenmeden tam derinlik olarak girilmiş | Z'ye 0,3×D (118°) uç boyunu ekleyin |
| Talaş sarıyor, yüzey çiziliyor | Q çok büyük veya ilerleme düşük (ince talaş kırılmıyor) | Q'yu küçültün, f'yi artırın, R'yi 0,5–1 mm yapın |
| Matkap kızarıyor, ömür kısa | Vc yüksek veya soğutma dibe ulaşmıyor | Vc'yi düşürün, M08'i doğrulayın, Q'yu azaltın |
| Delik konik / büyük çıkıyor | Matkap salgılı ya da kesici ağızlar eşit bilenmemiş | Salgıyı ölçün, matkabı değiştirin |
Sık yapılan altı hata
- Q'yu milimetre yazmak; Q3 üç mikron demektir, çevrim binlerce mini gagalama yapar.
- G96 sabit kesme hızıyla delmek; matkap merkezde olduğu için devir tavana fırlar, G97 kullanın.
- Uç payını unutmak; Z değeri matkap ucunun konumudur, tam çaplı derinlik değil.
- R geri çekmeyi 5–10 mm gibi büyük seçmek; talaş zaten ilk 0,3 mm'de kırılır, fazlası süre kaybıdır.
- Merkezleme yapmadan uzun matkapla başlamak; alın eğri veya pürüzlüyse matkap kayar.
- Başlangıç Z'yi alın üzerinde (Z0) seçmek; ilk gagalama darbeyle başlar, 2 mm önde durun.
Sık sorulan sorular
Q neden mikron cinsinden yazılıyor?
FANUC'ta çoklu tekrarlı çevrimlerin artış adresleri (G74/G75'te P ve Q, G76'da P ve Q) ondalık nokta kabul etmez ve en küçük giriş birimi olan mikronla yazılır. 3 mm = Q3000, 0,5 mm = Q500. Araç bu dönüşümü otomatik yapar; elle yazarken üç sıfırı unutmayın.
G74 R satırı zorunlu mu?
Hayır. Yazılmazsa kontrol, parametre 5139'daki geri çekme miktarını kullanır. Programın tezgâhtan bağımsız çalışması için R satırını yazmak iyi alışkanlıktır; hangi parametrenin geçerli olduğunu bilmeden bir başkasının tezgâhında program koşturmak sürpriz yaratabilir.
Delik dibinde bekleme (G04) ekleyebilir miyim?
G74'ün kendi içinde bekleme yoktur ve çevrim satırına G04 yazılamaz. Kör delik dibinin temiz olması gerekiyorsa çevrim bittikten sonra G01 ile dibe tekrar inip G04 P500 gibi kısa bir bekleme verebilir ya da son gagalamayı küçük Q ile ayrı bir G74 satırında yapabilirsiniz.
Simülatör paso sayısını nasıl buluyor?
Başlangıç Z'sinden delik dibine kadar olan yolu (uç açısıyla birlikte) Q'ya böler ve yukarı yuvarlar; varsayılan değerlerde 11 çıkar. Tezgâh da aynı mantıkla çalışır: son gagalama kalan mesafe kadar kısadır, çevrim tam olarak Z'de biter.
