CNC frezede takım merkezi yolu ile parça konturu arasındaki takım yarıçapı farkı
CNC frezede bir parçanın dış veya iç konturu işlenirken kesici takımın merkezi doğrudan parça kenarı üzerinde hareket ettirilemez, çünkü freze takımının belirli bir çapı ve yarıçapı vardır. Örneğin Ø12 mm parmak freze kullanıldığında takım yarıçapı 6 mm dir; takım merkezi doğrudan parça konturu üzerinde hareket ederse kesici parçanın içine 6 mm girer ve ölçü hatalı çıkar. Çözümün iki yolu vardır: (1) takım merkezinin izleyeceği koordinatları yarıçapı hesaba katarak tek tek hesaplamak, (2) parçanın gerçek konturunu programlayıp takım yarıçapını kontrol ünitesine tanıtmak. İkinci yöntem, yani takım yarıçap telafisi, çok daha kullanışlıdır.
FANUC kontrollü CNC frezelerde temel komutlar: G40 takım yarıçap telafisini iptal eder, G41 takımı programlanan yolun soluna kaydırır, G42 programlanan yolun sağına kaydırır. Telafi sayesinde program, takım merkezine göre değil parçanın teknik resimdeki gerçek ölçülerine göre hazırlanır; kontrol, ofset belleğindeki yarıçapı kullanarak takım merkez yolunu otomatik hesaplar.
1. Dersin amacı
Bu ders tamamlandığında öğrenci takım merkezi ile parça konturu arasındaki farkı anlayabilecek; telafinin neden gerekli olduğunu açıklayabilecek; G40/G41/G42 görevlerini ayırt edebilecek; G41/G42 yönünü takımın hareket yönüne göre belirleyebilecek; dış/iç konturlarda uygun yönü seçebilecek; D ofset numarasının görevini kavrayabilecek; telafiyi doğrusal yaklaşma hareketiyle başlatabilecek; uygun çıkış hareketiyle G40 kullanabilecek; olası geometrik/programlama hatalarını değerlendirebilecek ve aşınma düzeltmelerini programı değiştirmeden uygulayabilecektir.
2. Takım merkezi ile parça konturu aynı yol değildir
Bir parçanın dış kenarını Ø10 mm parmak frezeyle işlediğimizi düşünelim; yarıçap r = D/2 = 10/2 = 5 mm olur. Parça kenarı teknik resimde X0 da ise takım merkezinin de X0 üzerinde gitmesi doğru değildir; takım merkezi kenardan 5 mm uzakta hareket etmelidir. Dış konturda takım merkez yolu parça konturundan yarıçap kadar dışarıda, iç kontur/cepte ise yarıçap kadar içeride hareket eder. Bu hesabı her çizgi, köşe, açı ve yay için elle yapmak karmaşık konturlarda uzun ve hataya açıktır. Telafi kullanıldığında program doğrudan parça yüzeyi ölçülerine göre yazılır.
3. Telafinin çalışma mantığı
Telafi kullanıldığında programcı teknik resimdeki gerçek konturu yazar. Kontrol ünitesi programlanan hareket yönünü inceler, G41/G42 seçimini okur, ofset belleğindeki yarıçapı alır, takım merkezini yolun soluna/sağına kaydırır, köşelerde kesişim noktalarını hesaplar ve takımı telafi edilmiş merkez yolunda hareket ettirir. Basitçe: programlanan yol = parçanın gerçek konturu; gerçek takım merkezi yolu = CNC nin hesapladığı telafili yol. Böylece takım çapı değişse bile koordinatları yeniden hesaplamak gerekmez, yalnızca ofset güncellenir.
4. Telafinin avantajları
Program doğrudan teknik resim ölçülerine göre yazılır; takım merkezi koordinatlarını ayrıca hesaplamak gerekmez; farklı çaptaki takım aynı programda kullanılabilir; aşınma ofsetten düzeltilir; kaba ve finiş payı ofsetle yönetilir; program daha kolay okunur; karmaşık konturlar daha kolay programlanır; ölçü düzeltmek için geometri satırlarını değiştirmek gerekmez. Örneğin program Ø12 takıma göre hazırlanmışsa ve Ø10 takım kullanılacaksa, koordinatları yeniden hesaplamak yerine doğru yarıçap ofset belleğine girilir.
5. G40 – Telafinin iptali
G40 takım yarıçap telafisini iptal eder; aktifken takım merkezi programlanan koordinatları doğrudan izler. Program başındaki güvenlik satırında çoğunlukla G40 bulunur: G17 G21 G40 G49 G80 G90 G94; — bu satır önceki programdan kalmış olabilecek G41/G42 durumunu iptal eder. Telafili işlem tamamlandığında da G40 kullanılır; örneğin G40 G01 X-25.; ile takım doğrusal çıkış hareketi sırasında konturdan uzaklaşarak telafisiz duruma geçer. G41/G42 kullanılmışsa işlem sonunda mutlaka G40 ile iptal edilmelidir.
6. G41 – Yolun solunda telafi
G41 takım merkezini programlanan hareket yönünün soluna kaydırır. Buradaki “sol”; operatörün solu, parçanın sol kenarı veya ekranın solu değildir. Esas alınan yön: takımın programlanan hareket yönüne doğru bakıldığında sol taraftır. Örneğin takım +X yönüne gidiyorsa G41 tarafı +Y tarafı olur; takım −X yönünde giderse sol taraf ters yöne döner. Bu nedenle G41 ezberle değil, hareket oku çizilerek belirlenir.
7. G42 – Yolun sağında telafi
G42 takım merkezini hareket yönünün sağına kaydırır; sağ yön de takımın ilerleme yönüne göre belirlenir. Takım +X yönünde giderken G42 tarafı −Y olur; aynı kenar −X yönünde işlenirse sol ve sağ değişir. Bu nedenle “G41 her zaman dış kontur, G42 her zaman iç kontur içindir” şeklinde bir kural yoktur. Doğru seçim; takımın ilerleme yönüne, parçanın takımın hangi tarafında kalacağına, iç/dış kontura ve kesme yönüne göre yapılır.
8. G41/G42 belirlemenin en güvenilir yöntemi
Sıra: (1) takımın hareket yönünü okla çiz, (2) ok yönüne doğru baktığını düşün, (3) parçanın/malzemenin hangi tarafta kaldığını belirle, (4) takım merkezinin hangi tarafta olması gerektiğini çiz, (5) merkez yolu hareketin solundaysa G41, (6) sağındaysa G42 seç. Örnek: takım soldan sağa hareket ediyor, parça takım yolunun üst tarafında kalıyor → takım merkezi alta kaymalı; alt taraf hareketin sağı olduğundan G42 kullanılır. Aynı kenar sağdan sola işlenirse seçim değişir.
9. G41/G42 takım dönüş yönünü belirtmez
G41/G42; iş milinin dönüş yönünü, saat yönü/tersini veya G02/G03 yay yönünü belirtmez. Yalnızca takım merkezinin konturun hangi tarafında kalacağını belirler. İş mili yönü M03/M04 ile, dairesel hareket yönü G02/G03 ile, telafi yönü G41/G42 ile belirlenir — bu üç kavram karıştırılmamalıdır.
10. D ofset adresi
Takım yarıçap/çap ofset numarası çoğu modern FANUC uygulamasında D adresiyle seçilir. Örnek: G41 D01 → G41 sol telafiyi etkinleştirir, D01 1 numaralı yarıçap ofsetini çağırır. Takım planı T01→H01→D01, T02→H02→D02 şeklinde düzenlenir (T: takım no, H: boy ofseti, D: yarıçap ofseti). FANUC kılavuzunda telafi numarasının H veya D ile seçilebildiği, bunun kontrol modeline bağlı olduğu belirtilir. Bu eğitimde açıklık için D adresi kullanılır; gerçek tezgahta ofset düzeni doğrulanmalıdır.
11. D ofsetine yarıçap mı çap mı, Geometry/Wear ve telafi düzlemi
Bu konu gerçek tezgahta mutlaka doğrulanmalıdır. Yaygın kullanımda Ø12 takım için çap 12, yarıçap 6 mm olduğundan D Geometry alanına 6.000 girilebilir; ancak bazı sistemlerde çap değerinin kullanıldığı düzenler vardır. Ekranın yarıçap mı çap mı kabul ettiği bilinmeden değer girilmemelidir. Geometry ana yarıçap/çap değerini (örn. D01 Geometry = 6.000), Wear küçük aşınma düzeltmelerini (örn. D01 Wear = 0.020) içerir; ana ölçüyü Wear a, küçük aşınmayı Geometry e girmek yanlıştır. Telafi düzlemi: seçilen çalışma düzleminde uygulanır — G17 (XY), G18 (XZ), G19 (YZ). Üç eksenli dik işleme merkezlerinde çevresel konturlar çoğunlukla XY de işlendiğinden G17 kullanılır.
12. Telafiyi başlatma (yaklaşma) hareketi
G41/G42 yazıldığında kontrol sistemi takım merkezini bir anda yana ışınlayamaz; telafisiz konumdan telafili konuma geçmek için bir yaklaşma (lead-in) hareketi gerekir. Yaygın yapı: G00 X-20. Y-10.; → G01 Z-5. F100.; → G41 D01 G01 X0. Y0. F250.;. Son satırda takım doğrusal hareket eder, aynı anda D01 kadar yana kayar ve telafili kontura girer. G40/G41/G42 G00 veya G01 ile aynı blokta kullanılabilir; G02/G03 ile aynı başlatma/iptal bloğunda kullanılmamalıdır. Pratikte telafi çoğunlukla G01 doğrusal girişle başlatılır.
13. Yaklaşma mesafesi neden önemlidir?
Giriş hareketinin uzunluğu, takımın telafi değerini oluşturabilecek kadar olmalıdır. Örneğin yarıçap 6 mm ise yalnızca 2 mm uzunluğunda bir giriş bazı geometrilerde yeterli olmayabilir. Yetersiz yaklaşma; takımın kontura ani girmesine, yüzeyde iz oluşmasına, alarm verilmesine ve yanlış kesişim hesaplanmasına neden olur. Genel olarak yaklaşma hareketi takım yarıçapından büyük, bağlama elemanlarından uzak, işlenecek yüzey dışında ve kontrol edilebilir bir doğrultuda seçilmelidir. Tek bir evrensel yaklaşma uzunluğu yoktur; parça geometrisine göre belirlenir.
14. Telafiyi iptal etme (çıkış) hareketi ve G02/G03 kuralı
Telafili kontur bittiğinde takım doğrudan G40 durumuna geçirilmez; telafili yoldan telafisiz yola geçmek için çıkış (lead-out) hareketi gerekir. Örnek: G01 X-10. Y70.; → G40 G01 X-25. Y70.; — takım konturu tamamlar, parçadan uzaklaşan çıkış hareketine başlar ve G40 ile telafiyi doğrusal hareket sırasında iptal eder. G40 ın kontur üzerinde veya köşede verilmesi yüzeyde iz bırakır. G41/G42 nin dairesel blokta başlatılması veya G40 ın dairesel blokta verilmesi önerilmez; güvenli yapı telafiyi G01 ile başlatıp yine G01 ile iptal etmektir.
15. Telafili dış kontur örneği (G41)
Dikdörtgen dış kontur (X0 Y0, X80 Y0, X80 Y50, X0 Y50), T02 = Ø12 parmak freze, D02 = 6.000 mm. Program koordinatları parça konturunu gösterir; kontrol takım merkezini D02 kadar uygun tarafa kaydırır. G41 yönü takım yoluna ve parçanın hangi tarafta kaldığına göre çizilerek doğrulanmalıdır.
%
O1700 (DIS KONTUR G41);
G17 G21 G40 G49 G80 G90 G94;
T02 M06;
G54 S2500 M03;
G00 X-20. Y-10.;
G43 H02 Z50.;
M08;
G00 Z5.;
G01 Z-3. F100.;
G41 D02 G01 X0. Y0. F300.;
G01 X80. Y0.;
G01 X80. Y50.;
G01 X0. Y50.;
G01 X0. Y0.;
G01 X-10. Y-10.;
G40 G01 X-25. Y-10.;
G00 Z50.;
M09;
M05;
G49;
G91 G28 Z0.;
G90;
M30;
%Aynı dış kontur ters yönde dolaşılırsa G42 kullanılabilir. Seçim yalnızca “dış kontur” kelimesine göre yapılmaz; takım hangi yönde ilerliyor, parça hangi tarafta kalıyor ve takım merkezi hangi tarafa kaymalı — bu üçü birlikte değerlendirilir.
16. İç kontur/cepte telafi
Bir cebin iç kenarı işlenirken takım merkezi, parça duvarından yarıçap kadar içeriye kaymalıdır. Örneğin X20–X80, Y20–Y60 sınırlı dikdörtgen cepte duvarın gerçek koordinatları yazılır, dolaşma yönüne göre G41/G42 seçilir. Giriş ve çıkış hareketlerinin cep içinde yeterli boşluğu olmalıdır; takım çapı cebin köşe radyüslerine sığmıyorsa kontrol geometrik olarak imkânsız bir yol oluşturamaz.
G00 X30. Y30.;
G01 Z-5. F100.;
G41 D03 G01 X20. Y20. F250.;
G01 X80. Y20.;
G01 X80. Y60.;
G01 X20. Y60.;
G01 X20. Y20.;
G01 X30. Y30.;
G40 G01 X40. Y30.;17. İç köşe radyüsü ve takım çapı
Bir takım, kendi yarıçapından küçük bir iç köşe radyüsünü işleyemez. Örneğin Ø12 takım (yarıçap 6 mm) R4 iç köşeyi oluşturamaz; sonuçta köşe ölçüsü büyük kalır, kontrol alarm verebilir, telafili yollar kesişmeyebilir ve takım beklenmeyen hareket yapabilir. Çözüm: daha küçük çaplı takım seçmek, tasarımdaki radyüsü büyütmek veya operasyonu farklı yöntemle yapmak. Telafi, fiziksel olarak imkânsız bir geometriyi mümkün hâle getirmez.
18. Dış ve iç köşede telafi hareketi
Dış köşe: kontrol, bir bloğun telafili yolu ile sonraki bloğun telafili yolunun kesişimini hesaplar; keskin dış köşelerde takım merkezi parça köşesinin dışından dolaşır. Köşedeki gerçek davranış kontrol modeline, telafi türüne, köşe açısına ve sonraki blokların geometrisine bağlıdır. İç köşe: telafili çizgilerin kesişimi takımın fiziksel boyutları nedeniyle daha kritiktir; yarıçap büyükse takım köşeye ulaşamaz, yollar kesişmez ve aşırı kesme/telafi alarmı riski oluşur. Geometrik kesişim oluşturulamıyorsa “no intersection” veya telafi girişim alarmı verilebilir.
19. G41/G42 modaldır ve D değiştirme
G41/G42 modal komutlardır; bir kez etkinleştirildiklerinde G40 veya karşı telafi verilene kadar aktif kalırlar. Örneğin G41 D01 G01 X0. Y0.; sonrası X80., Y50., X0., Y0. satırlarında G41 tekrar yazılmasa da geçerlidir. Bazı yapılandırmalarda telafi aktifken D numarası değiştirilebilir ama bu, merkez yolunda ani değişim (yüzeyde iz, ölçü geçişi, beklenmeyen yön) oluşturabilir. Başlangıç eğitiminde güvenli yöntem: G40 ile iptal et, güvenli bölgeye çık, yeni D ile telafiyi tekrar başlat.
20. Kaba/finiş işleme ve aşınma düzeltmesi
Aynı kontur programı farklı telafi değerleriyle kaba ve finiş için kullanılabilir. Gerçek yarıçap 6.000 mm ise, kabada 0,30 mm pay bırakmak için yapılandırmaya bağlı olarak etkili telafi 6.300 mm, finişte 6.000 mm kullanılabilir. Ancak eklenecek/çıkarılacak işaret; dış/iç ölçü, G41/G42 yönü ve ofset ekranının yarıçap/çap düzeni ile birlikte değerlendirilir — rastgele pozitif değer girmek doğru değildir. Aşınma düzeltmesi: takım kullanıldıkça etkili çap değişir; düzeltme küçük adımlarla, ölçüm sonrası, kayıt tutularak ve ilk parça yeniden ölçülerek yapılır. Öğrenci “artı verirsem parça her zaman büyür” ezberi yerine şu mantığı kurmalı: ofset değişikliği takım merkezini hangi yöne kaydırıyor ve bu kayma daha çok mu, az mı talaş kaldırıyor?
21. Dış ve iç ölçü düzeltme mantığı
Dış kontur: takım merkezinin parçadan uzaklaşması parçayı daha büyük bırakır; parçaya yaklaşması daha fazla talaş kaldırıp dış ölçüyü küçültür. D ofsetine hangi işaretle değer girileceği G41/G42 yönüne, Geometry/Wear kullanımına ve değerin yarıçap/çap olmasına bağlıdır. İç kontur: takım duvara daha çok yaklaşırsa iç ölçü büyür, duvardan uzaklaşırsa iç ölçü küçülür — bu davranış dış ölçünün tersine benzer. Bu nedenle dış ve iç ölçüler için aynı ofset düzeltme işareti kullanılmayabilir.
22. Yaylarda ve tam dairede telafi
Telafi aktif duruma getirildikten sonra G02/G03 yay hareketleri kullanılabilir. Örnek: G41 D01 G01 X0. Y0.; → G01 X60. Y0.; → G03 X70. Y10. R10.; → G01 Y40.;. Kontrol, programlanan yayı gerçek kontur kabul edip merkezi D01 kadar kaydırır; iç yaylarda takım yarıçapı parça radyüsüne uygun olmalıdır. Tam daire: takım önce uygun doğrusal hareketle telafiye alınır (G41 D01 G01 X60. Y40.;), sonra G02 I-20. J0. F250.; ile işlenir; G41/G42 yi aynı tam daire bloğunda başlatmak veya G40 ı aynı blokta vermek uygun değildir.
23. Telafi ile düzlem, delik çevrimi ve referans hareketi
G41/G42 aktifken doğrudan G17/G18/G19 düzlemini değiştirmek güvenli değildir; önce G40 G01 X... Y...; ile telafi iptal edilir, sonra düzlem değiştirilir. Aynı şekilde telafi aktifken doğrudan G81–G89 delik çevrimine geçilmez; önce G40 ile iptal, güvenli Z ye çıkış ve G80, ardından çevrim başlatılır. G53/G28/G30 (makine koordinatı, referans dönüşü) da telafi aktifken dikkatle kullanılır: konturdan çık, doğrusal hareketle G40 ver, Z yi güvenli konuma çıkar, sonra bu komutları kullan. Telafi modunda bu komutlar telafiyi geçici etkileyebilir.
24. G41 den doğrudan G42 ye geçiş
G41 den G42 ye ani geçiş takım merkezinin konturun karşı tarafına geçmesine neden olur; bu, parça üzerinden kesmeye, yüzeyde iz bırakmaya ve telafi girişim alarmına yol açabilir. Başlangıç seviyesinde güvenli yöntem: G40 G01 X...; ile iptal edip G42 D01 G01 X...; şeklinde uygun yeni giriş hareketi oluşturmaktır.
25. Telafi girişim alarmı
Kontrol, telafili yolları hesaplarken takımın parçaya gireceğini veya yolların kesişemediğini tespit edebilir. Olası nedenler: takım yarıçapı iç köşeden büyük, G41/G42 yönü yanlış, yaklaşma çok kısa, çıkış yetersiz, ardışık bloklar çok kısa, kontur kendi üzerine dönüyor, yanlış D değeri, geometrik kopukluk, G41/G42 dairesel blokta başlatılmış veya düzlem yanlış. Alarmı gidermek için D değerini rastgele sıfırlamak doğru çözüm değildir; önce takım yolu geometrisi kontrol edilmelidir.
26. CAM programlarında telafi ve çift telafi hatası
CAM çıkışında farklı yöntemler kullanılabilir: Bilgisayar telafisi (CAM merkez yolunu tamamen hesaplar, programda G41/G42 bulunmayabilir), Kontrol telafisi (CAM parça konturuna yakın yol üretir ve G41/G42 kullanılır, tezgahta küçük aşınma düzeltmesine izin verir), Aşınma tipi (CAM merkez yolunu büyük ölçüde hesaplar, kontrolde yalnızca küçük wear kullanılır). Hangi yöntemin seçildiği bilinmeden D ofsetine gerçek yarıçapın tamamı girilmemelidir. Aksi hâlde çift telafi oluşur: CAM zaten 6 mm dışarı kaydırdı + D01 de 6 mm girildi → kontrol bir 6 mm daha kaydırır, toplam 12 mm olur ve ölçü ciddi bozulur. CAM kurulum belgesinde computer/control/wear telafisinden hangisinin kullanıldığı belirtilmelidir.
27. Takımın gerçek çapını kontrol etme
Takım üzerinde yazan nominal çap her zaman gerçek kesme çapıyla aynı olmayabilir; Ø10 yazan takım aşınma, bileme, salgı, kaplama farkı ve uç geometrisi nedeniyle farklı etkili çap oluşturabilir. Hassas işlerde takım ölçme cihazı, mikrometre, ön ayar cihazı veya deneme parçası ölçümüyle gerçek etkili değer belirlenir. Özellikle değiştirilebilir uçlu freze kafalarında etkili çap, nominal ölçüden ve uç yerleşiminden etkilenebilir.
28. Yuvarlatılmış dış kontur örneği
Köşelerinde R10 bulunan bir dış konturda programlanan koordinatlar parça konturudur; kontrol, G41 ve D02 değerine göre doğrusal bölümleri, dış köşe yaylarını ve teğet geçişleri telafili merkez yoluna dönüştürür.
G41 D02 G01 X10. Y0.;
G01 X70. Y0.;
G03 X80. Y10. R10.;
G01 X80. Y40.;
G03 X70. Y50. R10.;
G01 X10. Y50.;
G03 X0. Y40. R10.;
G01 X0. Y10.;
G03 X10. Y0. R10.;29. G41/G42 program şablonu
Aşağıdaki yapı temel bir telafili kontur şablonudur. Giriş ve çıkış koordinatları parça dışındaki güvenli alanlara göre hazırlanmalıdır.
%
O____ (TELAFILI KONTUR);
G17 G21 G40 G49 G80 G90 G94;
T__ M06;
G54 S____ M03;
G00 X____ Y____;
G43 H__ Z50.;
M08;
G00 Z5.;
G01 Z____ F____;
G41 D__ G01 X____ Y____ F____;
G01 X____ Y____;
G02/G03 X____ Y____ R____;
G01 X____ Y____;
G01 X____ Y____;
G40 G01 X____ Y____;
G00 Z50.;
M09;
M05;
G49;
G91 G28 Z0.;
G90;
M30;
%30. Örnek: Dış profilde G42
Parça 80 × 50 mm, sıfır sol alt üst köşe; T03 = Ø10 parmak freze, D03 = 5.000 mm. Takımın hareket yönü ve parça konumu çizilerek G42 seçimi doğrulanmalıdır; kod yalnızca örnek yapı gösterir.
%
O1710 (DIS PROFIL G42);
G17 G21 G40 G49 G80 G90 G94;
T03 M06;
G54 S3000 M03;
G00 X-15. Y-10.;
G43 H03 Z50.;
M08;
G00 Z5.;
G01 Z-4. F120.;
G42 D03 G01 X0. Y0. F350.;
G01 X0. Y50.;
G01 X80. Y50.;
G01 X80. Y0.;
G01 X0. Y0.;
G01 X-10. Y-10.;
G40 G01 X-25. Y-10.;
G00 Z50.;
M09;
M05;
G49;
G91 G28 Z0.;
G90;
M30;
%31. Telafisiz programlama (karşılaştırma)
Telafi kullanılmazsa programcı takım merkezi yolunu hesaplamalıdır. Örneğin dış dikdörtgen X0–X80, Y0–Y50 ve yarıçap 5 mm ise basit bir dış kontur için merkez koordinatları X−5 ile X85, Y−5 ile Y55 gibi düşünülebilir. Ancak köşe radyüsleri, açılı çizgiler, iç konturlar ve teğet yaylar eklendiğinde hesap karmaşıklaşır; takım çapı değişirse bütün koordinatların yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Telafi bu yükü ortadan kaldırır.
32. Telafili programda ilk parça kontrolü
İlk çalışmada: D Geometry değerini kontrol et; D Wear alanında eski değer var mı bak; G41/G42 yönünü çizim üzerinden doğrula; takımın giriş noktasını ve yaklaşma mesafesinin yeterliliğini kontrol et; Single Block kullan; Rapid ve Feed Override değerlerini düşür; takımın konturun doğru tarafına kaydığını gözle; iç köşelerde takım çapının uygunluğunu doğrula; işlem sonrası parçayı ölç; gerekirse küçük Wear düzeltmesi yap ve düzeltmeden sonra parçayı yeniden ölç.
33. Sık yapılan hatalar
- G41/G42 yi makinenin sağı-solu sanmak (doğrusu: takımın hareket yönüne göre sol/sağ).
- D ofsetine çap yerine yarıçap veya tersini girmek (telafi iki kat veya yarısı olur).
- Yanlış D numarası çağırmak (T03 e D02 uygulanır).
- Yaklaşma/çıkış hareketini çok kısa yapmak; G41/G42 yi kontur köşesinde başlatmak; G40 ı parça duvarında vermek.
- İç köşe için çok büyük takım kullanmak; telafi aktifken düzlem değiştirmek veya delik çevrimine geçmek.
- CAM telafisi ile kontrol telafisini birlikte yanlış kullanmak (çift telafi); Wear alanındaki eski değeri unutmak.
- Telafiyi yalnızca RESET e güvenerek bırakmak (mantıksal sonda G40 yazılmalıdır).
34. Alarm oluştuğunda kontrol sırası
G41/G42 sırasında alarm oluşursa sırayla: G17/G18/G19 doğru mu; D numarası yazılmış ve geçerli aralıkta mı; D değeri gerçekçi mi; telafi G00/G01 ile mi başlatılıyor; yaklaşma yeterli mi; ilk kontur bloğu çok kısa mı; iç köşe radyüsü takım yarıçapından küçük mü; ardışık blokların kesişimi var mı; G41/G42 yönü doğru mu; G40 uygun doğrusal çıkışta mı; telafi aktifken G81–G89 veya düzlem değişimi verilmiş mi; CAM programı zaten merkez yoluna göre mi hazırlanmış?
35. Güvenli telafi uygulama sırası
İyi bir uygulamada işlem sırası: (1) G40 ile telafisiz başlangıç, (2) takım değişimi, (3) G54 seçimi, (4) G43 H ile takım boyu telafisi, (5) güvenli X–Y başlangıç noktasına gitme, (6) işleme Z derinliğine inme, (7) doğrusal yaklaşma hareketi, (8) G41/G42 ve D numarasını çağırma, (9) parça konturunu işleme, (10) kontur dışına doğrusal çıkış, (11) G40 ile telafiyi iptal, (12) güvenli Z ye çıkma, (13) M09 ve M05, (14) G49 ve referans dönüşü. Bu düzen programın okunmasını ve hata kontrolünü kolaylaştırır.
36. Ders özeti
Bu derste kesici takım merkezinin doğrudan parça konturu üzerinde hareket edemeyeceğini; merkez yolunun yarıçap kadar kaydırılması gerektiğini; G40 ın telafiyi iptal ettiğini, G41 in merkezi hareket yönünün soluna, G42 nin sağına kaydırdığını; sol/sağ yönün ilerleme yönüne göre belirlendiğini; G41/G42 nin dış/iç kontur için tek başına sabit anlam taşımadığını; yarıçap ofsetinin çoğunlukla D adresiyle çağrıldığını ve sistemin yarıçap mı çap mı kabul ettiğinin doğrulanması gerektiğini; telafinin seçilen G17/G18/G19 düzleminde uygulandığını; telafinin doğrusal yaklaşma ile başlatılıp uygun çıkışla G40 ile iptal edildiğini; başlatma/iptalde G02/G03 ten kaçınılması gerektiğini; takım çapı iç köşe geometrisine uygun değilse telafinin fiziksel sorunu çözemeyeceğini; Geometry/Wear ofsetlerinin farklı amaçlara hizmet ettiğini; CAM programlarında telafi türünün bilinmesi gerektiğini; telafi aktifken delik çevrimi/düzlem/referans hareketinden önce G40 kullanılması gerektiğini; ve yanlış D değeri, yanlış yön ve yetersiz yaklaşmanın çarpışma/alarm oluşturabileceğini öğrendik.
CNC frezede takim ilerleme yönüne göre G41 sol ve G42 sağ takım yarıçap telafisi
