Bu ücretsiz G92 diş kesme simülatörü ve NC kod üretici aracıyla; nominal çap, diş adımı, paso derinliği ve finiş payını (veya hazır metrik seçimleri) girip canlı takım yolu simülasyonunu izleyebilir ve FANUC 0i-TC uyumlu G92 programını (kademeli paso) anında üretebilirsiniz. G92 teorisi için G92 Diş Çekme Hazır Çevrimi rehberimize, diş hesabı için Vida Dişi Hesaplama ve G32 Zigzag Diş Çekme araçlarına bakabilirsiniz. Otomatik çok pasolu diş açma için G76 Vida Çekme Simülatörü aracımızı da deneyin.
G92 çevrimi nedir ve ne zaman kullanılır?
G92, FANUC tornalarda tek satırlı diş çekme çevrimidir. Bir G92 bloğu dört hareketi tek başına yapar: X'e hızlı dalış, Z boyunca hatveyle senkron diş kesme, X'te hızlı geri çekilme ve başlangıç Z'sine hızlı dönüş. Sonraki her paso için yalnızca yeni bir X değeri yazarsınız; çevrim modaldır, kalan hareketleri tekrarlar. CNC torna diş çekme işinin en anlaşılır hâli budur: her pasonun derinliğini siz belirlersiniz, kontrol ünitesi hesap yapmaz.
| G32 | G92 | G76 | |
|---|---|---|---|
| Bir paso için satır | 4 (yaklaş, kes, çekil, dön) | 1 | 2 satır, tüm pasolar |
| Paso hesabı | Operatör | Operatör | Kontrol ünitesi |
| Dalış | Radyal | Radyal | Açılı (tek yanak) |
| Konik diş | X ve Z birlikte | R adresi | R(i) adresi |
| Uygun iş | Özel profil, makro | İnce hatve, 3–8 paso, her kontrol | Kaba hatve, seri üretim |
Pratik kural: hatve 1,5 mm ve altındaysa, paso sayısı 8'i geçmiyorsa ve her pasoyu görmek istiyorsanız G92. Daha kaba hatvede paso listesi uzar; o zaman G76 Vida Çekme Simülatörü daha kısa program üretir. Öğrenme aşamasında G92 daha iyidir: her satırın ne yaptığı bellidir.
Simülatörü adım adım kullanma
- Diş standardı ve hızlı seçim: Metrik normal (M6–M30 hazır butonları), metrik ince veya manuel. Butona basınca nominal çap ve hatve dolar; araç diş derinliğini (0,6134 × P) ve diş dibi çapını hemen altında gösterir.
- Başlangıç ve bitiş Z: Başlangıç, alından en az 2–3 hatve ileride (+3…+5 mm). Bitiş Z diş boyunun sonudur; kanal yoksa dişin bittiği yerde takım radyal geri çıkar, son yarım sarım eksik kalır. Bu yüzden ya kanal açın ya da bitişi 1 hatve kısa tutun.
- Paso derinliği (yarıçap): İlk pasonun derinliğidir; araç sonraki pasoları √n kuralıyla giderek sığlaştırır. Çelikte 0,15–0,25 mm, alüminyumda 0,3 mm makuldür. Girdiğiniz değere göre "8 kaba + 1 finiş = 9 paso" gibi bir özet görürsünüz.
- Finiş payı (yarıçap): Son pasoda alınacak ince talaş; 0,03–0,05 mm. Sıfır verirseniz finiş pasosu yazılmaz.
- Malzeme ve devir: Malzeme butonu Vc'yi getirir, araç devri hesaplar ama diş çekmede devri 1500 dev/dak ile sınırlar ve programa
G97yazar. Bunu değiştirmeyin; diş çekmede yüksek devirde kızak hatveyi yakalayamaz. - Simülasyon ve kod: Her paso ayrı satır olarak listelenir; takım yolunda hızlı hareketler ve kesme hareketleri ayrı renkte. ".nc indir" ile programı alın.
Üretilen programı okumak
G92 X(1. paso çapı) Z(diş bitiş) F(hatve) ; ← ilk paso, çevrim tanımlanır
X(2. paso çapı) ; ← yalnız X, çevrim tekrarlar
X(3. paso çapı) ;
...
X(diş dibi çapı) ; ← finiş pasosu
G00 X.. Z.. ; ← çevrimi iptal eder| Adres | Anlamı | Not |
|---|---|---|
X | Bu pasonun bitiş çapı | Dış dişte her satırda küçülür, iç dişte büyür |
Z | Diş bitiş noktası | Bir kez yazılır, modaldır |
F | Hatve (mm/dev) | Diş çekmede F = hatve; çok ağızlıda F = hatve × ağız sayısı |
R | Koniklik (yarıçap farkı) | Silindirik dişte yazılmaz; konikte (D − d)/2, işareti kesme yönüne göre |
| Başlangıç noktası | G92'den önceki G00 X.. Z.. | Çevrim her pasoda bu noktaya döner; X ham çaptan büyük olmalı |
En çok atlanan ayrıntı: G92 modaldır. Son pasodan sonra G00 veya G01 ile iptal etmezseniz, programdaki bir sonraki X.. satırı yeni bir diş pasosu olarak çalışır ve takım beklenmedik yerde dişe dalar. Araç bu yüzden çevrimden sonra G0 X.. Z200. yazar.
Paso planı: pasolar neden küçülüyor?
Sabit derinlikte pasolar diş kanalı derinleştikçe giderek daha geniş talaş alır; uç yükü paso paso artar ve son pasolarda kırılır. Araç bunun yerine G76'nın da kullandığı eşit talaş alanı mantığını uygular: n'inci pasonun toplam derinliği Δd × √n'dir. Böylece ilk paso derin, son pasolar incedir; yük her pasoda aynı kalır. Paso listesini elle yazıyorsanız da bu kuralı kullanın: her X değeri = anma çapı − 2 × Δd × √n.
Çözümlü örnek: M20×2,5 dış diş, 30 mm boy
Nominal Ø20, hatve 2,5 mm; diş derinliği 0,6134 × 2,5 = 1,534 mm, diş dibi Ø16,933. İlk paso 0,52 mm (yarıçap), finiş payı 0,05 mm, başlangıç Z+3, bitiş Z−30. Simülatörün ürettiği program ve paso paso çaplar:
O0001
G21 G99
G50 S1500
T0303 M08
G97 S1500 M03
G0 X24. Z3.00 (başlangıç noktası: ham çap + 4, alından 3 mm ileri)
G92 X18.951 Z-30.00 F2.500 (1. paso, 0,52 mm)
X18.517 (2. paso, toplam 0,74)
X18.183 (3. paso, toplam 0,91)
X17.902 (4. paso, toplam 1,05)
X17.654 (5. paso, toplam 1,17)
X17.431 (6. paso, toplam 1,28)
X17.225 (7. paso, toplam 1,39)
X17.033 (8. paso, toplam 1,48)
X16.933 (finiş pasosu, 0,05)
G0 X60. Z200. (çevrim iptal, güvenli nokta)
M09
M05
M30Dokuz satırda dokuz paso; aynı dişi G76 iki satırda yapar ama burada her pasonun çapını görüp tek tek değiştirebilirsiniz. Tezgâhta ilk denemede 4. pasodan sonra durup mastarla kontrol etmek ve son iki pasoyu ölçüye göre ayarlamak, bu çevrimin asıl avantajıdır.
İç diş ve konik dişte ne değişir?
İç diş: Mantık aynıdır, yön terstir. Başlangıç X'i diş dibi çapından küçük olur (takım deliğe girer), her pasoda X büyür, son paso diş üstü çapına ulaşır. Ön delik çapı = anma çapı − hatve (M20×2,5 için Ø17,5) olarak açılır; G92 pasoları oradan Ø20'ye çıkar.
Konik diş (NPT, BSPT, R): G92 bloğuna R eklenir: diş başlangıcı ile bitişi arasındaki yarıçap farkı. Dış konik dişte takım büyük çaptan küçük çapa gittiği için R negatiftir; örneğin 1:16 konikte 30 mm boyda R = −30/32 = −0,94. Konik ve çok ağızlı dişlerin hesabı için Vida Dişi Hesaplama ve NC Program aracını kullanın.
Sahada görülen sorunlar ve çözümleri
| Belirti | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Diş "iki ağızlı" çıktı, pasolar üst üste binmiyor | Pasolar arasında devir değişti (G96 aktif ya da S değiştirildi) | Tüm pasolar boyunca G97 ve aynı S; sabit kesme hızını sonra açın |
| İlk sarımda hatve hatalı | Başlangıç Z alına çok yakın, kızak hızlanamadı | Başlangıcı en az 2–3 hatve ileri alın |
| Diş sonunda çentik / takım omuza vurdu | Bitiş Z omuza kadar uzatılmış, kanal yok | Kanal açın ya da bitişi kısaltın; FANUC parametre 5130 ile pah miktarı ayarlanır |
| Takım programın ilerisinde dişe daldı | G92 iptal edilmedi, sonraki X satırı çevrim olarak çalıştı | Çevrimden sonra G00 yazın |
| Feed override çalışmıyor | Normal: diş çekmede ilerleme override'ı yok sayılır | Ayar değil, tasarım; hız için S'i değiştirin |
| Feed hold'a bastım, takım durmadı | Diş bloğu bitene kadar durdurma ertelenir | Normaldir; takım geri çekilme hareketinde durur |
| Son pasoda yüzey bozuk, tırlama | Δd büyük, uç aşınmış, kater uzun | Δd'yi düşürün, aynı X'te bir "boş" paso ekleyin |
Sık yapılan altı hata
- X'i anma çapından başlatmak. İlk paso anma çapının altında olmalı: M20 için ilk X 19,0 değil 18,95 (0,52 mm derinlik). Anma çapında paso, ham yüzeyi sıyırır ve diş üstünü bozar.
- Her pasoda Z'yi tekrar yazmak. Zararı yok ama gereksiz; tehlikelisi Z'yi yanlışlıkla farklı yazmak, o zaman pasolar farklı boyda biter.
- Sabit paso derinliği. 8 paso × 0,19 mm eşit dağıtım son pasolarda ucu kırar; √n dağılımı kullanın.
- F'ye ilerleme yazmak. Diş çekmede F hatvedir, mm/dev ilerleme değil. F0.25 yazarsanız 0,25 mm hatveli "diş" çıkar.
- Başlangıç noktasını dişin içinde bırakmak. G92'den önceki G00 bloğu takımı ham çapın dışına ve alının ilerisine götürmeli; araç ham çap + 4 mm kullanır.
- Tek blokta paso pasoya bakmadan çalıştırmak. İlk parçada tek blok ve %50 rapid ile, 3–4 pasodan sonra mastar kontrolü yapın; kalan pasoları ölçüye göre düzeltin.
Sık sorulan sorular
G92 hangi kontrollerde çalışır?
Tüm FANUC torna kontrollerinde (0, 0i, 16i/18i/21i, 30i serisi) standarttır; G76 opsiyon olan eski makinelerde bile vardır. FANUC G kod sistemi B/C kullanılan tezgâhlarda G92'nin karşılığı G78'dir; Siemens'te ise CYCLE97 kullanılır.
Çok ağızlı vida G92 ile çekilir mi?
Evet. F'ye hatve (lead = adım × ağız sayısı) yazılır, her ağız için başlangıç Z'si adım kadar kaydırılır ve paso listesi tekrarlanır. Bazı kontrollerde bunun yerine Q ile başlangıç açısı verilir (Q180000 = 180°); tezgâh kılavuzunuza bakın.
Diş derinliğini 0,6134 × hatve yerine ne alabilirim?
Bu değer keskin uçlu (kısmi profil) uç içindir. Tam profil uçlarda üretici katalog değeri (genelde 0,54–0,58 × P) geçerlidir; manuel modda diş dibi çapını ona göre girin ve son pasoyu mastarla doğrulayın.
Neden devir 1500'de sınırlanıyor?
Diş çekmede kızak her devirde bir hatve ilerlemek zorundadır: 2,5 mm hatve ve 1500 dev/dak, 3,75 m/dak kızak hızı demektir. Devir arttıkça hızlanma mesafesi büyür ve ilk sarımlarda hatve bozulur. Tezgâhınızın kızak ivmesi yüksekse sınırı yükseltebilirsiniz; ilk denemeyi düşük devirde yapın.
