G76 cevrimi nasil calisir?
FANUC G76, tek noktali (single-point) takimla dis acma icin kullanilan OTOMATIK COK PASOLU bir cevrimdir. Iki satir halinde programlanir:G76 P(m)(r)(a) Q(Δdmin) R(d) — m: bitirme pasosu sayisi, r: cikis/pah payi (hatvenin onda biri), a: dis acisi (60/55/80/30/29/0), Q: en kucuk paso (mikron), R: finis payi derinligi (mm).
G76 X(u) Z(w) R(i) P(k) Q(Δd) F(L) — X/Z: dis sonu (kok capi/Z), R: konik miktari (duz diste 0), P: tam dis derinligi (mikron), Q: ilk paso derinligi (mikron), F: hatve.
G76 ile G92 arasindaki temel fark
G92 tek satirlik basit bir cevrimdir; her pasoyu SIZ hesaplayip ayri ayri cagirirsiniz (X degerini her seferinde elle kucultursunuz). G76 ise tek cagirmada calisir: ilk paso derinligini ve toplam dis derinligini verirsiniz, kontrol pasolari otomatik (kok-kare azalan) hesaplar, acili dalisi uygular ve sona bitirme pasolarini ekler.G76'yi diger dis cevrimlerinden ayiran nedir?
G76, G32 (duz/tek paso manuel dis kesme) ve G92'den (basit tek-satir cevrim) farkli olarak; otomatik paso hesabi, acili (compound) dalis ile takim asinmasini azaltma, opsiyonel konik dis (boru disi gibi) destegi ve otomatik bitirme/finis pasolari sunar. Bu yuzden FANUC kontrollerde en cok tercih edilen dis acma cevrimidir.Hatve (pitch) hafizasi nasil calisiyor?
Metrik secilince ISO 261 standart kaba hatve serisi (M3=0.5mm ... M64=6mm) anma capina gore otomatik eslenir. Whitworth secilince BSW capa karsilik gelen TPI degeri mm hatveye cevrilir. Manuel secimde hatve ve aciyi siz girersiniz — ozel/ince hatveli disler icin kullanilir.Bu ücretsiz G76 vida çekme simülatörü ve NC kod üretici aracıyla; diş anma çapını girip standardı seçin (hatve ve açı otomatik dolar), ilk paso derinliği ve finis paylarını belirleyin, canlı takım yolu simülasyonunu izleyip FANUC 0i-TC uyumlu iki satırlık G76 programını anında üretin. G76 çevriminin teorisi için G76 Vida Çekme Çevrimi rehberimize, basit tek satırlı alternatif için G92 Diş Kesme Simülatörü aracına, diş hesabı için Vida Dişi Hesaplama aracına bakabilirsiniz.
G76 çevrimi nedir ve ne zaman kullanılır?
G76, FANUC tornalarda çoklu tekrarlı vida (diş) çekme çevrimidir. Diş üstü çapı, diş dibi çapı, hatve ve ilk paso derinliğini verirsiniz; kontrol ünitesi paso sayısını, her pasonun derinliğini ve açılı dalışı kendisi hesaplar, dişi tek çevrimle bitirir. Aynı işi G92 ile yapmak için her pasoyu ayrı satırda elle yazmanız gerekir.
CNC torna diş çekme işinde G76'yı seçmenin doğru olduğu durumlar:
- Hatve 1,5 mm ve üzeri — paso sayısı arttıkça G92 ile satır satır yazmak hem uzun hem hataya açık olur.
- Tek yanaktan (açılı) dalış istiyorsanız — G76 uç açısına göre takımı 29–30° kaydırarak daldırır; talaş tek yanaktan çıkar, tırlama azalır.
- Seri üretimde tekrarlanabilirlik — parametreler iki satırda toplandığı için programı okumak ve düzeltmek kolaydır.
G92 mi G76 mı? Karar tablosu
| G92 (tek satırlı) | G76 (çoklu tekrarlı) | |
|---|---|---|
| Paso hesabı | Operatör her pasoyu yazar | Kontrol ünitesi hesaplar |
| Dalış yönü | Radyal (iki yanak birden keser) | Açılı, tek yanak (uç açısına göre) |
| Program uzunluğu | Paso sayısı kadar satır | 2 satır |
| Bitirme pasosu | Elle eklenir | m ile otomatik tekrar |
| Uygun iş | İnce hatve, 2–4 paso, hızlı deneme | Kaba hatve, trapez öncesi, seri üretim |
Pratik kural: hatve 1,5 mm'nin altındaysa ve 3–4 paso yetiyorsa G92, aksi hâlde G76. G92'yi denemek için G92 Diş Kesme Simülatörü aracını kullanabilirsiniz.
Simülatörü adım adım kullanma
- Diş anma çapı ve standart: Ø değerini girin, listeden metrik / UN / Whitworth seçin. Hatve ve diş açısı standarda göre otomatik dolar; özel hatve için değeri elle değiştirin.
- Diş başlangıç ve bitiş Z: Başlangıç, alından en az 2–3 hatve ileride olmalı (ör. Z3 – Z5). Kızak bu mesafede hızlanır; dişin ilk sarımı doğru hatveyle kesilir. Bitiş Z değeri diş boyunun sonudur; kanal yoksa çıkış pahını
rile verin. - İlk paso derinliği Δd: Çelikte 0,3–0,6 mm, alüminyumda 0,5–0,8 mm makuldür. Bu değer paso sayısını belirler (aşağıdaki √n kuralı).
- Minimum paso derinliği Q: Derinlere inildikçe küçülen pasoların alt sınırı. 0,05–0,1 mm altına inmeyin; uç sürtmeye başlar, yüzey bozulur.
- Finiş payı R ve bitirme pasosu m: R 0,03–0,08 mm, m genelde 1. Yüzey kalitesi kritikse m=2 verip son pasoyu "boş" geçirin.
- Vc, n ve G50: Simülatör Vc'den devri hesaplar, ama G-kodda sabit devir (
G97) kullanır. G50 ile ayna devrini sınırlayın; diş çekmede devir sabit kalmalıdır. - Simülasyonu başlatın, kodu indirin: Canlı takım yolunda her pasonun derinliğini ve açılı dalışı izleyin; ".nc indir" ile programı alın, tezgâha yüklemeden önce tek blokta deneyin.
Simülatörün ürettiği iki satırı okumak
G76 P(m)(r)(a) Q(Δdmin) R(d) ;
G76 X(U) Z(W) R(i) P(k) Q(Δd) F(L) ;| Adres | Simülatörde karşılığı | Not |
|---|---|---|
m | Bitirme pasosu sayısı | 01–99 |
r | Çıkış payı (hatve katı) | 00–99 → 0,0–9,9 × hatve |
a | Diş açısı | 60 metrik/UN, 55 Whitworth, 30 trapez |
Q(Δdmin) | Min. paso derinliği | mikron, ondalık yok (Q100 = 0,1 mm) |
R(d) | Finiş payı | mm, yarıçap |
X | Diş dibi çapı | Anma çapı − 2 × diş derinliği |
Z | Diş bitiş Z | mutlak |
R(i) | Koniklik (yarıçap) | 0 veya yazılmazsa silindirik |
P(k) | Diş derinliği | mikron (P1840 = 1,84 mm) |
Q(Δd) | İlk paso derinliği | mikron |
F | Hatve | mm/dev |
Adreslerin FANUC parametreleriyle ilişkisi (No. 5130, 5140–5145) ve tek satırlı FS10/11 formatı için G76 Vida Çekme Çevrimi rehberine bakın; burada yalnızca simülatörün ürettiği kodu okumak için gereken kadarını verdik.
Paso derinliği nasıl dağılır: √n kuralı
G76 her pasoda eşit talaş alanı kaldırır. Diş kanalı derine indikçe genişlediği için pasolar giderek sığlaşır. n'inci pasonun diş üstünden toplam derinliği:
d(n) = Δd × √n → paso sayısı ≈ (k / Δd)²Buradan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, Δd'yi yarıya indirmek paso sayısını dörde katlar; kaba hatvede Δd'yi gereksiz küçük vermeyin. İkincisi, kontrol ünitesi hesaplanan paso Q(Δdmin)'in altına düşünce derinliği Δdmin'e sabitler; bu yüzden Δdmin çok büyük verilirse son pasolar beklenenden derin olur.
| Hatve | Diş derinliği k (0,6134 × P) | Δd = 0,4 mm | Δd = 0,6 mm |
|---|---|---|---|
| 1,5 mm | 0,92 mm | 6 paso | 3 paso |
| 2,0 mm | 1,23 mm | 10 paso | 5 paso |
| 3,0 mm | 1,84 mm | 22 paso | 10 paso |
| 4,0 mm | 2,45 mm | 38 paso | 17 paso |
Çözümlü örnek: M24×3 dış vida, 40 mm diş boyu
Ø24 çubukta 3 mm hatveli metrik dış vida. Diş derinliği k = 0,6134 × 3 = 1,840 mm; diş dibi çapı X = 24 − 2 × 1,840 = 20,32 mm. İlk paso 0,6 mm, minimum paso 0,1 mm, finiş payı 0,05 mm, bir bitirme pasosu, çıkış payı 1 hatve. Simülatöre bu değerleri girdiğinizde ürettiği program:
O0076 ;
G21 G40 G99 ;
T0303 ; (60° dış diş elması)
G97 S800 M03 ; (sabit devir, G96 KULLANMAYIN)
G00 X30.0 Z6.0 M08 ; (alından 2 hatve ileri)
G76 P011060 Q100 R0.05 ; (m=01, r=1.0 hatve, a=60°)
G76 X20.32 Z-40.0 P1840 Q600 F3.0 ;
G00 X100.0 Z100.0 M09 ;
M30 ;Kontrol ünitesinin hesapladığı paso dağılımı (yarıçapta, diş üstünden):
| Paso | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | Finiş |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toplam derinlik (mm) | 0,60 | 0,85 | 1,04 | 1,20 | 1,34 | 1,47 | 1,59 | 1,70 | 1,79 | 1,84 |
| Bu pasoda alınan (mm) | 0,60 | 0,25 | 0,19 | 0,16 | 0,14 | 0,13 | 0,12 | 0,11 | 0,09 | 0,05 |
Kaba pasolar finiş payı düşülmüş 1,79 mm'ye kadar iner, son 0,05 mm'yi bitirme pasosu alır. İlk paso 0,6 mm alırken dokuzuncu paso 0,09 mm alır; talaş alanı hepsinde aynıdır. Kesici uçta ilk pasoda kırılma yaşıyorsanız sorun paso sayısı değil, Δd'nin uç yarıçapına göre büyük olmasıdır: Δd'yi 0,4'e düşürün, paso sayısını kabul edin.
Konik ve çok ağızlı vidada ne değişir?
Konik vida (NPT, BSPT): İkinci satırdaki R(i) adresi, diş başlangıcı ile bitişi arasındaki yarıçap farkıdır: R(i) = (D − d) / 2. Takım önce küçük çapa değiyorsa işaret pozitif, önce büyük çapa değiyorsa negatif. Dış konik vidada kesim büyük çaptan küçük çapa gittiği için tipik olarak R- yazılır.
Çok ağızlı vida: G76 çevrimi aynen kullanılır; yalnızca ikinci ağız için başlangıç Z'si hatve / ağız sayısı kadar kaydırılır. Örneğin M16×4 P2 (iki ağızlı, 4 mm hatve) vidada ilk ağız Z0'dan, ikinci ağız Z2'den başlar; F her iki ağızda da 4 yazılır. Aynı çevrim bloğu iki kez, farklı başlangıç noktasıyla çağrılır. Çok ağızlı ve konik dişlerin tam hesabı için Vida Dişi Hesaplama ve NC Program aracını kullanın.
Tipik alarmlar ve sahada görülen sorunlar
| Belirti / alarm | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| PS0061 "P veya Q adresi yok" | İkinci G76 satırında P(k) veya Q(Δd) eksik | Diş derinliğini ve ilk paso derinliğini mikron olarak yazın |
| PS0062 "G71–G76'da uygun olmayan komut" | Δd sıfır/negatif, Δdmin > k, ya da uç açısı 80/60/55/30/29/0 dışında | Değerleri simülatörden yeniden üretin; özel açı için makro veya G32 kullanın |
| Hatve bozuk, diş "kaymış" | G96 aktif; devir çapla değiştiği için kızak-mil senkronu bozulur | Diş bloğundan önce G97 S___ yazın |
| İlk sarımda hatve hatası | Başlangıç Z alına çok yakın, kızak hızlanamıyor | Başlangıcı en az 2–3 hatve ileri alın |
| Tırlama, yanak yüzeyi pürüzlü | Δd büyük, kater uzun, devir yüksek | Δd'yi düşürün, m=2 verin, devri %20 azaltın |
| Diş bitişinde pah istenmiyor ama var | M23 (pah kırma) açılışta aktif | Programa M24 ekleyin veya r=00 verin |
| Çevrim ortasında durdurup elle müdahale | Program kaldığı yerden devam edemez | Durdurulan konuma geri dönüp oradan başlatın; en güvenlisi çevrimi baştan çalıştırmak |
Sık yapılan altı hata
- P(k) ve Q'ya ondalık yazmak. Bu adresler mikron ister: 1,84 mm için
P1840, 0,6 mm içinQ600.P1.84yazarsanız 1,84 mikronluk diş derinliği alırsınız. - Diş dibi çapını anma çapından hesaplamamak. X adresi diş dibi çapıdır, anma çapı değil. M24×3 için X24 değil X20.32.
- Sabit kesme hızında diş çekmek. G96 ile diş asla çekilmez; devir değişince hatve bozulur.
- Çıkış kanalı yokken r=00 vermek. Takım omuza dalar. Kanal yoksa çıkış payını en az 1 hatve verin.
- İlk satırdaki Q ile ikinci satırdaki Q'yu karıştırmak. İlki minimum paso derinliği, ikincisi ilk paso derinliğidir; ikisi de mikron ama anlamları farklı.
- İlk denemeyi tam devirde yapmak. Yeni programı tek blok + %50 rapid ile, takımı parçadan uzakta "havada" çalıştırıp takım yolunu izleyin.
Sık sorulan sorular
Simülatör hangi FANUC kontrollerinde çalışan kod üretir?
İki satırlı standart format FANUC 0i-T (0i-TB/TC/TD/TF), 16i/18i/21i-T ve 30i/31i/32i-T kontrollerinde çalışır. FS10/11 ve bazı Mitsubishi kontrollerdeki tek satırlı G76 formatı farklıdır; o formatta Q ve P adreslerinin yerine A, D, K, I kullanılır. Tezgâhınızın programlama kılavuzundaki G76 örneğiyle karşılaştırın.
İç diş (delik içi) için G76 kullanılır mı?
Evet. X adresi bu kez diş üstü çapı (delik çapının büyüğü), başlangıç X'i ise diş dibinden içeride olur; kontrol ünitesi dalış yönünü X'in işaretinden anlar. Kısa ve rijit bir iç diş elması kullanın, Δd'yi dış dişe göre %30 düşürün.
Diş derinliği için neden 0,6134 × hatve kullanılıyor?
Bu, 60° metrik dış diş için kesici ucun keskin uçlu (sivri) kabul edildiği pratik derinliktir; tam profil (full-profile) uçlarda üretici katalog değeri esas alınır ve genelde 0,54–0,58 × hatve civarına iner. Simülatörde diş derinliğini elle değiştirebilirsiniz; mastar ile kontrol edip son pasoyu ona göre ayarlayın.
Trapez (Tr) vidada da G76 yeter mi?
30° açıyla G76 trapez diş çeker, ancak 6–8 mm hatveli trapezlerde kanal genişliği büyüdüğü için tek yanaktan dalış bile uç yükünü yeterince düşürmez. Bu işler için kanalı hem derinlik hem genişlik yönünde bölen FANUC Makro Diş Çekme aracını kullanın.
