G92 Diş Çekme Hazır Çevrimi, CNC torna programlamasında vida açma işleminin yaklaşma, kesme, parçadan radyal ayrılma ve hızlı geri dönüş hareketlerini tek satıra indiren tekli hazır çevrimdir. Her boyuna diş pasosu için G00, G32, G01 gibi kodları tek tek yazmak yerine G92, takıma bir dikdörtgen veya yamuk hareket şablonu çizdirerek süreci basitleştirir.
G92 diş çekme hazır çevrimi dört hareket şeması
1. G92 çevriminin temel amacı ve mantıksal kesme modeli
G92 komut satırı okunduğunda kesici takım, başlangıç noktasından itibaren şu dört otomatik hareketi sırayla icra eder:
- Hareket (hızlı – R): X ekseninde programlanan hedef diş pasosu çapına (G00) ile dalar.
- Hareket (kesme – F): belirtilen Z boyuna kadar, ayna devriyle tam senkronize şekilde vida hatvesi (F) hızında keserek ilerler.
- Hareket (hızlı – R): vida boyu (nihai Z) bittiğinde diş profilinden radyal olarak hızla dışarı kaçış yapar.
- Hareket (hızlı – R): G00 süratiyle çevrimin çağrıldığı ilk güvenli başlangıç boyuna (Z de geri yürüyerek) otomatik döner.
G92 modsal (modal) bir koddur. Çevrim bir kez çağrıldıktan sonra alt satırlara yalnızca azalan yeni X çap değerlerini yazmak, tezgâhın aynı boyda (Z) ve aynı hatvede (F) otomatik olarak vida çekmeye devam etmesini sağlar.
2. G-kodu sistemine göre çevrim kod adı (A/B/C)
FANUC sistemlerinin yapılandırmasına (A, B veya C kod sistemleri) göre bu hazır çevrimin kod adı değişir:
| Kod sistemi | Diş çekme çevrimi kodu |
|---|---|
| Sistem A (en yaygın) | G92 |
| Sistem B | G78 |
| Sistem C | G21 |
Türkiye deki endüstriyel tezgahların büyük çoğunluğunda Sistem A (G92) aktiftir; ancak başka bir tezgahtan program alınırken kod sistemi mutlaka doğrulanmalıdır.
3. Standart sözdizimi ve adres detayları
A) Düz (silindirik) diş çekme:
G92 X(U)_ Z(W)_ F_ Q_ ;
B) Konik (uca doğru incelen / boru tipi) diş çekme:
G92 X(U)_ Z(W)_ I_ F_ ;| Adres | Fonksiyon |
|---|---|
| X | Diş pasosunun biteceği mutlak hedef çap (her satırda diş dibine doğru azaltılır). |
| U | Başlangıç noktasına göre artışlı radyal mesafe. |
| Z | Vidanın boyca biteceği mutlak nihai eksenel koordinat. |
| W | Başlangıç noktasına göre artışlı eksenel boy mesafesi. |
| I | Konik vidalarda X ekseni (yarıçap) boyunca uca doğru incelen bölümün koniklik farkı. Düz vidalarda atlanır. |
| F | Diş hatvesi (iki diş arasındaki mm mesafe). |
| Q | Çok ağızlı (başlangıçlı) vidalarda diş çekme başlangıç açısının kayma miktarı (açısal öteleme). Tek ağızlı vidalarda yazılmaz. |
4. G92 çevrimini doğrudan etkileyen sistem parametreleri
4.1 Vida sonu kaçış eğrisi ve yumuşatma parametresi
İlgili parametre (0i-C / 0i-D): No. 5130 (vida pah kırma / kaçış süresi). Takım Z ekseninde son koordinata ulaştığında aniden durup X e kalkarsa vida sonunda çentik veya elmas kırılması yaşanabilir. Bu parametre, takımın G92 bitiminde X ve Z eksenlerinin ne kadar sönümlü ve yumuşak ivmelenmeyle ayrılacağını milisaniye veya hatve çarpanı olarak tayin eder.
4.2 Hazır çevrimlerde veri temizleme / silinme kuralı
G92 modundayken, oturma (dwell – G04) hariç herhangi bir tek-seferlik (one-shot) G kodu veya Group 01 içinden G90/G94 komutları verilirse, kontrol ünitesi hafızasındaki G92 ye ait modal Z, W ve modal F ilerleme verilerini güvenlik amacıyla tamamen temizler. Yeniden diş çekilecekse tüm adresler baştan tanımlanmalıdır.
4.3 Takım ucu radyüs kompanzasyonu kuralı
G92 çevrimi yürütülürken takım ucu radyüs kompanzasyonu (G41 / G42) sistem tarafından hesaplama dışı bırakılabilir veya kontrol nesline göre G71–G76 ile aynı kompanzasyon parametre bitine (No. 5102#4 RFC) tabi tutulur. Vida katerlerinin uç geometrisi özel olduğundan, işleme güvenliği için kompanzasyonun çevrim öncesinde G40 ile iptal edilmesi önerilir.
5. Tam detaylı örnek program (M30x2 metrik vida)
Dış çapı Ø30 mm olan silindirik bir milin üzerine Z-2.0 den başlayıp Z-40.0 boya kadar 2 mm hatveli (M30x2) düz metrik vida çekelim. Metrik 2 hatve için tek kenardan diş yüksekliği yaklaşık 1,226 mm dir; diş dibi çapı ≈ 27,54 mm. Modal yapı sayesinde ilk pasodan sonra yalnızca azalan X çap değerleri yazılır.
%
O9201 (G92 METRIK DIS CEKME PROGRAMI) ;
G21 G18 G40 G99 ;
G50 S1500 ;
T0202 ;
G97 S700 M03 ; (Vida islemlerinde G97 sabit devir ZORUNLU! G96 hatveyi bozar)
M08 ;
(G92 ONCESI GUVENLI YAKLASMA NOKTASI)
G00 X34.0 Z5.0 ; (Parca O30, guvenli X34 ve vida onunde Z5)
(G92 CEVRIMI ILK PASO)
G92 X29.4 Z-40.0 F2.0 ;
(MODAL TEKRAR: SADECE AZALAN CAP PASOLARI)
X29.0 ;
X28.6 ;
X28.2 ;
X27.8 ;
X27.54 ; (Son dis dibi capina ulasildi)
(G92 MODUNDAN CIKIS)
G00 X200.0 Z200.0 M09 ;
M05 ;
M30 ;
%G92 M30x2 azalan diş pasoları ve diş dibi çapı
6. Güvenli test ve operatör kontrol listesi
- G97 zorunluluğu: G92 den önce G96 (sabit yüzey hızı) aktif kalırsa takım merkeze yaklaştıkça devir değişir; devir değişimi eksen ivmelenmesini saptırarak hatveyi bozar ve vida çöpe gider. Kesinlikle
G97kullanılmalıdır. - İvmelenme (yaklaşma) mesafesi: vida başlangıç noktası parça sıfırına çok yakın seçilmemeli. Eksenlerin fener mili devriyle senkronize olup hatveyi yakalayabilmesi için en az 3–4 hatve boyunda (2 mm hatve için ~6–8 mm önden) başlanmalıdır.
- Manuel veri girme riski: G92 de her pasoda çapı siz belirlediğiniz için, kaba tornalama bittikten sonra parçanın gerçek çapını kumpas/mikrometre ile ölçmeden ve ilk pasoyu bu çapa göre ayarlamadan dalış yapmayın.
🖥️ İlgili araç: G92 Diş Kesme Simülatörü ve NC Kod Üretici →
İlgili araç: Geniş hatveli, trapez veya çok ağızlı dişlerde takım tırlıyor ya da uç kırılıyorsa FANUC Makro Diş Çekme Simülatörü ve NC Kod Üretici aracıyla yük bölmeli paso planı ve hazır G32 programı alabilirsiniz.
