Alarm yok, ekran açık, ama eksen kıpırdamıyor; JOG tuşuna basıyorsunuz konum değişmiyor; Cycle Start’a basıyorsunuz program başlamıyor. FANUC kontrolde bu durumun büyük kısmı bir arıza değil, kontrolün beklediği bir sinyalin eksik olmasıdır. Bu rehber, FANUC 0i-B ve 0i-C bakım kılavuzlarının “Sorun giderme” bölümünü (8.2–8.6) operatörün yapabileceği sıraya indirger. Amaç, servis çağırmadan önce nerede takıldığını iki ekrandan okumaktır: durum satırı ve DGN 000–015 teşhis satırları.
1. Adım: Ekranın altındaki durum satırını okuyun
Konum ekranının altında mod ve durum yazar. Bu satır tek başına çoğu soruyu cevaplar:
| Görünen | Anlamı |
|---|---|
| EMG | Acil stop sinyali aktif. Acil stop mantarı, kapı anahtarı veya pano şalteri açık olabilir. Hiçbir hareket olmaz. |
| RESET | Kontrol reset durumunda. Harici reset sinyali gelmeye devam ediyor ya da RESET tuşu takılı kalmış olabilir. |
| JOG / HND / MDI / MEM / EDIT | Seçili mod. Hiçbiri görünmüyorsa mod seçim anahtarından sinyal gelmiyor demektir. |
| **** | Otomatik modda program başlatılmamış. |
| STRT | Program çalışıyor; eksen yine de durmuşsa 2. adıma geçin. |
| HOLD | Feed hold basılı veya feed hold sinyali kesik. |
| BAT | Pil zayıf. Hareketle ilgisi yoktur ama pil değiştirilmelidir. |
Önce EMG’yi kaldırın, mod anahtarının istediğiniz modu gerçekten seçtiğini durum satırından doğrulayın. Mod adı görünmüyorsa sorun mod anahtarı veya PMC’dir; operatör paneli kablosu ve anahtar kontrol edilir.
2. Adım: DGN 000–015 teşhis satırlarına bakın
SYSTEM tuşu → [DGNOS] ekranında 000’dan 015’e kadar olan satırlar, kontrolün o anda neyi beklediğini gösterir. Değeri 1 olan satır sebeptir:
| DGN | Mesaj | Anlamı ve yapılacak |
|---|---|---|
| 000 | WAITING FOR FIN SIGNAL | Bir M, S, T veya B kodu bitiş sinyali bekleniyor. Programdaki son yardımcı fonksiyon (ör. M08, M19, T kodu) makine tarafında tamamlanmamıştır; o fonksiyonun mekanik ve elektrik tarafına bakın. |
| 001 | MOTION | Eksen hareket komutu işleniyor; normal. |
| 002 | DWELL | G04 bekleme yürütülüyor; normal. |
| 003 | IN-POSITION CHECK | Konumlanma tamamlanmadı: konum hatası (DGN 300) yerinde genişliği (parametre 1826) içine girmiyor. Servo zorlanıyor olabilir; 1825 servo kazancı (normal 3000) ve servo alarm geçmişine bakılır. |
| 004 | FEEDRATE OVERRIDE 0% | İlerleme override anahtarı %0’da. Anahtarı çevirin. |
| 005 | INTERLOCK / START LOCK | Interlock sinyali aktif. En sık nedendir; aşağıda ayrıca açıklandı. |
| 006 | SPINDLE SPEED ARRIVAL CHECK | İş milinin devire ulaşması bekleniyor. İş mili dönmüyor veya hız varış sinyali gelmiyor. |
| 010 | PUNCHING | Veri çıkışı sürüyor. |
| 011 | READING | Veri girişi sürüyor. |
| 012 | WAITING FOR (UN)CLAMP | Eksen sıkma/çözme sinyali bekleniyor (döner tabla gibi). |
| 013 | JOG FEEDRATE OVERRIDE 0% | JOG ilerleme override’ı %0’da. Anahtarı çevirin. |
| 014 | WAITING FOR RESET, ESP, RRW OFF | Reset, acil stop veya rewind sinyali hâlâ aktif. 1. adıma dönün. |
| 015 | EXTERNAL PROGRAM NUMBER SEARCH | Harici program arama sürüyor. |
Bu tablo manuel ve otomatik çalışma için ortaktır. Eksen dururken 001 veya 003 sürekli 1 kalıyorsa servo tarafı; 004, 005, 013 veya 014 ise operatör paneli ve interlock tarafı şüphelidir.
3. Adım: Interlock (DGN 005 = 1) nereden geliyor?
Interlock, makine üreticisinin PMC programında tanımladığı bir güvenlik kilididir: kapı açık, takım değiştirici ara konumda, pnömatik basınç düşük, döner tabla çözülmemiş gibi. Üç çeşidi vardır ve hangisinin kullanıldığı 3003 parametresinden anlaşılır:
- 3003#0 (ITL) = 0: tüm eksenler için genel interlock (*IT) aktif.
- 3003#2 (ITX) = 0: eksen başına interlock (*ITn) aktif.
- 3003#3 (DIT) = 0: eksen ve yön başına interlock (±MITn) aktif; T serisinde yalnız manuel çalışmada etkilidir.
Operatör olarak yapılacak: kapıları kapatın, takım değiştirici ve döner tabla konumlarını normale alın, hava basıncını kontrol edin, varsa üreticinin interlock listesine bakın. PMC teşhis ekranında (PMC → [PMCDGN] → [STATUS]) G0008 adresindeki *IT biti 0 ise genel interlock gelmiş demektir; bu kontrol servis seviyesidir.
JOG çalışmıyor
Sırayla:
- Durum satırında JOG yazıyor mu? Yazmıyorsa mod anahtarı seçili değil.
- Eksen yön tuşuna bastığınızda hiçbir şey olmuyorsa: yön sinyali JOG modu seçilmeden önce basılı kaldıysa kontrol onu görmez; tuşu bırakıp tekrar basın.
- DGN 013 (JOG override %0) ve 005 (interlock) kontrolü.
- JOG ilerleme hızı parametresi (1423) 0 ise eksen hareket etmez; üretici değeriyle karşılaştırın.
- T serisinde 1402 parametresinin JRV biti 1 ise JOG ilerlemesi devir başına tanımlıdır: iş mili dönmeden eksen hareket etmez. İş milini çalıştırın; yine hareket yoksa position coder kablosu kontrol edilir.
- M serisinde dizin tablosu (B ekseni) JOG, artımlı ve el çarkıyla hareket ettirilemez; bu normaldir.
- Makine kilidi (MLK) açıksa eksen hareket etmez ama konum ekranı da güncellenmez; operatör panelindeki MACHINE LOCK anahtarını kontrol edin.
El çarkı (HANDLE) çalışmıyor
- Durum satırında HND görünmeli.
- Servo sürücü LED’i “0” göstermiyorsa servo etkin değildir; bu durumda JOG da çalışmaz, önce servo alarmına bakın.
- Eksen seçim anahtarı (X/Y/Z) ve çarpan anahtarı (×1/×10/×100) doğru konumda mı? Çarpan ×1’de hareket 0,001 mm’dir, fark edilmeyebilir.
- 7102#0 (HNGx) el çarkı yönünü belirler; 7110 kullanılan el çarkı sayısıdır (1–3). Çark ters çalışıyorsa 7102, hiç çalışmıyorsa 7110 ve el çarkının bağlı olduğu G/Ç modülünün ataması kontrol edilir.
- Çark döndürüldüğünde PMC’nin X adresinde bitler sayıyorsa çark ve kablosu sağlamdır, sorun atama veya parametrededir; saymıyorsa çark, kablo (HA/HB sinyalleri, +5 V) veya G/Ç modülü arızalıdır. Bu adım servis içindir.
Otomatik çalışma: Cycle Start’a basınca program başlamıyor
Önce manuel hareketin çalıştığından emin olun; çalışmıyorsa yukarıdaki bölümler önceliklidir.
Cycle Start LED’i yanmıyorsa (durum satırında ****):
- Mod MEM, MDI veya RMT olmalı; EDIT modunda program başlamaz.
- Cycle Start sinyali tuş bırakıldığında (1’den 0’a geçişte) işlenir; tuşa basılı tutmak yetmez, basıp bırakın.
- Feed hold sinyali (*SP) normalde 1’dir; feed hold tuşu basılı veya sinyal kesikse başlatma yapılmaz. HOLD göstergesine bakın.
- Program koruma veya kapı interlock’u otomatik çalışmayı kilitliyor olabilir.
Cycle Start LED’i yanıyor ama eksen hareket etmiyorsa (STRT):
- DGN 000 = 1: M/S/T kodu bitiş sinyali bekleniyor. Programda o anda hangi satırda durulduğuna bakın; M kodu tezgâhta karşılığını bulamamıştır (ör. soğutma pompası termiği atmış, takım değiştirici konumunu doğrulayamıyor).
- DGN 004 = 1: ilerleme override %0.
- DGN 005 = 1: interlock veya start lock (T serisinde ayrı sinyal).
- DGN 006 = 1: iş mili devire ulaşmadı; S komutu verilmiş ama iş mili dönmüyor ya da hız varış sinyali gelmiyor.
- DGN 003 = 1: konumlanma tamamlanamıyor; G00 sonrası eksen yerine oturamıyorsa servo alarmına (400, 410, 411) bakın.
Bazı tezgâhlarda ilk satırda G28 referans dönüşü veya M19 oryantasyon vardır; eksen değil iş mili bekleniyor olabilir. Programı tek blok (SINGLE BLOCK) modunda çalıştırıp hangi satırda beklediğini görmek en kısa yoldur.
Konum ekranı değişmiyor ama motor sesi var
Makine kilidi (MLK) girildiğinde eksen komutları işlenir ama hareket yoktur ve makine koordinatı güncellenmez; operatör panelindeki MACHINE LOCK veya tezgâh üreticisinin “eksen kilidi” anahtarını kontrol edin. Tersine, konum değişiyor ama eksen gerçekten kıpırdamıyorsa kaplin veya motor ile vida arasındaki bağlantı kopmuş olabilir; hemen durun, bu mekanik arızadır.
Servis çağırmadan önce not edilecekler
Kılavuzun kendi listesi şudur ve servisin işini çok kısaltır:
- Ne zaman oldu, kaç kez tekrarladı, güç kesintisi veya yıldırım oldu mu?
- Hangi modda (JOG, MEM, MDI, REF) ve programın hangi satırında?
- Yalnız belirli bir eksende mi, her hızda mı?
- Durum satırında ne yazıyordu, DGN 000–015’te hangi satır 1’di?
- Alarm geçmişinde (SYSTEM → alarm geçmişi) son kayıtlar neler?
- Kontrol tipi, yazılım sürümü, servo ve iş mili sürücü modelleri (A06B ile başlayan numaralar).
Sık sorulan sorular
FANUC’ta eksen hareket etmiyor ama alarm da yok, ilk nereye bakmalıyım?
Ekranın alt satırına. EMG, RESET veya mod adının görünmemesi ilk üç nedendir. Sonra SYSTEM → [DGNOS] ekranında 000–015 arasında 1 olan satırı bulun; 005 interlock ve 004/013 override %0 en sık görülenlerdir.
DGN 005 INTERLOCK ne demek, nasıl kaldırılır?
Makine üreticisinin PMC’de tanımladığı bir kilit aktif: kapı, takım değiştirici, hava basıncı, döner tabla sıkma gibi. Kilidin kaynağı CNC parametresinde değil tezgâhta aranır; üreticinin kılavuzundaki interlock listesine bakın. 3003 parametresi yalnız hangi tip interlock sinyalinin kullanıldığını gösterir, kilidi kaldırmaz.
Cycle Start’a basıyorum, LED yanıp sönüyor ama program ilerlemiyor?
Program başlamış, bir sinyal bekliyor demektir. DGN 000 (M kodu bitişi) ve 006 (iş mili devir varışı) en sık nedendir. Tek blok modunda çalıştırıp hangi satırda beklediğine bakın; o satırdaki M veya S kodunun makine tarafındaki karşılığını kontrol edin.
JOG çalışıyor ama el çarkı çalışmıyor, neden?
Servo etkindir (aksi hâlde JOG da çalışmazdı). Eksen seçim ve çarpan anahtarlarını, 7110 (el çarkı sayısı) parametresini ve el çarkının bağlı olduğu G/Ç modülü atamasını kontrol edin. Çarpan ×1’de hareket çok küçüktür; ×100’de deneyin.
Tezgâh REF modunda da hareket etmiyor?
REF modu da bir manuel moddur; JOG’u durduran her neden (EMG, interlock, override %0) REF’i de durdurur. Ayrıca referans dönüşü için eksen yön tuşuna basılı tutmak gerekir; tuş bırakılınca hareket durur.
Mentor CNC Sorumluluk Reddi ve Güvenlik Uyarısı: Bu içerik FANUC 0i-B ve 0i-C bakım kılavuzlarının sorun giderme bölümü esas alınarak eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Sinyal adresleri, parametre numaraları ve ekranlar kontrol serisine ve tezgâh üreticisinin PMC programına göre değişebilir. Interlock sinyalleri güvenlik amaçlıdır; köprülenmemeli veya devre dışı bırakılmamalıdır. PMC teşhis ekranında yapılan işlemler ve parametre değişiklikleri yetkili servis tarafından yapılmalıdır. Mentor CNC uygulamadan doğabilecek zararlardan sorumlu değildir; tezgâh üreticisinin kılavuzu her zaman önceliklidir.
