Takım ofseti ne işe yarar?
Program yazarken takımın gerçek boyutlarını düşünmezsin. Kontur nereden geçecekse onu yazarsın. Ama tezgâhtaki takımın belirli bir uzunluğu ve belirli bir çapı vardır — ve her takımınki farklıdır.
Takım ofseti, bu farkı kontrole tanıtmaktır. Takım çağrıldığında kontrol ofset verilerini hesaba katar; sen konturu yazarsın, kontrol takım merkezini nereye götüreceğini kendisi bulur.
Bu yüzden sıra önemlidir: önce takım ölçme, sonra parça sıfırı. Takım uzunlukları girilmeden alınan Z sıfırı yanlış çıkar.
$TC_DP parametreleri), geometri ve aşınma ayrımı, TCP kavramı ve CAM ile uyum, takım tipleri, ofsetin elle girilmesi, JOG modunda takım ölçme ve takım ölçme probunun kalibrasyonu.T ve D: iki numara, iki iş
SINUMERIK’te her takımın bir T numarası vardır — magazindeki yerini veya takımın kimliğini gösterir. Her takımın bir veya daha fazla D numarası (kesme kenarı) olabilir.
Ofset hafızasındaki her veri alanı bir T ve bir D numarasıyla çağrılır. Bir takımın birden fazla kesme kenarı varsa (örneğin kademeli bir matkap, veya aynı takımın kaba/finiş için ayrı ofsetle kullanılması) her biri ayrı D numarasında durur.
Ofset hafızasının içinde ne var?
Ofset hafızası sadece “uzunluk ve çap” değildir. Kılavuzun tablosuna göre yapı şöyledir — ofset hafızasındaki P1…P25 değerleri sistem değişkenleriyle okunabilir ve yazılabilir:
| Parametre | Anlamı | Not |
|---|---|---|
$TC_DP1 | Takım tipi | Kontrolün takımı nasıl yorumlayacağını belirler |
$TC_DP2 | Kesme kenarı konumu | Sadece torna takımlarında |
| Geometri — uzunluk telafisi | ||
$TC_DP3 | Uzunluk 1 (L1) | Tipe ve düzleme göre eksenlere atanır |
$TC_DP4 | Uzunluk 2 | |
$TC_DP5 | Uzunluk 3 | |
| Geometri — yarıçap | ||
$TC_DP6 | Yarıçap 1 | Freze / torna / taşlama takımı |
$TC_DP7 | Köşe yarıçapı (konik frezede uzunluk 2) | Freze takımları |
$TC_DP8 | Yuvarlatma yarıçapı 1 | Freze takımları |
$TC_DP10 / $TC_DP11 | Açı 1 (takım alnı) / Açı 2 (takım ekseni) | Konik freze takımları |
| Aşınma — uzunluk ve yarıçap telafisi | ||
$TC_DP12/13/14 | Uzunluk 1 / 2 / 3 aşınma | Geometri değerinin üstüne eklenir |
$TC_DP15/16/17 | Yarıçap, köşe yarıçapı, yuvarlatma aşınması | |
| Takım temel ölçüsü / adaptör | ||
$TC_DP21/22/23 | Uzunluk 1 / 2 / 3 ofseti | Adaptör veya takım tutucu payı |
| Teknoloji | ||
$TC_DP24 | Boşluk açısı | Sadece torna takımlarında |
Geometri ile aşınmayı neden ayırmalı?
Geometri sütunu takımın ölçülen gerçek boyutudur. Aşınma sütunu ise üstüne eklenen düzeltmedir. Takım aşındıkça veya ölçüde 0,02 mm sapma bulduğunda geometriye dokunmaz, aşınma sütununa yazarsın.
Faydası: takımı yenilediğinde aşınma hücrelerini sıfırlarsın, geometri değerin bozulmamış olarak yerinde durur. Geometriye düzeltme yazan biri iki hafta sonra takımın gerçek boyunun ne olduğunu bilemez.
$TC_DP6–DP8, $TC_DP10, $TC_DP11, $TC_DP15–DP17, $TC_DP19 ve $TC_DP20 parametreleri takım tipine göre başka anlam taşır. Örneğin testere takımında $TC_DP6 yarıçap değil çaptır, $TC_DP7 ise kanal genişliğidir. Takım tipini yanlış seçmek, doğru sayıyı yanlış hücreye yazmakla aynı sonucu verir.TCP — takımın hangi noktası ölçülüyor?
Takım uzunluğunu ölçerken aslında şu soruyu cevaplıyorsun: takımın hangi noktası referans alınacak? Bu noktaya TCP (Tool Center Point — takım merkez noktası) denir.
Kaynak dokümanın bu konudaki uyarısı önemlidir:
- Siemens kontrollerinde TCP’nin takım ucunda olduğu kabul edilir.
- CAM sistemleri TCP konumunu takım biçimine göre farklı tanımlayabilir. Yarıçaplı (küresel uçlu) frezelerde TCP takım ucunda değil, yarıçapın merkezinde olabilir.
- CAM’de farklı bir TCP tanımlanmışsa, takım uzunluğu belirlenirken bu fark hesaba katılmalıdır.
Pratik sonucu şudur: küresel uçlu bir frezeyle kalıp işlerken CAM programcısıyla TCP’nin nerede olduğunu bir kez konuşup not etmezseniz, bütün parça takımın yarıçapı kadar derin veya sığ çıkar.
Takım tipleri
Takım tipi ($TC_DP1) kontrolün takımı nasıl yorumlayacağını belirler. Freze tarafında en çok karşılaşılanlar:
| Tip | Takım | Not |
|---|---|---|
| 110 | Silindirik kalıpçı frezesi | Kılavuzda “cylindrical die-sinking milling tool” olarak geçer; belirli durumlarda kontrol otomatik olarak bu tipi kullanır |
| 111 | Küresel (bilya) uçlu freze | Köşe yuvarlatma değerlendirmesinin dışındadır |
| 120 | Parmak freze (silindirik) | Kılavuza göre tip 120 ile tip 156 aynı etkiyi yapar |
| 121 / 131 | Köşe yarıçaplı (torik) freze | Köşe yarıçapı ayrıca değerlendirilir |
| 130 | Açılı / konik freze grubu | Açı parametreleri devreye girer |
Kılavuzun net kuralı şudur: köşe yuvarlatma ölçüleri yalnızca silindirik saplı frezelerde, torik frezelerde (121 ve 131) ve sınır durumda silindirik kalıpçı frezesinde (110) değerlendirilir. İzin verilen diğer bütün takım tipleri silindirik freze gibi yorumlanır ve köşe yuvarlatma için girilen ölçüler dikkate alınmaz.
Takım ofsetini elle girmek
Takım ölçme cihazı olan atölyelerde ölçüler dışarıda belirlenir, takım doğrudan magazine yerleştirilir ve değerler panelden elle girilir. Kaynak dokümandaki yol:
- Parametreler işlem alanını seç.
- Takım verileri alanını seç. Takım listesi penceresi açılır.
- “T No. +” / “T No. −” tuşlarıyla takımı seç.
- “D No. +” / “D No. −” tuşlarıyla kesme kenarı (ofset) numarasını seç.
- Uzunluk, yarıçap ve gerekiyorsa köşe yarıçapı değerlerini gir.
- Takım tipini doğru seçtiğinden emin ol.
Aynı ekranda genellikle şu işlemler de bulunur: sonraki/önceki takımı seçme, bir sonraki yüksek veya düşük ofset numarasına geçme, takım veya kesme kenarı silme, takım arama, bütün takımları listeleme, yeni takım veya yeni kesme kenarı tanıtma.
JOG modunda takım ölçme
Tezgâhta mekanik takım ölçme probu varsa ölçüm yarı otomatik yapılır.
Ön koşullar
- Ölçüm çevrimi opsiyonları tezgâhta tanımlı olmalı.
- Mekanik takım ölçme probu kalibre edilmiş olmalı ve takım iş miline bağlı olmalı.
Adımlar
- Makine işlem alanını seç.
- Makine kontrol panelinde JOG modunu seç.
- “Takım ölçme” işlevini çağır. Dikey tuş çubuğunda üç seçenek çıkar: “Yarıçap”, “Uzunluk” ve “Takım ölçme probunu kalibre etme”.
- Ölçeceğin büyüklüğe göre “Yarıçap” veya “Uzunluk” seçeneğini seç.
- Giriş ekranındaki ayrıntıları gir; gerekiyorsa V ofsetini gir (V pozitif bir değerdir).
- NC START‘a bas. Ölçüm otomatik olarak başlar.
- Hesaplanan “Yarıçap” veya “Uzunluk 1” değeri, aktif olan takım ofset verilerine yazılır.
Otomatik modda takım ölçme
Üretim sırasında takımlar aşınmayı takip etmek için otomatik modda da ölçülür. Ölçümün sonucunda takım aşınma değerleri belirlenir ve takımın çapı ile uzunluğu yeniden tanımlanmış olur.
Otomatik moddaki ölçüm çevrimleriyle üç sonuçtan biri seçilebilir: sadece ölçüm, parça sıfır ofsetinin düzeltilmesi veya takım ofsetinin düzeltilmesi. Takım aşınması takibi için üçüncüsü kullanılır.
Sık yapılan hatalar
Takım ofsetini girmeden Z sıfırı almak
Z sıfırı takım uzunluğuyla birlikte çalışır. Doğru sıra: önce takım ölçme, sonra parça sıfırı.
Takım tipini varsayılan bırakmak
Köşe yarıçapı, konik açı ve testere ölçüleri yalnızca doğru tipte değerlendirilir. Yanlış tipte alarm gelmez, parça yanlış çıkar.
Aşınma yerine geometriye düzeltme yazmak
Bir kere yapıldığında takımın gerçek boyu kaybolur. Düzeltmeler aşınma sütununa yazılır.
CAM’in TCP’sini kontrol etmemek
Küresel uçlu frezelerde CAM’in referans noktası takım ucunda olmayabilir. Siemens tarafında TCP takım ucudur; fark hesaba katılmalıdır.
Yanlış D numarasına yazmak
Aynı takımın D1 ve D2 ofsetleri farklıdır. Programda D1 çağırıp ölçümü D2’ye yazarsan makine eski değerle çalışır.
Prob kalibrasyonunu atlamak
Bütün takımlarda aynı yönde sistematik sapma üretir; sebebini bulmak günler alır.
Takım listesinden yanlış satırı silmek
Silme işlemi seçili T/D verisini kaldırır ve geri alınamaz.
Sık sorulan sorular
T ile D arasındaki fark ne?
T takımı, D o takımın kesme kenarını (ofset setini) gösterir. Bir takımın birden fazla D numarası olabilir; ofset hafızasındaki her veri alanı bir T ve bir D ile çağrılır.
Takım ofsetini programdan yazabilir miyim?
Ofset hafızasının P1…P25 değerleri sistem değişkenleriyle okunabilir ve yazılabilir. Ancak bu doğrudan kesme davranışını değiştirir; yetki seviyesi ve yazma zamanlaması da işin içine girer. Yeni başlayan biri için doğru yol panelden girmektir.
Aşınma değerine ne kadar yazabilirim?
Bu değer bir düzeltmedir, takımın yerine geçmez. Ölçüde büyük bir sapma varsa sebebi genelde aşınma değil takım kırılması, yanlış geometri girişi veya bağlama hatasıdır. Büyük düzeltmelere alışmak, asıl problemi gizler.
Aynı takımı kaba ve finiş için farklı ofsetle kullanabilir miyim?
Evet — ikinci bir kesme kenarı (D2) tanımlayıp orada farklı yarıçap veya aşınma değeri tutabilirsin. Programda T1 D1 ve T1 D2 diye çağırırsın.
Testere takımında yarıçap hücresine ne yazacağım?
Testere tipinde $TC_DP6 yarıçap değil çap, $TC_DP7 ise kanal genişliği anlamına gelir. Bu yüzden takım tipini doğru seçmeden ölçü girmek yanlıştır.
Bu bilgiler 828D’de de geçerli mi?
Ofset hafızasının yapısı ve $TC_DP parametrelerinin anlamı 840D sl ve 828D için ortak kılavuzda tanımlıdır. Panel ekranları, softkey isimleri ve menü yolları ise kontrol sürümüne, aktif opsiyonlara ve makine üreticisinin yapılandırmasına göre değişir.
Kaynaklar
- Siemens AG — SINUMERIK 840D sl / 828D Job Planning, Programming Manual, 01/2015, doküman no 6FC5398-2BP40-5BA2: Bölüm 10.1 Ofset hafızası — T/D numarası yapısı, “Flat D No.” yapısı, P1…P25 değerlerinin sistem değişkenleriyle okunup yazılması ve
$TC_DP1…$TC_DP25parametre tablosu (s.366–368); takım tipi 110, 120/156, 121 ve 131 için köşe yuvarlatma değerlendirme kuralları - Siemens AG — SINUMERIK İleri Seviye CNC Kullanım & Programlama, 05/2010: Bölüm 2.1 Takımların ölçülmesi, 2.5 JOG modunda takımların ölçülmesi (TCP ve CAM uyumu, takım ofset verilerinin elle girilmesi, “Yarıçap / Uzunluk / Prob kalibrasyonu” seçenekleri, V ofseti)
