Siemens SINUMERIK Eksen Arızalarında Operatörün Kontrol Edebileceği Noktalar

Siemens SINUMERIK kontrol ünitesine sahip CNC tezgâhlarda eksen veya spindle ile ilgili bir alarm oluştuğunda operatörün ilk görevi parametre değiştirmek değildir.

Operatör öncelikle:

• alarm numarasını,
• alarm verilen ekseni,
• programın hangi satırda durduğunu,
• eksenin hareket edip etmediğini,
• referans durumunu,
• takım ve iş parçası durumunu

kontrol etmelidir.

SINUMERIK 840D, 840Di ve 810D kontrol ünitelerinde bulunan tanılama ekranları; eksenlerin hedef ve gerçek pozisyonlarını, takip hatasını, gerçek hızı ve referans durumunu gösterebilir.

1. Alarm Numarasını ve Eksen Adını Kaydedin

Alarm oluştuğunda hemen RESET tuşuna basmadan önce ekrandaki bilgileri okuyun.

Şunları not edin:

• Alarm numarası
• Alarm açıklaması
• X, Y, Z, C veya spindle bilgisi
• Program satırı
• Çalışma modu
• Programın hangi hareket sırasında durduğu

Örneğin alarm yalnızca Z ekseninde oluşuyorsa sorun bütün makinede değil, Z ekseniyle ilgili olabilir.

Alarm geçmişi veya alarm log ekranı varsa alarmın oluştuğu saat de kontrol edilebilir. Siemens dokümanında aktif alarmların Diagnosis alanında, geçmiş alarmların ise alarm log bölümünde görülebileceği belirtilmektedir.

2. Takım ve İş Parçasını Kontrol Edin

Eksen veya kontur alarmı oluştuğunda ilk fiziksel kontrol şu olmalıdır:

• Takım kırılmış mı?
• Takım körelmiş mi?
• Talaş sıkışması var mı?
• Takım iş parçasına veya fikstüre temas etmiş mi?
• İş parçası yerinden oynamış mı?
• Tabla veya hareketli bölümün önünde engel var mı?

Kesme sırasında oluşan ani yük artışları eksenin hareketini zorlaştırabilir.

Ancak yalnızca takip hatasına bakarak “takım kesin körelmiş” kararı verilmemelidir. Takım, mekanik hareket ve program şartları birlikte değerlendirilmelidir.

3. Eksen Referans Durumunu Kontrol Edin

Makine açıldıktan sonra eksenlerin referansa gönderilmesi gerekebilir.

Eksen referanslı değilse:

• otomatik program başlamayabilir,
• makine koordinatı doğru görünmeyebilir,
• yazılım limitleri aktif olmayabilir,
• bazı kompanzasyonlar çalışmayabilir.

Axis Service ekranında veya makine durum ekranında Referenced bilgisi bulunuyorsa eksenin referans durumu kontrol edilmelidir.

Siemens dokümanında bazı kompanzasyon ve izleme fonksiyonlarının referans noktasına gidildikten sonra aktif olduğu belirtilmektedir.

Referans kaybı varsa makinenin standart referansa gönderme prosedürü uygulanmalıdır.

4. Eksen Hareket Ediyor mu?

JOG modunda ekseni güvenli bir yönde ve düşük hızda hareket ettirmeyi deneyin.

Kontrol edin:

• Eksen komut aldığı halde hareket etmiyor mu?
• Eksen yalnızca bir yönde mi hareket etmiyor?
• Hareket sırasında ses veya titreşim var mı?
• Eksen hareketi kesik kesik mi?
• Hareket sırasında hız dalgalanıyor mu?

Eksen komut aldığı halde hareket etmiyorsa şu ihtimaller olabilir:

• Servo enable sinyali aktif değildir.
• Sürücü hazır değildir.
• Mekanik fren açılmamıştır.
• Eksen limitte olabilir.
• Alarm eksen hareketini engelliyor olabilir.

Siemens dokümanında eksen hareket komutu aldığı halde hareket etmiyorsa servo enable ve controller mode bilgilerinin kontrol edilmesi önerilmektedir.

Bu kontrollerden sonra eksen hâlâ hareket etmiyorsa teknik servis çağrılmalıdır.

5. Hedef Konum ve Gerçek Konumu Karşılaştırın

Bazı SINUMERIK kontrol ünitelerinde Diagnosis veya Service Axis ekranında şu değerler görülebilir:

• Position setpoint
• Actual position
• Following error
• Actual speed
• Speed setpoint

Position setpoint, kontrolün ekseni götürmek istediği konumdur.

Actual position, encoder veya ölçüm sistemi tarafından bildirilen gerçek konumdur.

Dokümana göre actual position değeri makine koordinat sistemindeki gerçek ölçüm değerini, position setpoint ise interpolatörden pozisyon kontrolüne gönderilen hedef değeri gösterir.

Basit yorumlama

Setpoint değişiyor fakat actual position değişmiyorsa eksen komut alıyor ancak hareket etmiyor veya ölçüm geri bildirimi alınamıyor olabilir.

Setpoint ve actual position birlikte değişiyor fakat aralarındaki fark sürekli büyüyorsa eksen komut edilen hareketi takip etmekte zorlanıyor olabilir.

Operatör bu değerleri yalnızca gözlemlemeli, servo parametrelerini değiştirmemelidir.

6. Following Error – Takip Hatası

Takip hatası, kontrolün istediği pozisyon ile eksenin ölçülen gerçek pozisyonu arasındaki farktır.

Siemens tanımına göre following error, pozisyon set değeri ile aktif ölçüm sisteminin gerçek pozisyonu arasındaki farktır.

Takip hatasının bütün makineler için geçerli tek bir normal değeri yoktur.

Değer şu şartlara göre değişebilir:

• Eksen hızı
• İvme
• Servo ayarı
• Makine yapısı
• Parça yükü
• Feedforward durumu

Operatör sayısal değeri değiştirmeye çalışmamalıdır.

Operatör neye bakmalı?

• Değer yalnızca kesmede mi yükseliyor?
• Boş hareket sırasında da yüksek mi?
• Yalnızca yön değiştirirken mi artıyor?
• Belirli bir eksende mi oluşuyor?
• Feed override düşürüldüğünde davranış değişiyor mu?

Bu bilgiler teknik servise doğru teşhis için verilmelidir.

7. Gerçek Hız ve Hız Komutunu Kontrol Edin

Service Axis veya spindle ekranında şu bilgiler bulunabilir:

• Speed setpoint
• Actual speed
• Spindle speed
• Override

Speed setpoint sürücüye gönderilen hız talebidir.

Actual speed encoderden ölçülen gerçek hızdır.

Dokümana göre actual speed encoder tarafından ölçülen gerçek hızı, speed setpoint ise sürücüye gönderilen hız talebini gösterir.

Operatör neyi gözlemlemeli?

• S1000 komutu verildiğinde spindle devri yükseliyor mu?
• Devir sabit kalıyor mu?
• Gerçek hız sürekli dalgalanıyor mu?
• Komut olmasına rağmen spindle dönmüyor mu?
• Override değeri yanlışlıkla çok düşük mü?

Spindle override veya feed override düşük bırakılmışsa makine beklenenden yavaş çalışabilir.

8. Override Değerini Kontrol Edin

Feedrate override ve spindle override anahtarları, programdaki hızların yüzde olarak azaltılmasını veya artırılmasını sağlar.

Örnek:

Programlanan ilerleme: F1000
Feed override: %50
Gerçek ilerleme: Yaklaşık 500 mm/dk

Service ekranındaki Override satırı aktif yüzdeyi gösterebilir.

Teşhis yaparken programdaki F değerinin yanında override yüzdesi de kaydedilmelidir.

9. PRESET İşlemine Dikkat Edin

PRESET işlemi bazı SINUMERIK sistemlerinde yalnızca ekrandaki değeri değiştiren basit bir işlem değildir.

Dokümana göre yazılım limitleri referans noktasına gidildikten sonra aktif olmakta ve PRESET işleminden sonra devre dışı kalabilmektedir.

Bu nedenle PRESET işlemi sonrasında:

• referans durumu,
• makine koordinatı,
• yazılım limitleri,
• mutlak encoder durumu

kontrol edilmeden otomatik programa başlanmamalıdır.

Makine üreticisinin prosedürü bilinmiyorsa PRESET kullanılmamalıdır.

10. Operatörün Değiştirmemesi Gereken Ayarlar

Operatör aşağıdaki ayarları teknik servis onayı olmadan değiştirmemelidir:

• Servo kazancı
• Takip hatası toleransı
• Kontur toleransı
• Encoder parametreleri
• Backlash kompanzasyonu
• Sıcaklık kompanzasyonu
• Sehim kompanzasyonu
• Feedforward machine data ayarları
• Motor ve sürücü parametreleri

Alarmı ortadan kaldırmak için tolerans değerlerini büyütmek gerçek sorunu gizleyebilir.

Ne Zaman Teknik Servis Çağrılmalı?

Şu durumlarda makine çalıştırılmamalı ve teknik servis çağrılmalıdır:

• Eksen boş hareket sırasında zorlanıyorsa
• Eksen komut aldığı halde hareket etmiyorsa
• Encoder değeri eksen dururken değişiyorsa
• Takip hatası boşta da sürekli yükseliyorsa
• Eksen yön değiştirirken vuruntu yapıyorsa
• Servo veya sürücü alarmı tekrar ediyorsa
• Referans sürekli kayboluyorsa
• Spindle gerçek devre ulaşamıyorsa
• Aynı alarm RESET sonrasında tekrar oluşuyorsa

Operatörün Teknik Servise Vereceği Bilgiler

Teknik servis çağrılmadan önce şu bilgiler hazırlanmalıdır:

• Makine marka ve modeli
• Kontrol ünitesi modeli
• Alarm numarası
• Alarm açıklaması
• Alarm verilen eksen
• Program satırı
• Programlanan ilerleme
• Feed override yüzdesi
• Spindle devri
• Sorunun kesmede mi boşta mı oluştuğu
• Takım ve iş parçası durumu
• Sorunun hangi yönde oluştuğu
• Varsa ekran fotoğrafı

Bu bilgiler arızanın daha hızlı teşhis edilmesini sağlar.

Sorumluluk Reddi

Bu içerik operatörlerin temel gözlem ve ilk kontrol işlemlerini anlaması amacıyla hazırlanmıştır. Servo, sürücü, encoder, machine data ve kompanzasyon ayarları yetkili teknik servis personeli tarafından yapılmalıdır. Aynı kodlar ve fonksiyonlar farklı kontrol ünitesi sürümlerinde ve farklı makine üreticilerinde farklı çalışabilir; makine üreticisinin kılavuzu her zaman önceliklidir.