Teknik resim yüzerek değil, çize çize öğrenilir. Bu sayfada zorluğu adım adım artan üç görünüş çıkarma sorusu var. Doğru çalışma şekli şu: parçanın perspektifine bakın, kâğıda üç görünüşü (ön, üst, sol yan — 1. açı yöntemi) kendiniz çizin, ancak ondan sonra çözüme bakıp karşılaştırın. Takıldığınız yerde temel kurallar için 4. Ders: İzdüşüm ve Görünüş Çıkarma, çizgi tipleri için 2. Ders yanınızda olsun.
Görünüş çıkarmada 5 adımlı çalışma yöntemi
Sorulara geçmeden önce her parçada aynı sırayı izleyin. Sıra sabit olunca hata yapacağınız yer de daralır.
- Ön görünüşü seçin. Parçanın biçimini en iyi anlatan, en az görünmeyen kenar üreten yüzü ön kabul edin. Bu sayfadaki perspektiflerde ön yüz sol alttaki yüzdür.
- Yerleşimi kurun (1. açı). Ön görünüş ortada; üst görünüş ön görünüşün altına, sol yan görünüş ön görünüşün sağına çizilir.
- Ölçüleri hizalayın. Ön ve üst görünüş aynı genişliği, ön ve yan görünüş aynı yüksekliği, üst ve yan görünüş aynı derinliği paylaşır. İnce izdüşüm çizgileriyle bu hizayı kâğıtta taşıyın.
- Önce görünen kenarları çizin. Görünen kenarlar sürekli kalın çizgidir. Her kenarın üç görünüşte de bir karşılığı olmalıdır: ya çizgi, ya nokta, ya da başka bir kenarın üstüne düşer.
- Sonra görünmeyen kenarları ve eksenleri ekleyin. Görünmeyen kenar kesik ince çizgi, delik ve silindir ekseni noktalı ince çizgidir. Çizgiler üst üste gelirse öncelik sırası: görünen kenar, görünmeyen kenar, eksen çizgisi.
Soru 1 (Kolay): Kademeli Blok
Aşağıdaki parçanın ön, üst ve sol yan görünüşlerini çiziniz. İpucu: hiç görünmeyen kenar var mı, düşünün.
Çözüm 1
Sık yapılan hata
Üst görünüşteki basamak kenarını kesik çizgi çizmek. Tepeden bakan göz basamak yüzeyini doğrudan görür; önünde onu kapatan bir malzeme yoktur, bu yüzden çizgi süreklidir. Kesik çizgi yalnız yan görünüşte çıkar, çünkü orada uzun kanat basamağın önünü kapatır.
Soru 2 (Orta): U-Kanallı Blok
Bloktan önden arkaya kadar giden dikdörtgen bir kanal geçiyor. Üç görünüşü çiziniz. İpucu: kanal hangi görünüşte gerçek biçimiyle, hangisinde çizgi olarak, hangisinde görünmeyen kenar olarak belirir?
Çözüm 2
Sık yapılan hata
Kanal tabanını yan görünüşte hiç çizmemek ya da sürekli çizmek. Soldan bakınca kanal tabanı bloğun gövdesinin arkasında kalır; çizgi vardır ama görünmez, yani kesik ince çizgidir. İkinci tipik hata, üst görünüşte kanal kenarlarını ön görünüşteki U genişliğinden farklı aralıkla çizmektir: genişlik hizası ön ve üst görünüşte birebir aynı olmalıdır.
Soru 3 (Zor): Pahlı ve Delikli Blok
Bloğun sağ üst kenarı tam derinlik boyunca pahlı; sol tarafta önden arkaya delip geçen bir delik var. Üç görünüşü çiziniz. İpucu: pah hangi görünüşlerde kenar üretir, delik nerede daire nerede kesik çizgidir?
Çözüm 3
Eşleştirme alıştırmaları: hangi görünüş hangi parçanın?
Çizmeden önce görmeyi çalış. Aşağıdaki iki tabloda görünüşler karışık verilmiş; her parça için doğru ön (F), yan (S) ve üst (T) görünüşü seçip tabloya yaz. Cevapları en altta bulacaksın — önce kendin dene.
Eşleştirme 1 (kolay): dört basit blok
Dört parçanın ön görünüşü (1–4) verilmiş; yan görünüşler A–D, üst görünüşler E–H arasından seçilecek. Kesik çizgilerin nerede olması gerektiğini düşün: kanalın tabanı yandan bakınca görünmez.
Eşleştirme 2 (orta): perspektiften üç görünüş
Bu kez parçalar perspektif olarak verilmiş. Her parça için ön, yan ve üst görünüşü A–L arasından seç. İpucu: kare deliği olan parçaların ön görünüşünde kare, eğik yüzeyi olan parçaların yan görünüşünde üçgen profil olmalı. (Tablo başlığı İngilizce: FRONT = ön, SIDE = yan, TOP = üst.)
Cevap anahtarı. Eşleştirme 1: 1 → C–F · 2 → D–G · 3 → A–H · 4 → B–E. Eşleştirme 2 (ön–yan–üst): 1 → C–G–I · 2 → A–H–J · 3 → D–F–K · 4 → B–E–L. Yanlış yaptığın parçayı kağıda üç görünüşle yeniden çiz; hatanın neredeyse her zaman kesik çizgiyi unutmaktan ya da yan görünüşü ters taraftan düşünmekten kaynaklandığını göreceksin.
Kendi çiziminizi kontrol listesi
Çözüme bakmadan önce çiziminizi şu sorularla kendiniz denetleyin:
- Üç görünüş doğru yerde mi: üst görünüş ön görünüşün altında, sol yan görünüş sağında mı?
- Genişlik, yükseklik ve derinlik ölçüleri görünüşler arasında birebir hizalı mı?
- Perspektifteki her kenarın üç görünüşte bir karşılığı var mı?
- Görünmeyen kenarlar kesik, delik eksenleri noktalı çizgiyle mi çizildi?
- Deliğin daire olarak göründüğü görünüşte iki eksen çizgisi birbirini dik kesiyor mu?
- Çizgi kalınlıkları ayırt edilebiliyor mu: görünen kenar kalın, diğerleri ince?
Görünüş çıkarmanın tezgâhtaki karşılığı
Operatör ve programcı parçayı perspektiften değil, üç görünüşten okur. Görünmeyen bir kenarı gözden kaçırmak, örneğin yan görünüşteki kesik çizgiyle verilen bir kanal tabanını atlamak, tezgâhta eksik operasyon ya da yanlış derinlikte işlenmiş bir parça demektir. Delik eksenlerinin hangi görünüşte daire, hangisinde kesik çizgi olduğunu hızla okuyabilmek, delik konumlarını iş parçası sıfırına göre doğru aktarmanın ön koşuludur.
Sık sorulan sorular
Hangi görünüşü ön görünüş seçmeliyim?
Parçanın biçimini en çok anlatan ve en az görünmeyen kenar bırakan yüzü. Kademe, kanal veya pah gibi detaylar ön görünüşte gerçek biçimiyle görünüyorsa doğru seçim yapmışsınız demektir.
1. açı ile 3. açı yöntemi arasındaki fark nedir?
1. açı yönteminde (Türkiye ve Avrupa) soldan bakılan görünüş ön görünüşün sağına, üstten bakılan görünüş altına çizilir. 3. açı yönteminde (ABD) yerleşim tersidir: sol yan görünüş solda, üst görünüş üstte yer alır. Hangi yöntemin kullanıldığı antetteki izdüşüm sembolünden anlaşılır.
Çizgiler çakışırsa hangisini çizerim?
Önce görünen kenar, sonra görünmeyen kenar, en son eksen çizgisi. Görünen kenarın üstüne düşen kesik çizgi çizilmez; eksen çizgisi ise ancak başka bir çizgiyle çakışmıyorsa çizilir.
Nasıl devam etmeli?
Üçünü de yardımsız çizebildiyseniz görünüş çıkarmanın temeli oturmuş demektir — sırada kesit görünüşler ve ölçülendirme var. Zorlandıysanız üzülmeyin: 4. dersi yeniden çalışıp buraya dönün. Bu becerinin tezgah başında neden ekmek parası olduğunu merak ediyorsanız CNC Operatörü Rehberimize bakın.
