G73 cevrimi nasil calisir?
FANUC G73, "Sablon Tekrar" (Pattern Repeating) cevrimidir. Dokum veya dovme gibi onceden kabaca sekillendirilmis ham parcalarda kullanilir. G71'in aksine paso derinligi belirtilmez; tezgah, programlanan profilin AYNI SEKLINI, her seferinde biraz daha kucuk bir ofsetle tekrar tekrar izleyerek fazla stogu soyar.G73 U(Δi) W(Δk) R(d) — capta ve boyda toplam fazla stok miktari, ve kac pasoya bolunecegi (paso SAYISI, derinlik degil).
G73 P(ns) Q(nq) U(Δu) W(Δw) F(f) — profil baslangic/bitis satir no, capta ve boyda finis payi, ilerleme.
G70 finis cevrimi nedir?
G70 P(ns) Q(nq), G73'te birakilan finis payini alir. Ayni takimla veya farkli finis takimiyla, P-Q arasindaki profili izleyerek son olcuye tornalar. G71 modulundekiyle birebir aynidir.Profil nasil tanimlanir?
Her kademe icin cap (Ø), bittigi Z konumu ve onceki kademeye gecis tipi (duz kose / pah 45° / dis radyus / ic radyus / konik) girilir. Sistem bunlari N(ns)..N(nq) blogu olarak FANUC profiline cevirir — G71 modulundeki profil mantigiyla aynidir.Neden G41/G42 kullanmiyoruz?
Cogu FANUC kontrolde G41/G42 kaba cevrimde yok sayilir, sadece finiste calisir; bu da kaba pasoda hatali kesim riski dogurur. Bu yuzden sistem nose R telafisini elle hesaplayip koordinatlara gomer; daha guvenli ve ongorulebilir.Bu ücretsiz G73 şablon tekrar (pattern repeating) simülatörü ve NC kod üretici aracıyla; ham stok çapını, profil kademelerini, X/Z rölyef paylarını ve paso sayısını girip canlı takım yolu simülasyonunu izleyebilir ve FANUC 0i-TC uyumlu hazır G-kodunu (G73 + G70) anında üretebilirsiniz. G73 çevriminin teorisi için G73 Profil Tekrarlama Kaba Tornalama Çevrimi rehberimize, G71 ile farkları için G71 Kaba Tornalama Çevrimi yazımıza, alın tornalama için G72 Alın Kaba Tornalama Simülasyonu aracına bakabilirsiniz. Dolu malzemeden boyuna kaba tornalama için G71 Kaba Tornalama Simülatörü aracımızı da deneyin.
G73 çevrimi nedir, ne zaman kullanılır?
FANUC G73 şablon tekrar (pattern repeating) çevrimi, programlanan bitmiş profili her seferinde biraz daha içeriden olmak üzere art arda izleyerek fazla stoğu soyar. G71 basamak basamak boyuna, G72 dilim dilim alın keserken G73 profilin kendisini kopyalar; bu yüzden asıl yeri döküm, dövme veya ön işlenmiş parçalardır: stok zaten bitmiş şekle yakındır, yüzeyde 2–5 mm düzgün bir pay vardır ve bu payı üç-beş tekrarda almak yeterlidir. Dolu çubuktan kademeli mil işlerken G73 ilk tekrarlarında havada kesmeye kalkar; orada G71 kaba tornalama çevrimi çok daha verimlidir. Çevrimin kuramı için G73 profil tekrarlama rehberine bakın; bu sayfa aracın kullanımına ve üretilen kodun okunmasına ayrılmıştır. G73'ün sık gözden kaçan bir avantajı, G71/G72'deki gibi profilin tek yönlü (monoton) olma zorunluluğunun bulunmaması, yani çukurlu ve cepli profillerin de tek çağırmayla işlenebilmesidir.
G73, G71 ve G72 karşılaştırması
| Özellik | G73 | G71 | G72 |
|---|---|---|---|
| Talaş alma şekli | Profilin ofsetli kopyaları | Z'ye paralel basamaklar | X'e paralel dilimler |
| Paso girişi | Toplam pay Δi/Δk + tekrar sayısı R | Paso derinliği U(Δd) | Paso derinliği W(Δd) |
| Uygun ham parça | Döküm, dövme, ön işlenmiş | Dolu çubuk | Dolu disk / flanş |
| Profil kısıtı | Yok, çukur ve cep olabilir | X ve Z tek yönlü (Tip I) | X ve Z tek yönlü |
| Finiş | G70 P Q | G70 P Q | G70 P Q |
Simülatörü adım adım kullanma
- Ham stok çapı ve elmas uç yarıçapı: Ø84 ve 0,8 mm varsayılandır. Uç yarıçapı yalnızca G70 finiş bloğundaki takım ucu telafisi (TNRC) hesabı içindir; kaba pasolarda kullanılmaz.
- Kademe sayısı ve kademeler: Profili alından aynaya, küçük çaptan büyüğe girin. Varsayılan örnek üç kademedir: Ø30'a kadar Z-15, Ø40'a kadar Z-30, Ø50'ye kadar Z-45. Her kademe için geçiş tipi (düz köşe, pah, radyüs, konik) seçilebilir.
- X rölyef payı Δi: Çapta değil yarıçapta toplam fazla stok. Dökümde parça yüzeyinin bitmiş profilden ne kadar dışarıda olduğunu ölçüp girin; MEB örneğinde Ø100 dökümden en küçük çapı Ø38 olan profile inmek için U31 kullanılmıştır.
- Z rölyef payı Δk: Boyda toplam fazla stok. Alın işlenmeyecekse 0 girin.
- Paso sayısı R: Kaç tekrar yapılacağı; derinlik değil adet. Δi'yi R'ye bölerek her tekrarın ne kadar talaş alacağını siz belirlemiş olursunuz: 3 mm payı 3 tekrarda almak tekrar başına 1 mm yarıçap demektir.
- Finiş payları U ve W: G70'e bırakılacak pay; çapta 0,5, boyda 0,1 mm tipik değerlerdir.
- Malzeme: Kart, Vc ve f'yi getirir; araç G96 sabit kesme hızı ve G50 devir sınırıyla program başlığını yazar.
- Simülasyonu başlatın; profil kopyalarının içe doğru kaydığını izleyin, kodu kopyalayın veya .nc indirin.
Üretilen programı satır satır okuma
Varsayılan değerlerle (Ø84 stok, üç kademe, Δi 3, Δk 2, R 3, U0,5 W0,1, çelik) araç şu programı üretir:
O0001
G21 G99
G50 S2500
T0101 M08
G96 S130 M03
G0 X94. Z4.
G73 U3 W2 R3
G73 P10 Q20 U0.5 W0.1 F0.20
N10 G0 X30.
G1 Z0. F0.2
Z-15.
X40.
Z-30.
X50.
Z-45.
N20 X84.
G70 P10 Q20 F0.20
G0 X150. Z200.
M09
M05
M30
%| Satır | Ne yapar? |
|---|---|
G0 X94. Z4. | Çevrim başlangıç noktası: stok + 2×Δi + 4 mm çapta, Δk + 2 mm boyda. G73 her tekrarın sonunda bu noktaya döner, bu yüzden nokta profilin tamamen dışında olmalıdır. |
G73 U3 W2 R3 | Birinci çevrim satırı: X'te 3 mm (yarıçap) ve Z'de 2 mm toplam pay, 3 tekrar. Bu satırdaki U/W pay, ikinci satırdakiler finiş payıdır; aynı harf, farklı anlam. |
G73 P10 Q20 U0.5 W0.1 F0.20 | Profil N10–N20 arasında; çapta 0,5 ve boyda 0,1 mm finiş payı; kaba ilerleme 0,20 mm/dev. Profil satırlarındaki F değerleri G73 tarafından yok sayılır, G70'te kullanılır. |
N10 G0 X30. | Profilin ilk satırı yalnızca X içerir ve G00 ya da G01 ile başlamak zorundadır (PS0065). |
G1 Z0. … Z-45. | Bitmiş profil: Ø30 alın, Ø30×15, Ø40×15, Ø50×15 kademeleri. |
N20 X84. | Profil, stok çapının dışına çıkarak biter; Q satırı budur. |
G70 P10 Q20 F0.20 | Finiş çevrimi: aynı profili bu kez payı sıfırlayarak izler. TNRC (G41/G42) yalnızca burada devreye girer. |
Δi, Δk ve R nasıl hesaplanır?
Δi, ham parça yüzeyi ile bitmiş profil arasındaki en büyük yarıçap farkıdır. Dökümde bunu kumpasla ölçersiniz; dolu çubukta ise (stok çapı − profilin en küçük çapı) / 2 formülü geçerlidir: Ø84 çubuk ve Ø30 en küçük çap için 27 mm. Aracın varsayılan Δi=3 değeri bir döküm parçayı temsil eden eğitim örneğidir; dolu Ø84 çubuğu gerçekten Ø30'a indirecekseniz Δi=27 ve R≈9–12 girmeniz ya da G71'e geçmeniz gerekir. Tekrar sayısı R, Δi'nin makul tekrar başına talaşa bölünmesiyle bulunur: çelikte tekrar başına 1,5–3 mm yarıçap hedefleyin. MEB modülündeki örnek bunu netleştirir: Ø100 dökümden Ø38'e, G73 U31 W2 R15 ile 15 tekrarda, tekrar başına yaklaşık 2 mm. Bu simülatör ilk tekrarı tam Δi rölyefinden başlatır ve her tekrarı bir öncekinden Δi/R kadar içeride yürütür; bazı kontroller son kaba tekrarı doğrudan finiş payı çizgisine oturtur (adım Δi/(R−1)). Tezgâhınızın kılavuzundaki şemayı bir kez kontrol edin, sonuç ölçüsü G70 sayesinde her iki durumda da aynıdır.
Profil tanımlama kuralları
P satırı yalnızca X (veya U) içermeli ve G00/G01 olmalıdır; Z de yazarsanız PS0065 alırsınız. P ve Q blokları G73 satırının hemen ardından gelmeli, arada başka satır bulunmamalıdır. Profil satırlarında F, S ve T yazılabilir ama G73 bunları yok sayar; G70 kullanır, yani finiş ilerlemesini profilin ilk satırına yazmak doğru yöntemdir. Aynı mantıkla G41/G42 profil satırlarına yazılır, kaba pasolarda dikkate alınmaz, G70'te devreye girer. Profil bloğunun içinde M98/M99 alt program çağrısı yapılamaz (PS0066). FANUC eğitim kitabındaki resmi örnek bu kuralların hepsini bir arada gösterir: G73 U14.0 W14.0 R3, G73 P014 Q020 U4.0 W2.0 F0.3 S0180, N014 G00 G42 X80.0 Z2.0, N015 G01 W-20.0 F0.15 S0600 … N020 G40, G70 P014 Q020. Profil içindeki S değerlerinin her kademede değişmesi de G70 içindir.
Alarmlar ve sahada karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| PS0061 ADDRESS P/Q NOT FOUND | İkinci G73 satırında P veya Q yok | P ve Q'yu ikinci satıra yazın |
| PS0063 SEQUENCE NUMBER NOT FOUND | P/Q'daki N numaraları programda yok veya farklı | N10 ve N20 satır numaralarını kontrol edin |
| PS0065 G71–G73 FIRST BLOCK ERROR | P satırı G00/G01 değil ya da Z içeriyor | P satırını N10 G0 X30. biçiminde yazın |
| PS0066 UNAVAILABLE COMMAND IN G71–G73 | Profil bloğunda M98/M99 veya izin verilmeyen G kodu | Alt program çağrısını profil dışına alın |
| İlk tekrarlar havada geçiyor, çevrim uzun sürüyor | Dolu çubukta küçük Δi ile G73 veya gereksiz büyük Δi | Δi'yi gerçek paya göre girin; dolu çubukta G71 kullanın |
| İlk tekrarda takım kırıldı | Δi gerçek döküm payından küçük; ilk paso tahmin edilenden derin | Δi'yi en kalın yerden ölçün, R'yi artırın |
| Finiş ölçüsü tutmuyor | U/W finiş payı ikinci satırda eksik veya G70 unutulmuş | U0.5 W0.1 ve G70 P Q satırını ekleyin |
Sık yapılan altı hata
- Birinci satırdaki U'yu çap sanmak; Δi yarıçaptır, ikinci satırdaki finiş payı U ise çaptır.
- R'yi paso derinliği zannedip 2 girmek; R tekrar sayısıdır, 2 girerseniz 3 mm payı iki büyük lokmada alır.
- Başlangıç noktasını profile yakın seçmek; her tekrar bu noktadan başlar, nokta stok + Δi'nin dışında olmalıdır.
- Dolu çubukta G73 kullanmak; talaşın çoğu havada geçen tekrarlarla kaybolur.
- G41/G42'yi G73 satırının önüne yazmak; telafi profil bloğunun içinde tanımlanır ve yalnızca G70'te çalışır.
- Profili büyük çaptan küçüğe doğru girmek; G73 profili P'den Q'ya, alından aynaya doğru okur.
Sık sorulan sorular
G73 dolu malzemede hiç kullanılmaz mı?
Kullanılabilir ama verimsizdir: stok profile benzemediği için ilk tekrarlar büyük ölçüde boşta geçer. Profil çukur veya cep içeriyorsa (G71 Tip I'in izin vermediği biçimler) G73 yine de pratik bir çözüm olur; aksi hâlde G71 tercih edin.
Δi ile Δk eşit olmak zorunda mı?
Zorunlu değil, ama FANUC çevrimi her tekrarda X ve Z ofsetini aynı oranda küçülttüğü için çok farklı Δi/Δk değerlerinde tekrarlar profilin biçimini tam korumaz. Alın işlenmeyecekse Δk=0 verin; diğer durumlarda Δk'yi gerçek boy payına eşit tutun.
G70 ile finişte farklı takım kullanabilir miyim?
Evet. G73'ten sonra G0 ile güvenli noktaya çıkıp T0303 gibi finiş takımını çağırın, uç yarıçapını ofset sayfasına girin ve G70 P10 Q20'yi yeniden çağırın. G70 aynı N10–N20 profilini bu kez telafi ile izler; profil satırlarına yazdığınız F ve S değerleri burada geçerli olur.
Sabit kesme hızı G96 G73 ile sorun çıkarır mı?
Hayır; çap değiştikçe devir otomatik ayarlanır ve döküm yüzeyinin kabuğunu daha düzgün alır. Araç G96 S130 ile G50 S2500 sınırını birlikte yazar; küçük çaplı kademelerde devir tavana dayanırsa kesme hızı düşer, gerekirse G50 değerini tezgâhınızın izin verdiği ölçüde yükseltin.
