G73 Profil Tekrarlama Kaba Tornalama Çevrimi: Çalışma Mantığı, Parametreler, Kontrol Farkları ve Alarm Çözümleri

G73, FANUC kontrollü CNC tornalarda tanımlanan bitmiş parça profilini belirli sayıda tekrar ederek kaba talaş kaldıran profil tekrarlama çevrimidir. FANUC kılavuzlarında bu çevrim Pattern Repeating, Model Tekrarlama, Yol Tekrarı veya Profil Tekrarlama Çevrimi gibi adlarla geçer. G73 ün temel amacı, ham malzemenin bitmiş parçaya yakın bir şekle sahip olduğu durumlarda aynı profil yolunu her seferinde X ve Z doğrultusunda biraz kaydırarak tekrar etmektir.

Bu nedenle G73 özellikle döküm parçalar, dövme parçalar, önceden kaba işlenmiş parçalar, kalıptan çıkmış yakın profilli malzemeler, ham şekli bitmiş profile benzeyen parçalar ve hem X hem Z doğrultusunda değişen karmaşık konturlar için uygundur. FANUC kaynakları G73 ün, kaba şekli döküm, dövme veya ön işleme yoluyla önceden oluşturulmuş parçaları verimli biçimde işlemek için tasarlandığını açıkça belirtir.

G73 profil tekrarlama kaba tornalama şeması

1. G73 ün G71 ve G72 den temel farkı

G71, G72 ve G73 aynı çoklu tekrarlı çevrim ailesindedir; fakat talaş kaldırma yöntemleri farklıdır. G71 çoğunlukla X yönünde katmanlara ayırıp her katmanda Z boyunca keser (boyuna kaba). G72 ham malzemeyi Z yönünde katmanlara ayırıp her katmanda X boyunca alın kesimi yapar. G73 ise tek tek yatay veya dikey şeritler kesmez; P–Q arasında yazılan profilin tamamını ilk kaba konumda çalıştırır, X ve Z yönündeki kaydırmaları azaltarak aynı profili yeniden çalıştırır ve belirlenen tekrar sayısı tamamlanıncaya kadar devam eder; son geçişte finiş payına yaklaşır ve çevrim sonunda başlangıç noktasına döner.

2. Çok önemli düzeltme: G73 te Tip I ve Tip II yoktur

G71 ve G72 de bulunan Tip I / Tip II seçimi, ilk P bloğunda tek eksen veya iki eksen bulunmasına göre seçim ve monoton profil / cep ayrımı G73 için geçerli değildir. G73 zaten P–Q arasındaki bütün profili tekrar ettiği için X ve Z hareketlerini birlikte içeren profil kullanılabilir; profilin G71 Tip I gibi tek yönde monoton olması gerekmez; Tip II seçmek için W0 veya U0 yazma zorunluluğu yoktur ve P bloğundaki eksen sayısı G73 ü Tip I/II ye dönüştürmez. Bu nedenle G73 Tip I veya G73 Tip II başlıkları teknik olarak doğru değildir. Eski ve yeni FANUC alarm listelerinde monotonluk alarmı yalnızca G71 ve G72 için tanımlıdır; G73 için böyle bir Tip I/II monotonluk alarmı yoktur. Yine de G73 profili güvenli, kesilebilir ve takımın her tekrarda çarpmadan izleyebileceği bir geometri olmalıdır.

3. G73 hangi parçalarda kullanılmalıdır?

G73, ham parçanın dış şekli bitmiş profile yakın olduğunda çok verimlidir. Uygun örnekler: dövme krank benzeri profiller, döküm kasnaklar, kalıptan çıkmış flanşlar, ön tornalama yapılmış miller, konik ve kademeli dövme parçalar, profil boyunca yaklaşık eşit et kalınlığı bulunan parçalar. Uygun olmayan örnekler: tam dolu yuvarlak çubuktan büyük miktarda talaş kaldırma, ham çap ile bitmiş profil arasında çok geniş ve düzensiz boşluk, ham parçanın gerçek şeklinin bilinmemesi, her noktada farklı ve kontrolsüz talaş kalınlığı. Tam dolu çubuktan standart kademeli mil işlenecekse çoğunlukla G71 daha uygundur; G73 ham şeklin bitmiş şekle benzer olduğu durumlarda tercih edilmelidir.

4. G73 çift satırlı klasik formatı

G73 U(Δi) W(Δk) R(d);
G73 P(ns) Q(nf) U(Δu) W(Δw) F(f) S(s) T(t);

Örnek:
G73 U14.0 W14.0 R3;
G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25;

FANUC 21i, Series 0/00/0-Mate ve Series 0-TD kılavuzlarında aynı temel iki satırlı yapı gösterilir.

5. G73 adreslerinin anlamları

G73 te de iki farklı U ve iki farklı W bulunur: ilk satırdaki U ve W profilin ilk kaba geçişten son geçişe kadar X ve Z yönünde ne kadar kaydırılacağını belirler; ikinci satırdaki U ve W ise X ve Z finiş paylarıdır. U ve W nin anlamı aynı G73 bloğunda P ve Q bulunup bulunmamasına göre değişir; FANUC kılavuzları bunu özellikle belirtir.

6. İlk satırdaki U: X yönündeki toplam kaydırma miktarı

G73 U12.0 W6.0 R4; satırındaki U12.0, profilin X yönünde toplam ne kadar dışarıdan veya içeriden başlatılacağını belirler (FANUC kılavuzlarında Δi). Önemli fark: G73 ün ilk satırındaki U, G71 deki gibi tek paso talaş derinliği değildir; ilk kaba profil ile son kaba profil arasındaki toplam X yönü dağılım miktarıdır. Kontrol bu toplam değeri R ile belirtilen tekrar sayısına göre böler ve her tekrarda profili kademeli olarak bitmiş şekle yaklaştırır.

6.1 U değerinin çap mı radyüs mü olduğu

FANUC kılavuzları Δi değerini X ekseni yönündeki kaydırma miktarı olarak tanımlar ve bu değerin radyüs değeri olarak belirtildiğini açıklar. Örneğin G73 U12.0 ... radyal 12 mm olarak yorumlanıyorsa çap üzerindeki fark 24 mm olabilir. Ancak kontrol nesli, program formatı, X ekseni çap/radyüs ayarı ve makine üreticisinin uyumluluk ayarları doğrulanmadan uygulama yapılmamalıdır. FANUC örneklerinde çap programlama kullanıldığı hâlde G73 ilk satırındaki X kaydırması radyüs değeri olarak açıklanır.

7. İlk satırdaki W: Z yönündeki toplam kaydırma miktarı

G73 U12.0 W6.0 R4; satırındaki W6.0, profil tekrarlarının Z doğrultusunda toplam kaydırma miktarıdır (FANUC kılavuzlarında Δk). Bu değer paso derinliği, finiş payı veya her tekrardaki Z hareketi değildir; ilk ve son kaba profil arasındaki toplam Z kaydırmasıdır. Kontrol bu değeri tekrar sayısına göre dağıtarak her geçişte profili bitmiş kontura yaklaştırır.

8. İlk satırdaki R: tekrar veya bölüm sayısı

G73 U12.0 W6.0 R4; satırındaki R4, profilin dört bölüme ayrılarak tekrar işleneceğini belirtir. G73 te R, G71/G72 deki geri kaçma miktarı, bir mesafe veya kesme derinliği değildir; profil tekrar/bölüm sayısıdır. Bu fark kritiktir: G71/G72 ilk satır R → geri kaçma mesafesi; G73 ilk satır R → tekrar/bölüm sayısı.

9. G73 te gerçek paso miktarı nasıl hesaplanır?

G73 toplam X ve Z kaydırmasını R sayısına göre dağıtır. Basitleştirilmiş öğretim yaklaşımıyla X yönü kademe ≈ Δi / tekrar sayısı, Z yönü kademe ≈ Δk / tekrar sayısı. Örneğin G73 U12.0 W6.0 R4; için X kademe ≈ 12/4 = 3 mm radyal, Z kademe ≈ 6/4 = 1,5 mm olur; her yeni profil X yönünde ~3 mm, Z yönünde ~1,5 mm bitmiş kontura yaklaşır. Ancak gerçek takım yolu, ilk ve son geçişlerin sayılma biçimi nedeniyle kontrol nesline göre değişebilir; özellikle 0i-C ve 0i-D arasında R1 komutunun yorumlanmasında önemli fark vardır.

10. BÜYÜK KONTROL FARKI: R1 davranışı

FANUC 0i-C ile 0i-D arasında G73 bölüm sayısının yorumunda önemli bir fark vardır. 0i-C: R1 yazılsa bile bölüm sayısı 2 olarak uygulanır; R2 ve daha büyük değerlerde yazılan değer kullanılır. 0i-D: R ile yazılan bölüm sayısı doğrudan uygulanır, R1 bir bölüm olarak değerlendirilir. 0i-D kılavuzunun 0i-C karşılaştırma tablosu bu farkı açıkça gösterir. Sonuç: aynı G73 U10.0 W4.0 R1; programı 0i-C ve 0i-D de aynı sayıda takım yolu üretmeyebilir; başka tezgahtan G73 programı kopyalanırken kontrol nesli mutlaka doğrulanmalıdır.

11. P ve Q: bitmiş profilin sınırları

G73 P100 Q180 ...; ifadesinde P100 profilin N100 satırında başladığını, Q180 ise N180 de sona erdiğini gösterir. Örnek:

N100 G00 X50.0 Z0.0;
N110 G01 Z-20.0;
N120 X70.0 Z-35.0;
N130 Z-55.0;
N140 G02 X90.0 Z-65.0 R10.0;
N150 G01 X110.0 Z-80.0;
N180 Z-100.0;

G73 bu profilin tamamını farklı X-Z kaydırmalarıyla tekrar eder.

12. G73 ün ilk profil bloğu

P ile gösterilen ilk profil bloğunda G00 veya G01 bulunmalıdır. Doğru: N100 G00 X50.0 Z0.0; veya N100 G01 X50.0 Z0.0;. Hatalı: N100 X50.0 Z0.0;. Bazı durumlarda önceki modal G00/G01 etkin olsa bile FANUC çevrim ilk bloğunda bu komutun açıkça bulunmasını ister. İlk P bloğunda G00 veya G01 yoksa eski kontrollerde P/S065, yeni 0i-D sistemlerinde karşılık gelen profil alarmı oluşabilir.

13. G73 te profil serbestliği

G73 ün önemli avantajlarından biri, G71 Tip I deki gibi profil monotonluğu gerektirmemesidir. Profil dış çap büyümesi, küçülmesi, farklı eğimler, konikler, dışbükey/içbükey radyüsler, basamaklar ve geri dönen konturlar içerebilir. Ancak “profil serbesttir” ifadesi takımın her şekli çarpışmadan işleyebileceği, alt kesmelerin otomatik güvenli olduğu veya her geçişte talaş kalınlığının eşit olacağı anlamına gelmez. Profili hazırlayan kişinin takımın her geçişte profile girebildiğini, geri dönüşte parçaya çarpmadığını, kesici geometrisinin alt kesmeye uygun olduğunu ve ham stokta gerçekten yeterli/dengeli pay bulunduğunu kontrol etmesi gerekir.

14. İkinci satırdaki U: X finiş payı

G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25; satırındaki U0.4, X yönündeki finiş payıdır. Bu değer ilk satırdaki toplam X kaydırması veya kaba paso miktarı değildir; G70 ile veya ayrı bir finiş operasyonuyla kaldırılacak X payıdır. Çap programlamalı sistemlerde U çoğunlukla çap değeri mantığında yorumlanabilir; ancak kontrol ve program formatı doğrulanmalıdır. Dış çapta pozitif U genellikle dışarıda malzeme bırakır, iç çapta işaret yönü ters olabilir.

15. İkinci satırdaki W: Z finiş payı

G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25; satırındaki W0.2, Z yönünde bırakılacak finiş payıdır ve profil yönüne göre pozitif veya negatif seçilmelidir. Yanlış W işareti omuz ölçüsünün bozulmasına, kaba geçişin finiş profiline girmesine, G70 sırasında bazı bölgelerde malzeme kalmamasına veya alın yüzünde fazla pay bırakılmasına neden olabilir.

16. G73 te U ve W işaretleri

FANUC kılavuzları G73 için dört temel kesme modeli bulunduğunu ve Δi, Δk, Δu, Δw değerlerinin işaretlerine dikkat edilmesi gerektiğini belirtir; yani ilk ve ikinci satırdaki U ve W pozitif veya negatif olabilir ve çevrim bittiğinde takım A başlangıç noktasına döner. İşaretler ezberlenmemeli; bitmiş profil çizilmeli, ham profilin bitmiş profile göre hangi tarafta olduğu belirlenmeli, ilk kaba profilin X ve Z kaydırma yönleri bulunmalı, finiş paylarının bitmiş yüzeyin hangi tarafında kalacağı belirlenmeli ve grafik/simülasyonla kontrol edilmelidir.

17. F, S ve T nin G73 içindeki davranışı

G73 çağrı bloğunda veya çevrimden önce verilen F, S ve T değerleri kaba profil tekrarlarında kullanılır. P–Q profil blokları arasında yazılan F, S ve T komutları G73 kaba işlemi sırasında göz ardı edilir. Örneğin G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.28 S180; ile çalışılırken profil içindeki N110 G01 Z-20.0 F0.12 S220; bulunsa bile kaba geçişlerde F0.28 ve S180 kullanılır; profil bloklarındaki F ve S değerleri yalnızca G70 finiş çevriminde etkili olabilir.

18. G73 ile G70 ilişkisi

G73 kaba talaşı kaldırdıktan sonra aynı P–Q profili G70 ile finiş işlenebilir. G70, G73 ün bıraktığı X ve Z finiş paylarını temizleyerek profilin son ölçüsünü işler; tamamlandığında takım başlangıç noktasına döner ve sonraki blok okunur.

19. FANUC kaynak örneği

N010 G50 X260.0 Z220.0;
N011 G00 X220.0 Z160.0;
N012 G73 U14.0 W14.0 R3;
N013 G73 P014 Q019 U4.0 W2.0 F0.3 S0180;
N014 G00 X80.0 W-40.0;
N015 G01 W-20.0 F0.15 S0600;
N016 X120.0 W-10.0;
N017 W-20.0 S0400;
N018 G02 X160.0 W-20.0 R20.0;
N019 G01 X180.0 W-10.0 S0280;
N020 G70 P014 Q019;

Bu örnekte X yönü toplam kaydırma 14 mm, Z yönü toplam kaydırma 14 mm, tekrar/bölüm sayısı 3, X finiş payı 4 mm, Z finiş payı 2 mm, kaba ilerleme 0,3 mm/dev, kaba S değeri 180 ve profil içindeki finiş ilerlemesi 0,15 mm/dev olarak kullanılmıştır.

20. Eğitim amaçlı G73 dış profil örneği

%
O7301
(G73 PROFIL TEKRARLAMA KABA TORNALAMA)
G21
G18
G40
G99
G50 S2200
T0101
G96 S170 M03
M08
G00 X126.0 Z4.0
G73 U8.0 W4.0 R4
G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25
N100 G00 X52.0 Z0.0
N110 G01 Z-18.0 F0.12
N120 X64.0 Z-28.0
N130 Z-45.0
N140 G02 X84.0 Z-55.0 R10.0
N150 G01 X96.0 Z-70.0
N160 Z-88.0
N170 X108.0 Z-98.0
N180 Z-110.0
G00 X150.0 Z50.0
T0202
G96 S210
G00 X126.0 Z4.0
G70 P100 Q180
G00 X180.0 Z120.0
M09
M05
M30
%

21. Örnek programın açıklaması

• G00 X126.0 Z4.0 takım G73 başlangıç noktası A ya gelir; bu nokta bütün kaydırılmış profillerin dışında ve geri dönüşte çarpışmasız olmalıdır.
• G73 U8.0 W4.0 R4 X toplam kaydırma 8 mm (radyal), Z toplam kaydırma 4 mm, tekrar/bölüm sayısı 4.
• G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25 profil N100–N180, X payı 0,4, Z payı 0,2, kaba ilerleme 0,25 mm/dev.
• N100 G00 X52.0 Z0.0 P ile gösterilen ilk profil bloğu — G00 açıkça yazılmıştır.
• G70 P100 Q180 G73 ün bıraktığı finiş payını aynı profil üzerinden temizler.

G73 profil kaydırma ve tekrar sayısı dağılımı

22. G73 başlangıç noktası nasıl seçilir?

G73 başlangıç noktası diğer kaba çevrimlerden daha dikkatli seçilmelidir, çünkü bütün profil farklı X-Z konumlarında tekrar edilecektir. Başlangıç noktası ilk kaydırılmış kaba profilin dışında, ham parçadan uzakta, takım tutucunun da çarpmayacağı yerde ve bütün X/Z kaydırmalarına yeterli alan sağlayan konumda olmalıdır. Başlangıç noktası çok yakınsa ilk kaydırılmış profil ham malzemeye hızlı hareketle girebilir, takım dönüşte parçaya çarpabilir ve ilk geçişte beklenenden fazla talaş oluşabilir. Çok uzaksa çevrim süresi uzar, her tekrarda gereksiz boşta hareket oluşur ve sabit kesme hızı kullanılıyorsa devir geçişleri artabilir.

23. G73 te ham stok şeklinin önemi

G73 programı yalnızca bitmiş profili ve kaydırma miktarlarını bilir; kontrol ham parçanın gerçek ölçüsünü doğrudan ölçmez. Programcı ham profilin, bitmiş profilin X ve Z yönünde kaydırılmış benzeri bir şekli olduğunu varsayar. Gerçek ham parça bu varsayıma uymuyorsa bazı bölgelerde takım boşta keser, bazı bölgelerde aşırı talaşa girer, bazı noktalarda ilk geçiş doğrudan tam derinlikte keser ve paso dağılımı eşit olmaz. Bu nedenle G73 kullanılmadan önce ham parçanın minimum/maksimum çapı, boy ölçüleri, döküm toleransı, eksen kaçıklığı ve bağlama konumu ölçülmelidir.

24. G73 te toplam kaydırma nasıl seçilir?

İlk satırdaki U ve W değerleri ham parça ile bitmiş profil arasındaki yaklaşık toplam farkı karşılamalıdır. X toplam kaydırması: X yönündeki en büyük radyal pay bulunur — örn. ham Ø120, bitmiş maks Ø100, çap farkı 20 mm, radyal fark 10 mm → teorik U10.0; ancak finiş payı, döküm toleransı, yüzey bozukluğu ve bağlama kaçıklığı eklenerek güvenli değer seçilir. Z toplam kaydırması: ham ile bitmiş profil arasında Z yönündeki en büyük fark bulunur — örn. ham omuz Z-42, bitmiş omuz Z-48, fark 6 mm → teorik W6.0.

25. R tekrar sayısı nasıl seçilir?

Tekrar sayısı belirlenirken toplam X ve Z kaydırması, kesici uç kapasitesi, malzeme cinsi, parça rijitliği, iş mili gücü, talaş kırıcı ve döküm kabuğu birlikte değerlendirilmelidir. R çok küçük seçilirse tekrarlar arası talaş kalınlığı artar, kesici aşırı yüklenebilir, bazı bölgelerde talaş derinliği çok yüksek olabilir ve titreşim/takım kırılması oluşabilir. R çok büyük seçilirse çevrim süresi uzar, takım aynı profili gereksiz kez izler, boşta kesme artar ve döküm yüzeyinde sürtme/uç aşınması artabilir.

26. G73 ile ilişkili parametreler

G73 ün ana parametreleri kontrol nesline göre farklı numaralardadır.

27. Eski Series 0/00/0-Mate G73 parametreleri

Kılavuzda bu değerlerin modal olduğu, programda yeni değer verilinceye kadar korunduğu ve programdan verilen komutun ilgili parametre değerini değiştirebildiği belirtilir. Yani eski kontrollerde G73 U14.0 W8.0 R4; komutunun değerleri yalnızca o anlık çevrimde kalmayıp modal ayarları da etkileyebilir; bu nedenle bir sonraki programda G73 ilk satırı atlanmamalıdır.

28. FANUC 0i-C G73 parametreleri

0i-C de 5135 ve 5136 iki kelimelik sayısal parametredir; değer aralığı pozitif ve negatif yönleri kapsar. 5137 çevrim sayısı birimindedir ve geçerli aralık 1 den başlar.

29. FANUC 0i-D G73 parametreleri

Torna için G18 düzleminde eksen sırasının kılavuz gösterimine göre değerlendirilmesi gerekir; X ve Z karşılıkları ekran/kılavuz sürümüyle doğrulanmalıdır. 0i-D kılavuzu 5136 için gerçek sayı yol parametresi olduğunu, pozitif/negatif değer alabileceğini, radyüs değeri girilmesi gerektiğini ve Series 10/11 program formatında kullanılmadığını belirtir.

30. 5135 ve 5136 için neden sadece numaraya güvenilmemeli?

0i-C kılavuzunda 5135/5136 doğrudan X ve Z yönü olarak açıklanırken, 0i-D kılavuzunda tanım düzlemin birinci ve ikinci ekseni üzerinden yapılabilir. Ayrıca G18 düzlemindeki eksen sıralaması, makinenin eksen yapılandırması ve Series 10/11 uyumluluk formatı yorumlamayı etkileyebilir. Bu nedenle 5135 veya 5136 değiştirilecekse kontrol modelinin tam adı belirlenmeli, o kontrolün kendi parametre kılavuzu açılmalı, eksen tanımı okunmalı, mevcut değer yedeklenmeli ve küçük güvenli test yapılmalıdır.

31. Parametre 5102 RFC ve G73

FANUC 0i-C de 5102#4 RFC, G73 kesme modeli üzerinde takım ucu radyüs kompanzasyonunun uygulanıp uygulanmayacağını belirler. RFC=0 ise uygulanmaz, RFC=1 ise kısmi kompanzasyon uygulanır. 0i-C ile 0i-D karşılaştırmasına göre 0i-C de G71–G73 sırasında RFC ile kısmi kompanzasyon seçilebilirken, 0i-D de RFC biti bulunmaz ve G70–G73 sırasında takım ucu radyüs kompanzasyonu uygulanır.

32. Eski kontrollerde takım ucu radyüs kompanzasyonu

Eski Series 0/00/0-Mate kılavuzu G73 çevrimi sırasında normal takım ucu radyüs kompanzasyonunun devre dışı olduğunu belirtir. Ancak hayali takım ucu numarası 0 veya 9 ise, kompanzasyon değerinin U ve W ye eklenebileceği özel bir davranış açıklanmıştır; bu, modern 0i-D davranışıyla aynı değildir. Bu nedenle eski bir Series 0 programını, 0i-C programını ve 0i-D programını takım ucu radyüs kompanzasyonu açısından aynı kabul etmek doğru değildir.

33. Parametre 1401 LRP ve konumlandırma farkı

0i-C de G70–G76 çevrimlerinin konumlandırma hareketleri, parametre 1401#1 LRP ayarından bağımsız olarak doğrusal olmayan konumlandırma biçiminde yapılır. 0i-D de G70 başlangıç noktasına dönüş her zaman doğrusal olmayan konumlandırmadır; diğer çevrim konumlandırmaları 1401#1 LRP ayarına bağlı olabilir. Bu fark özellikle ayna yakınında, omuzlu parçalarda, büyük takım tutucularda ve iç çap operasyonlarında dönüş yolunu etkileyebilir; doğrusal olmayan konumlandırmada eksenler son noktaya bağımsız hızlarla gittiğinden takım yolu düz çizgi olmak zorunda değildir.

34. G73 ve Series 10/11 program formatı

0i-D parametre kılavuzu 5135 ve 5136 parametrelerinin Series 10/11 program formatında kullanılmadığını belirtir. Bu, aynı kontrol ünitesinde farklı uyumluluk formatlarının G73 verilerini farklı adreslerle veya varsayımlarla ele alabileceği anlamına gelir. Bir program başka tezgahtan alındığında Series 0 standart formatı mı, Series 10/11 uyumluluk formatı mı, G-kodu sistemi A/B/C mi ve üreticinin özel formatı kullanılıp kullanılmadığı belirlenmelidir.

35. BÜYÜK FARK: G-kodu sistemi A, B ve C

FANUC torna kontrollerinde G kodu sistemi A, B veya C olabilir ve profil tekrarlama çevriminin kodu değişebilir:

FANUC tablolarında G71 işlevi bazı sistemlerde G73, G72 işlevi G74, G73 profil tekrarlama işlevi ise bazı sistemlerde G75 olarak gösterilebilir. Çok önemli: bir tezgâhta G73 her zaman profil tekrarlama anlamına gelmeyebilir; G-kodu sistemi C kullanılıyorsa kod G75 olabilir. Ayrıca işleme merkezi kontrollerinde G73 çoğunlukla yüksek hızlı kademeli delik delme çevrimidir; bu sayfadaki G73 anlatımı FANUC torna sistemi içindir.

36. BÜYÜK FARK: Taşlama makinelerinde G73

FANUC torna/taşlama sistemlerinde G71–G74 kodları taşlama çevrimleri olarak da atanabilir. Bazı taşlama sistemlerinde G73, salınımlı taşlama çevrimi veya doğrudan ölçülü taşlama çevrimi anlamına gelebilir. 0i-D de özel taşlama opsiyonları ve ilgili seçim parametreleri G71–G74 kodlarının anlamını değiştirebilir. Bu nedenle G73 yazmadan önce kontrolün torna sistemi olduğu, taşlama çevrimi seçilmediği ve G-kodu sisteminin uygun olduğu doğrulanmalıdır.

37. G73 te kullanılmaması gereken komutlar

P–Q arasındaki profil bloklarında kontrol nesline göre M98, M99, izin verilmeyen tek-seferlik G kodları, G00/G01/G02/G03 dışındaki uygunsuz grup 01 kodları, bazı grup 06 G kodları, alt program çağrısı, kesme tipi özel makro ve uygun olmayan koordinat sistemi değişiklikleri kullanılamaz. 21i kılavuzu P–Q arasında G04 dışındaki tek-seferlik G kodlarının, G00/G01/G02/G03 dışındaki grup 01 kodlarının, grup 06 kodlarının ve M98/M99 un kullanılamayacağını belirtir.

38. Pah, köşe R ve doğrudan ölçülendirme farkları

Eski Series 0/00/0-Mate ve bazı 0i-C sürümlerinde P–Q profilinin pah, köşe radyüsü ve doğrudan resim ölçüsü komutlarıyla oluşturulmasında sınırlamalar vardır; bazı kılavuzlar bu komutların P–Q arasında kullanılmamasını ister. 0i-D de pah, köşe R ve doğrudan resim ölçüsü profil programında kullanılabilir; ancak Q ile gösterilen son blok bu komutların ortasında bitemez, aksi hâlde PS0326 oluşur.

FANUC G73 G-kodu sistemi ve kontrol türü farkı

39. G73 alarm çözümleri

P/S061 — P veya Q adresi eksik

G73 ün ikinci satırında P veya Q belirtilmemiştir. Hatalı G73 P100 U0.4 W0.2 F0.25; yerine G73 P100 Q180 U0.4 W0.2 F0.25; yazılmalıdır. Eski FANUC listelerinde G70–G73 komutunda P veya Q eksikse P/S061 verildiği belirtilir.

P/S062 — G73 tekrar sayısı sıfır veya negatif

G73 U10.0 W4.0 R0; veya G73 U10.0 W4.0 R-3; yazılmıştır. G73 te R tekrar sayısı sıfır veya negatif olamaz; eski FANUC sistemlerinde bu hata P/S062 olarak gösterilir. Çözüm: pozitif tam sayı kullanın (örn. G73 U10.0 W4.0 R4;).

PS0321 — G73 tekrar sayısı geçersiz

0i-D de aynı hata PS0321 ILLEGAL REPEATED TIME IS IN THE PATTERN REPEATING CYCLE olarak gösterilir; nedeni G73 tekrar sayısının sıfır veya negatif olmasıdır. Çözüm: ilk G73 satırındaki R yi kontrol edin, parametre 5137 kullanılıyorsa değerinin en az 1 olduğunu doğrulayın, program formatını kontrol edin ve R adresinin başka bir anlamla karıştırılmadığından emin olun.

P/S063 — P sıra numarası bulunamadı

G73 P100 Q180 ... yazılmış fakat programda N100 bulunmuyor olabilir. N100 gerçekten var mı, yanlışlıkla N0100/N1000 mu yazıldı, P değeri doğru mu, aynı N numarası başka yerde mi, program düzenlenirken profil başlangıcı silinmiş mi kontrol edin. Eski kılavuzlarda P adresiyle belirtilen sıra numarasının bulunamaması P/S063 tür.

P/S065 — İlk profil bloğunda G00 veya G01 yok

Hatalı N100 X50.0 Z0.0; yerine N100 G00 X50.0 Z0.0; veya N100 G01 X50.0 Z0.0; yazılmalıdır. G73 ün P ile gösterilen ilk profil bloğunda G00 veya G01 açıkça komut edilmelidir.

P/S066 — P–Q arasında izin verilmeyen G kodu

Nedenler: P–Q arasında başka bir çevrim çağrısı, referansa dönüş, uygun olmayan koordinat sistemi değişikliği, M98/M99, desteklenmeyen tek-seferlik G kodu veya profil dışı yardımcı hareket. Çözüm: P–Q arasını mümkün olduğunca yalnızca G00/G01/G02/G03 ile oluşturun ve diğer fonksiyonları çevrim dışına taşıyın.

P/S067 — G73 MDI modunda çağrıldı

G70, G71, G72 ve G73 P–Q profil çevrimleri birçok FANUC kontrolünde MDI modunda çalıştırılamaz. Programı CNC hafızasına kaydedin, EDIT modunda düzenleyin ve MEMORY/AUTO modunda çalıştırın. MDI de G73 P–Q komutu verilmesi P/S067 alarmına neden olur.

P/S069 veya PS0326 — Profil sonu tamamlanmamış

Eski sistemlerde P/S069: Q ile gösterilen son hareket pah veya köşe R komutunun ortasında bitmiş olabilir. 0i-D de PS0326: son blok pah, köşe R veya doğrudan resim ölçüsü komutunun ortasında tamamlanmıştır. Çözüm: geometrik komutu tamamlayan sonraki hareket bloğunu da Q kapsamına alın.

PS0324 — G73 çalışırken kesme tipi makro çağrıldı

G70–G73 çevrimi yürütülürken kesme tipi (interruption type) özel makro çağrılmıştır. Çözüm: makro kesmesini çevrim sırasında devre dışı bırakın, PMC sinyalini kontrol edin; kullanıcı programında görünmüyorsa makine üreticisinin ladder/makro uygulamasını inceletin.

PS0325 — Profil programında kullanılamayan komut

P–Q arasında G73 tarafından desteklenmeyen bir komut vardır: M98/M99, başka çevrim, takım değişimi, uygun olmayan G kodu, makro çağrısı, koordinat sistemi değiştirme veya kontrol neslinin desteklemediği pah/doğrudan ölçülendirme kontrol edilmelidir.

PS0327 — G73 uygun olmayan modal durumda çağrıldı

0i-D de G70–G73 çevrimi çalıştırılamayan bir modal durum etkinse PS0327 oluşabilir. Kontrol edin: aktif takım ucu kompanzasyon modu, düzlem seçimi, koordinat dönüştürme fonksiyonları, kutupsal koordinat enterpolasyonu veya üreticinin özel çevrim modu. Çözüm: çevrimden önce güvenli bir başlangıç satırı (örn. G18 G40 G80 G99) kullanın; ancak bütün makinelerde aynı başlangıç kodları kullanılmamalı, üreticinin G-kodu yapısı kontrol edilmelidir.

40. G73 çalışıyor fakat takım yolu yanlışsa kontrol edilecekler

• G-kodu sistemi: profil tekrarlama gerçekten G73 mü? Sistem A/B genellikle G73, Sistem C te G75 olabilir.
• Kontrol türü: torna mı işleme merkezi mi? İşleme merkezinde G73 başka bir delik delme çevrimi olabilir.
• Taşlama seçeneği: G73 taşlama çevrimi olarak atanmış olabilir.
• İlk satırdaki U ve W: tek paso değil, toplam profil kaydırmalarıdır.
• R: bir mesafe değil, tekrar sayısıdır.
• X radyüs yorumu: ilk satırdaki U genellikle radyüs değeri olarak ele alınır.
• Ham stok profile benziyor mu? G73 ün temel varsayımı budur.
• Başlangıç noktası, U/W işaretleri, finiş payları, takım ucu kompanzasyonu ve 0i-C/0i-D R1 farkı kontrol edilmeli; program değer atladıysa 5135–5137 parametreleri incelenmelidir.

41. G73 te en sık yapılan hatalar

• G73 ü G71 in başka biçimi sanmak; G73 te Tip I ve Tip II aramak.
• İlk satırdaki U yu paso derinliği, W yi finiş payı, R yi geri kaçma mesafesi sanmak.
• Ham yuvarlak çubuğu gereksiz yere G73 ile işlemek; ham stok şeklini ölçmeden çevrim yazmak.
• X kaydırmasını çap değeri sanıp iki kat hatalı girmek.
• 0i-C ve 0i-D de R1 davranışını aynı kabul etmek; P bloğunda G00/G01 yazmamak.
• G73 ü MDI modunda çalıştırmak; P–Q arasında M98/M99 kullanmak.
• G-kodu sistemi C de profil tekrarlamanın G75 olabileceğini gözden kaçırmak; işleme merkezi/taşlama G73 ünü torna G73 ile karıştırmak.
• 5135/5136 eksen karşılıklarını başka kontrol kılavuzundan kopyalamak.

42. Parametre değişikliği ne zaman düşünülmelidir?

G73 probleminde ilk çözüm parametre değiştirmek değildir. Önce kontrol modeli ve G-kodu sistemi belirlenir, program formatı kontrol edilir, ilk G73 satırındaki U/W/R doğrulanır, P ve Q satırları kontrol edilir, ham stok şekli ölçülür, başlangıç noktası incelenir, takım yolu grafikte çalıştırılır ve takım ucu kompanzasyonu kontrol edilir. Ancak program doğruysa 5135, 5136 ve 5137 incelenir. Parametre değişikliği yalnızca programda ilgili değer verilmiyorsa, kontrol değeri modal kullanıyorsa, üreticinin onaylı ayarı biliniyorsa ve eski değer yedeklendiyse düşünülmelidir.

43. G73 parametresi değiştirme öncesi hazırlık

Kontrolün tam modelini kaydedin, parametrelerin tam yedeğini alın, 5135/5136/5137 (eski Series 0 ise 719/720/721) mevcut değerlerini kaydedin ve ekranın fotoğrafını çekin. Makine üreticisinin parametre listesini kontrol edin, programda U/W/R nin zaten verilip verilmediğini inceleyin, tezgâhı güvenli konuma alıp iş milini durdurun, acil durdurmayı etkinleştirin ve değişikliği yalnızca yetkili teknik personel yapsın.

44. 0i-C de genel parametre değiştirme işlemi

Makineyi MDI moduna alın veya acil durdurmayı etkinleştirin; OFFSET/SETTING ekranında PARAMETER WRITE i 1 yapın (P/S100 PARAMETER WRITE ENABLE oluşur). SYSTEM/PARAMETER ekranından numaraya gidin, mevcut değeri kaydedin, yeni değeri INPUT ile yazın. SETTING ekranına dönüp PARAMETER WRITE i 0 yapın, RESET ile P/S100 ü kaldırın; güç kapatma uyarısı oluşursa CNC yi prosedüre uygun kapatıp açın.

45. 0i-D de genel parametre değiştirme işlemi

MDI moduna geçin veya acil durdurmayı etkinleştirin; SETTING ekranında PARAMETER WRITE i 1 yapın (SW0100 oluşur). PARAMETER ekranından ilgili parametreyi bulun, eski değeri kaydedip yeni değeri INPUT ile onaylayın; PARAMETER WRITE i 0 yapıp RESET ile SW0100 ü kaldırın, güç kapatma gerekiyorsa CNC yi kapatıp açın, referans/ofset/koordinat değerlerini kontrol edin. FANUC kılavuzları CNC ve PMC parametrelerinin fabrikada ayarlandığını ve normal koşullarda değiştirilmemesi gerektiğini açıkça belirtir.

46. Parametre değişikliğinden sonra güvenli test

Parametre yazmayı kapatın, alarmı kaldırın, gerekiyorsa gücü kapatıp açın, referansa dönüş yapın, takım ofsetlerini ve iş parçası sıfırını kontrol edin. G73 programını grafik ekranında çalıştırıp her profil tekrarını tek tek inceleyin, takım ve parça olmadan kuru çalışma yapın, makine kilidi varsa kullanın. Tek blok modunu açın, rapid ve feed override i düşürün, ilk gerçek geçişte talaş kalınlığını ve profilin her bölgesinde takım yükünü gözlemleyin, dönüş yolunu izleyin. Sonuç hatalıysa eski parametre değerlerine dönün.

47. Uzman operatörün G73 değerlendirme sırası

Uzman bir operatör G73 kullanmadan önce şunları cevaplar: Ham stok bitmiş profile gerçekten benziyor mu? G73 mü yoksa G71 mi daha verimli? Kontrolün G-kodu sistemi nedir ve profil tekrarlama kodu gerçekten G73 mü? Kontrol 0i-C mi 0i-D mi? İlk satırdaki U radyal mı yorumlanıyor? X ve Z toplam kaydırmaları ne kadar? R tekrar sayısı takım yüküne uygun mu ve R1 kontrol nesline göre nasıl davranıyor? İlk kaydırılmış profil ham stok içinde güvenli mi? P–Q profili takım tarafından fiziksel olarak işlenebilir mi ve takım tutucu geri dönüşte çarpıyor mu? Finiş paylarının işaretleri ve takım ucu radyüs kompanzasyonu doğru mu? G70 ile finiş yapılacak mı? Ancak bütün bunlardan sonra parametre değişikliğine gerçekten ihtiyaç olup olmadığı değerlendirilir.

48. G71, G72 ve G73 kısa karşılaştırması