CNC Torna Eğitimi 6. Ders: Temel Programlama (G ve M Kodları)

8 Temmuz 2026

Mentor CNC Editör Ekibi

Buraya kadar CNC torna tezgâhının yapısını, eksenleri, koordinat sistemini, kesici takımları, kesme değerlerini, parça bağlamayı, takım ofsetlerini ve iş parçası sıfırını ele aldık. Artık programlamaya geçebiliriz. CNC torna programlama yalnızca G ve M kodlarını arka arkaya yazmak değildir; programcı önce teknik resmi, X–Z koordinatlarını, takımları, operasyon sırasını, kesme hızı ve ilerlemeyi, takım ofsetlerini ve güvenli yaklaşma/geri çekilme noktalarını doğru bir araya getirir, sonra bu bilgiyi kontrol ünitesinin anlayacağı bir programa dönüştürür.

Bu eğitimde programlama örnekleri ağırlıklı olarak FANUC tabanlı ISO programlama mantığıyla anlatılır; çünkü FANUC sistemleri piyasada yaygındır. Ama amaç bir panelin tüm tuşlarını ezberletmek değil, program mantığını öğretmektir: G00, G01, G02, G03, X, Z, S, F, T ve birçok temel M kodu farklı kontrol sistemlerinde de aynı veya çok benzer mantıkla çalışır. Ancak bazı hazır çevrimlerin yazımı, takım çağırma düzeni, G kod grupları, ayna/punta/konveyör M kodları ve iş sıfırı tanıtma yöntemi kontrol ünitesine ve makine üreticisine göre değişebilir; kesin kullanım tezgâhın kılavuzundan doğrulanmalıdır.

🛠️ Uygulamalı öğrenin: G0/G1 Temel Hareketler Simülatörü ile bu dersteki G0 ve G1 komutlarını satır satır canlı simülasyonda izleyin; her blok işlenirken kodda vurgulanır.

CNC torna program yapısı: program, blok (satır), kelime (komut) ve adresler

1. CNC Programı Nedir? Program, Blok, Kelime

CNC programı, iş parçasının hangi sırayla ve hangi şartlarda işleneceğini kontrol ünitesine bildiren komutlar bütünüdür. İçinde program numarası, satır numaraları, ölçü/koordinat sistemi, takım numarası, devir/kesme hızı, iş mili yönü, soğutma, hareket komutları, X–Z koordinatları, ilerleme ve program bitirme komutları bulunur. Üç temel kavram: program (parçanın tamamını işleyen bütün komutlar), blok (her komut satırı, örn. G01 X40.0 Z-30.0 F0.20;) ve kelime (bir harf + sayısal değer, örn. G01, X40.0, F0.20). Bir blok; N sıra numarası, G hazırlık fonksiyonu, eksen adresleri, F ilerleme, S devir, T takım ve M yardımcı fonksiyon kelimelerinden oluşabilir.

Basit bir CNC torna programı şöyle görünebilir:

%
O1001 ;
G21 ;            (metrik)
G40 ;            (telafi iptali)
G99 ;            (devir başına ilerleme)
G50 S2500 ;      (maks. devir)
T0101 ;          (takım + ofset)
G97 S900 M03 ;   (sabit devir, mil CW)
M08 ;            (soğutma aç)
G00 X52.0 Z2.0 ; (güvenli yaklaşma)
G01 Z0 F0.20 ;
X0 ;             (alın tornalama)
G00 X42.0 Z2.0 ;
G01 X40.0 F0.25 ;
Z-30.0 ;
G00 X100.0 Z100.0 ; (güvenli geri çekilme)
M09 ; M05 ; M30 ;
%

2. Temel Adresler

CNC programında her harfin belirli bir anlamı vardır:

AdresAnlamıÖrnek
OProgram numarası (kimlik)O1001
NSatır / sıra numarasıN10
GHazırlık fonksiyonu (hareket/mod)G01
XÇap yönü koordinatı (mutlak)X40.0
ZBoy yönü koordinatı (mutlak)Z-30.0
UX’te artışlı hareketU-4.0
WZ’de artışlı hareketW-20.0
Fİlerleme (mm/dev veya mm/dak)F0.20
Sİş mili hızı (devir/kesme hızı)S900
TTakım ve ofset çağırmaT0101
MYardımcı fonksiyonM03

O program kimliğidir; aynı kontrolde iki program aynı numarayla kayıtlı olamaz. N numaraları programı okumayı, satır bulmayı ve çevrimlerde başlangıç/bitiş göstermeyi kolaylaştırır; çoğunlukla onar onar (N10, N20, N30) verilir ki araya N15 gibi satır eklenebilsin. X–Z mutlak, U–W artışlı hareketi belirtir. F aktif ilerleme moduna göre okunur (G99’da mm/dev, G98’de mm/dak). S aktif G96/G97’ye göre devir veya kesme hızıdır. T0101 yaygın düzende 1. istasyon + 1. ofsettir (kesin yapı makineye göre değişir).

3. Blok Sonu, Yüzde İşareti ve Ondalık Nokta

Program satırlarının sonunda çoğunlukla ; (blok sonu) işareti bulunur. Bazı FANUC programlarında başta ve sonda % işareti veri aktarımında program sınırlarını gösterir. Ondalık nokta çok önemlidir: X40.0 = 40 mm; bazı sistemlerde X40 da 40 mm olarak yorumlanır ama bazı eski parametre düzenlerinde ondalık yazılmazsa değer en küçük giriş birimine göre yorumlanabilir. Bu yüzden güvenli alışkanlık olarak ölçüler açık yazılır (X40.0, Z-30.0, F0.20); ondalık nokta hatası çok büyük koordinat yanlışlarına yol açar.

4. Güvenli Başlangıç Satırı ve Modsal Kodlar

Program başında önceki programdan kalan modları iptal etmek için güvenli başlangıç satırı kullanılır; örn. G21 G40 G99; (metrik, telafi iptali, devir başına ilerleme). G kodları iki türlüdür: modsal (bir kez yazılınca aynı gruptan başka kod gelene kadar etkili kalır) ve tek blok etkili (yalnızca yazıldığı blokta). Örneğin:

G01 X40.0 Z-20.0 F0.20 ;
Z-40.0 ;      (G01 hâlâ aktif)
X50.0 ;       (G01 hâlâ aktif)

İlk satırda G01 yazılır; sonraki satırlarda tekrar yazılmasa bile G01 modu aktif kalır, yani hareketler doğrusal kesme olarak devam eder. Bir satırda G kodu görünmemesi, hareket biçiminin olmadığı anlamına gelmez. Aynı modsal gruptaki kodlar birbirinin yerine geçer: G00/G01/G02/G03 aynı hareket grubunda; G96/G97, G98/G99, G40/G41/G42 kendi gruplarında.

5. Temel G Kodları

G Koduİşlevi
G00Hızlı konumlandırma (boşta)
G01Doğrusal kesme hareketi
G02Saat yönünde dairesel hareket (yay)
G03Saat yönünün tersinde dairesel hareket
G04Bekleme (dwell)
G18X–Z çalışma düzlemi
G20 / G21İnç / Metrik ölçü sistemi
G28Referans noktasına dönüş
G40 / G41 / G42Uç yarıçap telafisi iptal / sol / sağ
G50Maksimum iş mili devri sınırı
G96 / G97Sabit kesme hızı / sabit devir
G98 / G99Dakikada / devir başına ilerleme

G21 metrik (Türkiye’de yaygın), G20 inç sistemidir; yanlışlıkla G20 modunda çalışmak ciddi ölçü/çarpışma riski yaratır, bu yüzden başta açık belirtilir. G18 torna temel düzlemi X–Z’dir; G02/G03 yay yönleri ve telafi bu düzleme göre yorumlanır (çoğu tornada varsayılandır).

6. G00 — Hızlı Konumlandırma

G00 takımı bir noktadan diğerine hızlı hareket ettirir (boşta konum değiştirme). Mutlak: G00 X50.0 Z5.0;; artışlı: G00 U10.0 W5.0;. G00 kesme için kullanılmaz: temel amacı talaş kaldırmak değil, ham malzeme dışında güvenli bir noktaya gitmektir (örn. G00 X52.0 Z2.0;), kesme başlayınca G01’e geçilir. G00 ile parçanın içine girilirse takım yüksek hızla çarpabilir, uç kırılır, parça kayar, taret hasar görür.

Hareket yolu: G00’ın izlediği fiziksel yol kontrol/parametreye göre değişebilir; X ve Z eksenleri farklı hızlarda hareket edip kırık bir yol oluşturabilir. Bu yüzden yalnızca başlangıç/bitiş değil, iki nokta arasındaki yol da (ayna, parça, punta, tutucu açısından) kontrol edilmelidir. Özellikle uzun iç çap barası/matkap kullanırken X ve Z’yi aynı satırda hareket ettirmek riskli olabilir; güvenli yöntem bazen eksenleri ayırmaktır:

G00 X100.0 ;
G00 Z100.0 ;

Önce hangi eksenin hareket edeceği gerçek tezgâh geometrisine göre belirlenmelidir.

7. G01 — Doğrusal Kesme (Düz, Alın, Konik, Pah)

G01 takımı belirtilen ilerleme hızıyla doğrusal hareket ettirir. Format: G01 X... Z... F...;. G01 ile düz dış çap, alın, omuz, konik ve pah işlenir.

(Düz dış çap: X42 Z2 başlangıç, Ø40 x 30 mm)
G01 X40.0 F0.20 ;   (Ø40 çapa in)
Z-30.0 ;            (Z-30’a boyuna kes)

(Alın tornalama: X52 Z0 başlangıç, ham Ø50)
G01 X0 F0.15 ;      (dış çaptan merkeze)

(Konik: X30 Z-20 → X40 Z-50)
G01 X40.0 Z-50.0 F0.15 ;   (iki eksen senkron)

(Pah: 2x45°, X36 Z0 → X40 Z-2)
G01 X36.0 Z0 F0.12 ;
G01 X40.0 Z-2.0 ;

Konikte X ve Z aynı anda değişir; kontrol ünitesi iki ekseni senkronize eder. Pahta çap programlama nedeniyle 2 mm radyal pah, X’te 4 mm çap değişimine karşılık gelir. G01 modsal olduğu için ardışık satırlarda tekrar yazılmayabilir; eğitimde okunabilirlik için önemli hareketlerde açık yazılabilir.

G02 ve G03 dairesel interpolasyon yay yönleri (X–Z düzleminde)

8. G02 ve G03 — Dairesel Hareket (Yay)

G02 saat yönünde, G03 saat yönünün tersinde dairesel harekettir. Yay programlanırken bitiş noktası, yarıçap veya merkez bilgisi ve yön gerekir. Yön, parçaya karşıdan bakılarak tahmin edilmez; X–Z düzleminde başlangıçtan bitişe bakılarak belirlenir (taretin önde/arkada olması ve ekran çizimi yanıltıcı olabilir). En güvenli yöntem: başlangıç/bitiş noktasını ve merkezi belirle, X–Z düzleminde yönü takip et, simülasyonla kontrol et.

(R ile: yarıçap biliniyorsa)
G03 X40.0 Z-25.0 R5.0 F0.12 ;

(I–K ile: merkez, başlangıç noktasına göre artışlı)
G02 X... Z... I... K... F... ;

R yöntemi basit yaylarda kolaydır; ancak 180°’den büyük yaylarda ve iki olası çözüm olduğunda işaret kuralına dikkat gerekir. I ve K, yay merkezinin başlangıç noktasına göre X (I) ve Z (K) yönündeki mesafeleridir; çap mı yarıçap mı yorumlandığı kontrol sistemine göre doğrulanmalıdır. Başlangıçta basit radyüsler R ile, karmaşık yaylar I–K ile gösterilebilir. Sık hatalar: başlangıç/bitişin R’ye uymaması, G02 yerine G03 yazmak, aktif düzlemi kontrol etmemek ve uç yarıçap telafisini göz ardı etmek.

9. G04, G28 ve G40

G04 (bekleme): Takımın/programın belirli süre beklemesini sağlar (G04 X1.0; veya G04 P1000; — birim kontrole göre doğrulanır). Kanal tabanında kısa bekleme, iş milinin devre ulaşması veya ayna açma-kapama gecikmesi için kullanılır; gereksiz uzun bekleme süreyi artırır. G28 (referansa dönüş): G28 U0 W0; mevcut konumu ara nokta kabul ederek eksenleri referansa gönderir; her durumda güvenli değildir — takım parça içinde, uzun barayla delikte veya punta yakınındaysa çarpışabilir, önce güvenli noktaya çıkarılmalıdır. G40 (telafi iptali): Program başında önceki G41/G42 telafisini kaldırır; G41/G42 sol/sağ uç yarıçap kompanzasyonunu seçer ve ayrıntılı profil programlamada ele alınır. İlk temel programlarda basit düz/dik hareketler G40 modunda yapılabilir.

10. Hız ve İlerleme Kodlarının Program İçinde Kullanımı

(Sabit devir)
G97 S900 M03 ;        (900 dev/dak, mil CW)

(Sabit kesme hızı — önce sınır!)
G50 S2500 ;           (maks. 2500 dev/dak)
G96 S180 M03 ;        (180 m/dak)

(Devir başına ilerleme)
G99 ;
G01 Z-30.0 F0.20 ;    (0,20 mm/dev)

(Dakikada ilerleme)
G98 ;
G01 Z-30.0 F150.0 ;   (150 mm/dak)

G96 kullanılmadan önce G50 ile maksimum devir sınırı yazılması güvenlik açısından önemlidir. G98 ve G99 aynı modsal gruptadır; biri yazılınca diğeri iptal olur.

11. Temel M Kodları

M Koduİşlevi
M00Program durdurma (cycle start ile devam)
M01İsteğe bağlı durdurma (optional stop)
M03İş milini saat yönünde döndürme
M04İş milini ters yönde döndürme
M05İş milini durdurma
M08 / M09Soğutmayı açma / kapatma
M30Program sonu ve başa dönüş

M00 programı durdurur (parça kontrolü, ölçüm için); M01 yalnızca optional stop açıkken durur. M03/M04 iş mili yönüdür — yanlış yön, ucun arka yüzle parçaya girip kırılmasına yol açar; “saat yönü” tezgâha hangi taraftan bakıldığına göre karışabilir, makine üreticisinin tanımı esas alınır. M05 mili durdurur; mil tamamen durmadan parça ölçülmez, kapı açılmaz. M08/M09 soğutma; bazı makinelerde M07/M08 farklı soğutma türleri olabilir. M30 programı bitirir ve başa döner.

Makineye özel M kodları: Ayna aç/kapa, punta ileri/geri, talaş konveyörü, parça yakalayıcı, çubuk sürücü, tahrikli takım ve alt iş mili M kodları üreticiye göre değişir (bir makinede M10 ayna sıkma iken başkasında farklı olabilir). Bu yüzden makineye özel M kodu verildiğinde şu not geçerlidir: bu M kodu örnektir; kesin kod için tezgâhın M kod tablosunu kontrol edin.

CNC torna tek takım program bölümü sırası: çağır, yaklaş, kes, çekil

12. Bir Takım Bölümünün Genel Sırası ve Güvenli Yaklaşma

T0101 ;              (takımı çağır)
G50 S2500 ;          (maks. devri sınırla)
G96 S180 M03 ;       (kesme hızı + mil yönü)
G99 ;                (ilerleme modu)
M08 ;                (soğutma aç)
G00 X52.0 Z2.0 ;     (güvenli yaklaş)
G01 ... F... ;       (kesme hareketleri)
...
G00 X100.0 Z100.0 ;  (güvenli çekil)
M09 ; M05 ;          (soğutma kapat, mil dur)

Ham Ø50 ise takım doğrudan G00 X40 Z2;’ye gönderilmez (X40 hamın içindedir); güvenli yaklaşma G00 X52.0 Z2.0; veya G00 X55.0 Z3.0; olur. Geri çekilme G00 X100.0 Z100.0; gibi olabilir ama bu koordinatın gerçekten güvenli olduğu (strok, punta, takım boyu, taret dönüş alanı) doğrulanmalıdır.

13. İlk Temel Program: Alın + Düz Çap Tornalama

Ham Ø50, işlenecek Ø40, boy 30 mm, alın Z0, takım T0101:

%
O1001 ;
G21 ; G40 ; G99 ;
G50 S2500 ;
T0101 ;
G97 S900 M03 ;
M08 ;
G00 X52.0 Z2.0 ;    (güvenli yaklaş: ham Ø50 dışı)
G01 Z0 F0.20 ;      (alın yüzeye kesme ile gel)
G01 X0 F0.15 ;      (alın tornalama: dıştan merkeze)
G00 X52.0 Z2.0 ;    (güvenli noktaya çık)
G01 X40.0 F0.20 ;   (Ø40 çapa in)
G01 Z-30.0 F0.25 ;  (30 mm boyuna kes)
G00 X100.0 Z100.0 ; (güvenli geri çekilme)
M09 ; M05 ; M30 ;
%

Satır satır: O1001 program numarası; G21 metrik; G40 telafi iptali; G99 devir başına ilerleme; G50 S2500 devir sınırı; T0101 takım+ofset; G97 S900 M03 sabit devir + mil CW; M08 soğutma. G00 X52 Z2 ham çapın 2 mm dışında (radyal 1 mm) güvenli yaklaşma; G01 Z0 alına kesme ile gelme; G01 X0 alın tornalama. Sonra X40’a inip Z-30’a boyuna kesme, G00 X100 Z100 ile çekilme, M09/M05/M30 ile bitirme. Uyarı: Ø50’den Ø40’a tek geçiş radyal 5 mm talaştır; bu program yalnızca hareket mantığını gösterir, gerçekte birkaç kaba paso, finiş payı veya G71 gerekir.

14. Kademeli Paso ve Profil Programları

Ø50’yi tek pasoda değil birkaç pasoda Ø40’a düşürmek:

G00 X52.0 Z2.0 ;
G01 X46.0 F0.25 ; Z-30.0 ;   (kaba paso 1)
G00 X52.0 ; Z2.0 ;
G01 X42.0 ; Z-30.0 ;         (kaba paso 2)
G00 X52.0 ; Z2.0 ;
G01 X40.4 ; Z-30.0 ;         (son kaba çap)
G00 X52.0 ; Z2.0 ;
G01 X40.0 F0.12 ; Z-30.0 ;   (finiş)

Ø46, Ø42, Ø40,4 kaba pasolar ve Ø40 finiştir. Bu yöntem kodu uzatır; ileride G71 çevrimi bu kaba pasoları otomatik yaptıracak. Ama öğrenci önce takımın her pasoda ne yaptığını görmelidir. İki kademeli ve pahlı profil örnekleri:

(İki kademe: Ø40 [Z0..Z-20], Ø30 [Z-20..Z-50])
G00 X42.0 Z2.0 ;
G01 X40.0 Z0 F0.15 ;
Z-20.0 ; X30.0 ; Z-50.0 ;

(Pahlı: 2x45° ön pah, Ø40, Ø30)
G00 X36.0 Z2.0 ;
G01 Z0 F0.12 ;
X40.0 Z-2.0 ;      (pah)
Z-20.0 ; X30.0 ; Z-50.0 ;

(Radyüslü: X30 Z-20 → R5 → X40 Z-25)
G01 X30.0 Z-20.0 F0.12 ;
G03 X40.0 Z-25.0 R5.0 ;

Bu programlar geometrik profili tanımlar; ancak takım X40’tan X30’a radyal girerken 5 mm talaş kaldırabilir, bu yüzden kaba işleme yapılmadan profil tek seferde işlenmemelidir. Radyüste G03 yönü gerçek profile göre kontrol edilmeli, simülasyonda doğrulanmadan çalıştırılmamalıdır. Yani programlama ile işleme planı birlikte düşünülür.

CNC torna tam program örneği ve G kodu listesi

15. Daha Düzenli Program ve Açıklama Satırları

%
O1002
(BASIT DIS CAP TORNALAMA)
N10 G21 G40 G99 ;
N20 G50 S2500 ;
N30 T0101 ;
N40 G97 S900 M03 ;
N50 M08 ;
N60 G00 X52.0 Z2.0 ;
N70 G01 Z0 F0.20 ;
N80 X0 F0.15 ;
N90 G00 X52.0 Z2.0 ;
N100 G01 X46.0 F0.25 ;
N110 Z-30.0 ;
N120 G00 X52.0 ; N130 Z2.0 ;
N140 G01 X42.0 ; N150 Z-30.0 ;
N160 G00 X52.0 ; N170 Z2.0 ;
N180 G01 X40.4 ; N190 Z-30.0 ;
N200 G00 X52.0 ; N210 Z2.0 ;
N220 G01 X40.0 F0.12 ; N230 Z-30.0 ;
N240 G00 X100.0 Z100.0 ;
N250 M09 ; N260 M05 ; N270 M30 ;
%

Parantez içindeki (BASIT DIS CAP TORNALAMA) açıklama satırıdır; kontrol bunu komut olarak çalıştırmaz, programın okunmasını kolaylaştırır. Açıklamalarda (T01 KABA DIS CAP), (MALZEME C45), (HAM CAP 50) gibi bilgiler bulunabilir; operatöre bilgi verir ve bakımı kolaylaştırır. Türkçe karakter desteği her kontrolde olmayabileceği için tezgâh programlarında çoğunlukla sade Latin harfleri kullanılır; çok uzun açıklamalar eski kontrollerde hafızayı gereksiz kullanabilir.

16. Blok İçi Düzen ve Çoklu Komut

Aynı blokta farklı gruplardan komutlar bulunabilir: G97 S900 M03; (hız modu + değer + mil yönü) veya G01 X40.0 Z-30.0 F0.20; (hareket + koordinat + ilerleme). Ancak aynı gruptan çelişen G kodları aynı satıra yazılmaz (G00 G01 X40; hatalıdır). Birçok kontrol kelimeleri farklı sırada okuyabilse de standart ve okunur bir sıra tercih edilir: N... G... X... Z... U... W... R... F... S... T... M... ;. Her işletmenin kendi programlama standardı olabilir.

17. Temel Programlama ile Hazır Çevrim İlişkisi

Bu derste kaba pasoları, geri çekilmeyi ve profil hareketini tek tek yazıyoruz; böylece öğrenci takımın her pasoda ne yaptığını görür. Hazır çevrimler bu hareketleri otomatikleştirir: örneğin G71, belirlenen paso miktarıyla profili takip ederek kaba talaş pasolarını otomatik oluşturur. Ancak G71’i doğru kullanmak için G00, G01, koordinat ve profil mantığını bilmek gerekir; bu yüzden temel hareket kodları çevrimlerden önce öğrenilir.

18. Güvenli Program Yazma Alışkanlıkları ve Sık Hatalar

  • Program başında modları açık yaz; önceki programdan kalan G kodlarına güvenme.
  • Takım çağrısından sonra S ve F’yi yeniden belirle; yeni takım eski değerlerle çalışmasın.
  • G96 kullanırken G50 sınırı koy; G00’ı ham malzemenin dışında tut (G00 ile kesme yapma).
  • M kodlarını gerçek makineden doğrula (özellikle ayna/punta/konveyör).
  • X ve Z işaretlerini kontrol et; bir eksi hatası takımı parçanın içine gönderebilir.
  • Takım ofset numarasını doğrula; ilk çalıştırmayı tek blok ve düşük rapid ile yap.

Sık hatalar: G00/G01’i karıştırmak (kesmeyi hızlı hareketle yapmak); G01 aktifken G00 beklemek (modsal olduğu için kesme ilerlemesiyle hareket eder); F yazmayı unutmak; G98/G99 modunu kontrol etmemek (F0.20 ile F200 çok farklı); G96/G97’yi karıştırmak (S180 = 180 m/dak veya 180 dev/dak); M03/M04 yönünü yanlış seçmek; X’i yarıçap yazmak (Ø40 için X20); Z eksi işaretini unutmak; G02/G03 yönünü yanlış seçmek; program sonunda güvenli geri çekilme yapmamak.

19. Programı Çalıştırmadan Önce

Bu sayfadaki hiçbir örnek, gerçek tezgâhta doğrudan kontrol edilmeden çalıştırılmamalıdır. Önce kullanılan kontrolün G kod sistemi, takım/ofset numaraları, iş parçası sıfırı, ham çap, ayna ayakları, punta konumu, iş mili yönü, S ve F değerleri, güvenli yaklaşma noktaları ve geri çekilme yolları doğrulanır. İlk çalışma; grafik kontrol, tek blok, düşük hızlı hareket, düşük rapid override ve kontrollü ilk talaş ile yapılır. Programlama bilgisi, makine başındaki güvenlik kontrolünün yerine geçmez.

Ders Özeti

  • Program = bloklar, blok = kelimeler (harf + değer). Temel adresler: O, N, G, X/Z (mutlak), U/W (artışlı), F, S, T, M.
  • G00 hızlı konumlandırma (kesme değil), G01 doğrusal kesme, G02/G03 yay; G18 X–Z düzlemi, G21 metrik.
  • Modsal kodlar yeni kod gelene kadar etkilidir; ondalık nokta ve işaretler kritik.
  • G50/G96/G97 ve G98/G99 hız-ilerleme modlarını belirler; temel M kodları mil, soğutma ve program akışını yönetir.
  • Bir takım bölümü: çağır → hız/yön → soğutma → güvenli yaklaş → kes → güvenli çekil. Örnek program ancak kontrollü çalıştırılır.

Değerlendirme Testi

  1. Kesici takımı boşta hızlı hareket ettiren, kesme için kullanılmayan G kodu hangisidir? A) G01 B) G00 C) G02 D) G04
  2. (Doğru/Yanlış) G01 modsaldır; sonraki satırda G kodu yazılmasa bile doğrusal kesme modu aktif kalır.
  3. G21 hangi ölçü sistemini seçer? A) İnç B) Metrik C) Devir başına ilerleme D) Sabit kesme hızı
  4. İş milini durduran M kodu hangisidir? A) M03 B) M08 C) M05 D) M30
  5. G03 hangi yönde dairesel harekettir? A) Saat yönü B) Saat yönünün tersi C) Doğrusal D) Hızlı konumlandırma
  6. (Doğru/Yanlış) G96 kullanılırken merkeze yaklaşırken tehlikeli deviri önlemek için G50 ile maksimum devir sınırlanır.
  7. Parantez içindeki (BASIT DIS CAP) ifadesi ne işe yarar? A) Kesme komutudur B) Açıklama satırıdır, çalıştırılmaz C) Takım çağırır D) Programı durdurur
Cevap Anahtarını Göster

1) B – G00 hızlı konumlandırmadır, kesme için kullanılmaz. 2) Doğru – G01 modsaldır. 3) B – G21 metrik sistemdir. 4) C – M05 iş milini durdurur. 5) B – G03 saat yönünün tersidir. 6) Doğru – G96 ile G50 devir sınırı gerekir. 7) B – Parantez içi açıklamadır, kontrol çalıştırmaz.

Açık Uçlu Sorular

  • Program, blok ve kelime kavramlarını örnekle açıklayın.
  • G00 ile G01 arasındaki farkı ve G00’ın neden kesme için kullanılmadığını anlatın.
  • Modsal G kodu ne demektir? Bir örnekle açıklayın.
  • Bir takım bölümünün genel sırasını yazın.
  • Ø50 ham çapı Ø40’a düşüren basit bir program taslağı yazın (kaba + finiş).

Özet ve Sonraki Ders

Bu derste temel G ve M kodlarıyla manuel programlamayı öğrendik: adresler, blok/kelime yapısı, G00/G01/G02/G03, hız-ilerleme modları, M kodları ve tam program örnekleri. Artık koordinat, takım, kesme değeri ve setup bilgisini gerçek bir programa dönüştürebiliyorsun. Bir sonraki derste hazır çevrimler (G71, G76, G74) konusuna geçerek, bu derste tek tek yazdığımız kaba pasoları ve vida/kanal işlemlerini tek komutla nasıl otomatikleştireceğimizi öğreneceğiz.

MENTOR CNC
Sahadan gelen cnc bilgisi

Mentor CNC; CNC torna, CNC freze, kontrol üniteleri, kesici takımlar ve teknik hesaplamalar konusunda üretim sahasında edinilen tecrübeyi anlaşılır ve uygulanabilir teknik içeriklere dönüştürür.

Amacımız; operatörlerin, öğrencilerin, mühendislerin ve atölye sahiplerinin doğru bilgiye daha hızlı ulaşmasını ve üretimde daha güvenli, verimli kararlar almasını sağlamaktır.