CNC Tezgâhlarda RS-232 ile Program Aktarma: DB9–DB25 Kablo Şeması ve CNCCOM Ayarları

Yeni nesil CNC kontrol ünitelerinde USB bellek, Ethernet ve ağ üzerinden dosya aktarımı yaygınlaşmıştır. Ancak üretimde kullanılmaya devam eden birçok eski CNC torna ve dik işleme merkezinde program aktarımı için hâlâ RS-232 seri haberleşme bağlantısı kullanılmaktadır.

RS-232 bağlantısı sayesinde:

• Bilgisayardan CNC tezgâha program gönderilebilir.
• CNC hafızasındaki programlar bilgisayara yedeklenebilir.
• Birden fazla program toplu olarak alınabilir.
• Tezgâh hafızasında bulunan önemli programlar arşivlenebilir.
• USB veya ağ bağlantısı olmayan eski kontrol üniteleri bilgisayara bağlanabilir.

Başarılı bir veri aktarımı için yalnızca kablonun takılması yeterli değildir. Kablo pin bağlantıları, bilgisayardaki COM port, baud rate, data bit, parity, stop bit ve veri akış kontrolü ayarlarının birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Bu içerikte, PC tarafı 9 pin dişi ve CNC tarafı 25 pin erkek olan RS-232 aktarım kablosunu, CNCCOM haberleşme programının ayarlarını ve program gönderme-alma işlemlerini ele alacağız.

RS-232 nedir?

RS-232, iki cihaz arasında seri veri iletişimi kurulmasını sağlayan bir haberleşme yöntemidir. CNC uygulamalarında bağlantının bir ucunda kontrol ünitesi, diğer ucunda ise bilgisayar veya USB–RS-232 dönüştürücü bulunur.

Veriler kablo üzerinden karakterler hâlinde gönderilir. İletişimin sağlıklı kurulabilmesi için iki tarafta da şu ayarlar uyumlu olmalıdır: COM port, baud rate, data bit, parity, stop bit, flow control, program başlangıç/bitiş karakterleri ve satır sonu karakterleri.

Windows seri haberleşme yapısında baud rate, veri biti, parity, stop bit, CTS/DSR ve XON/XOFF gibi akış kontrolü seçenekleri ayrı ayrı yapılandırılabilmektedir (Microsoft Learn).

CNC RS-232 DB9–DB25 kablo bağlantı şeması

Elimizdeki bağlantı şeması; bilgisayar tarafında 9 pin dişi DB9 konnektör, CNC tarafında 25 pin erkek DB25 konnektör, veri hatları, kontrol ve el sıkışma hatları, sinyal şasesi ve kablo blendajı içermektedir.

RS-232 C aktarım şeması (Alt metin: CNC RS-232 DB9 dişi PC ve DB25 erkek CNC program aktarım kablosu şeması)

DB9–DB25 pin bağlantı tablosu

Şemada bazı kontrol hatları köprülenmiştir:

• PC tarafındaki 1 ve 4 numaralı pinler CNC tarafındaki 6 numaralı pine bağlanır.
• PC tarafındaki 6 numaralı pin CNC tarafındaki 8 ve 20 numaralı pinlere bağlanır.
• Kablo blendajı CNC tarafındaki 1 numaralı pine bağlanır.

Bu bağlantı yalnız TX, RX ve GND kullanan basit üç telli bir kablo değildir. RTS, CTS, DTR, DSR ve DCD gibi kontrol hatlarını da içeren daha kapsamlı bir haberleşme kablosudur.

Bu kablo hangi CNC kontrolü için hazırlanmış?

CNCCOM.EXE dosyasının içindeki yardım ekranında program kendisini “Fanuc 15-M RS-232 Communication Software” olarak tanımlamaktadır. Programın yardım bölümünde Fanuc tarafı DB25 erkek, PC tarafı DB9 dişi ve alternatif olarak PC tarafı DB25 dişi kablo bağlantıları gösterilmektedir.

Bu nedenle elimizdeki bağlantı şeması özellikle Fanuc 15-M ile bilgisayar arasında RS-232 program aktarımı için hazırlanmış bir kablo örneği olarak değerlendirilmelidir. Benzer bağlantı başka Fanuc modellerinde de kullanılabilir; ancak her model ve tezgâh üreticisi için ayrıca doğrulama yapılmalıdır.

CNCCOM programı nedir?

CNCCOM, eski Fanuc kontrol üniteleriyle RS-232 üzerinden haberleşmek için hazırlanmış MS-DOS tabanlı bir veri aktarım programıdır. Temel işlevleri şunlardır:

CNCCOM eski bir programdır; güncel Windows sistemlerinde doğrudan çalışmayabilir. Bununla birlikte kullandığı RS-232 haberleşme mantığı günümüzdeki seri aktarım programlarında da aynıdır.

CNCCOM haberleşme seçenekleri

CNCCOM varsayılan ayarları

COM port : COM1
Baud rate: 9600
Data bit : 7
Parity   : Even
Stop bit : 1

Bu ayar kısaca 9600–7E1 olarak yazılabilir. Burada 9600 haberleşme hızını, 7 yedi data bitini, E Even parity (çift eşlik kontrolü) değerini, 1 ise bir stop bitini ifade eder.

Bilgisayarda COM port nasıl bulunur?

Yeni bilgisayarlarda fiziksel RS-232 portu bulunmayabilir. Bu durumda gerçek RS-232 sinyal seviyesini destekleyen bir USB–RS-232 dönüştürücü kullanılabilir. Eski USB–seri port kılavuzlarında dönüştürücünün Windows Aygıt Yöneticisi altında “Prolific USB-to-Serial Comm Port” gibi bir adla ve bir COM numarasıyla görüntülendiği gösterilir; gerekirse port özelliklerinden COM numarası değiştirilebilir.

Güncel Windows sisteminde kontrol sırası

1. USB–RS-232 dönüştürücüyü bilgisayara bağlayın.
2. Windows’ta Aygıt Yöneticisi ekranını açın.
3. Bağlantı Noktaları – COM ve LPT bölümünü genişletin.
4. Dönüştürücünün karşısında yazan COM numarasını bulun.
5. Veri aktarım programında aynı COM portu seçin.

Örneğin USB Serial Port (COM3) görünüyorsa CNCCOM veya kullanılan diğer haberleşme programında COM3 seçilmelidir. Uyumlu USB haberleşme cihazlarında Windows kendi seri sürücüsünü otomatik yükleyebilir; otomatik tanınmayan cihazlarda üreticinin sürücüsü kullanılmalıdır (Microsoft Learn).

Bilgisayardan CNC’ye program gönderme

1. Kabloyu ve haberleşme ayarlarını kontrol edin

Bilgisayar ve CNC tarafında baud rate, data bit, parity, stop bit ve el sıkışma yöntemi aynı olmalıdır.

2. CNC kontrolünü veri kabul edecek duruma alın

Fanuc kontrol ünitesi program okuyacak şekilde READ durumuna alınır. Panel üzerindeki tuş sırası kontrol modeline göre değişebilir; bazı kontrol ünitelerinde EDIT modu, program ekranı ve READ veya INPUT seçeneği kullanılır.

3. CNCCOM programında F2 tuşuna basın

Gönderilecek program seçilir. Program tam dosya yolu yazılarak da açılabilir. Örnek: C:CNC_PROGRAMLARIO1234

4. Aktarımı başlatın

CNCCOM ekranındaki talimata göre herhangi bir tuşa basılarak program gönderimi başlatılır.

5. Aktarım sonucunu kontrol edin

Aktarım tamamlandıktan sonra CNC kontrolünde O program numarası, ilk ve son satırlar, M30 veya M99 satırı ile eksik veya bozulmuş karakterler kontrol edilmelidir. İlk testte uzun ve önemli bir üretim programı yerine küçük bir deneme programı kullanılması daha güvenlidir.

CNC’den bilgisayara program alma

CNC hafızasındaki programların bilgisayara alınması, program yedekleme açısından son derece önemlidir. CNCCOM ile program alma sırası:

1. CNCCOM ana ekranında F3 tuşuna basılır.
2. Programın kaydedileceği dosya adı yazılır.
3. Bilgisayar veri almayı bekler duruma geçer.
4. Fanuc kontrolünde aktarılacak program seçilir.
5. PUNCH veya toplu aktarım için PUNCH ALL işlemi başlatılır.
6. CNC aktarımı tamamladığında bilgisayarda ESC tuşuna basılır.
7. Alınan veri dosyaya kaydedilir.

PUNCH ALL dosyasını O numaralarına göre ayırma

Fanuc kontrolünden PUNCH ALL işlemiyle birden fazla program tek dosya hâlinde alınabilir. Örneğin dosyanın içinde:

O0001
...
M30
O0005
...
M30
O1234
...
M30

programları birlikte bulunabilir. CNCCOM’un F5 işlevi bu toplu dosyayı tarayarak programları O numaralarına göre ayrı dosyalara bölebilir. Kullanıcıdan başlangıç ve bitiş program numarası istenir; bulunan programlar kendi O numaralarıyla ayrı dosyalara kaydedilir. Bu özellik, CNC hafızasındaki çok sayıda programın toplu yedeklenmesinde faydalıdır.

RS-232 program aktarımında sık karşılaşılan sorunlar

Bozuk karakter geliyorsa ne yapılmalı?

Ekranda @##?G??X▒▒ gibi anlamsız karakterler görülüyorsa, ilk olarak kabloyu değiştirmek yerine haberleşme ayarları kontrol edilmelidir. En sık karşılaşılan nedenler:

• PC 9600, CNC 4800 baud ayarlıdır.
• PC 8 data bit, CNC 7 data bit ayarlıdır.
• Bir taraf Even, diğer taraf None parity kullanıyordur.
• Bir taraf 1, diğer taraf 2 stop bit kullanıyordur.
• CNC XON/XOFF beklerken bilgisayar RTS/CTS kullanıyordur.

Ayarlar iki tarafta aynı hâle getirildikten sonra tekrar küçük bir programla test yapılmalıdır.

Aktarım yarıda kesiliyorsa ne yapılmalı?

• Akış kontrolü yanlış seçilmiştir.
• RTS/CTS hatları kabloda bulunmuyor veya yanlış bağlanmıştır.
• CNC XON/XOFF karakteri gönderiyor ancak bilgisayar dikkate almıyordur.
• USB–RS-232 dönüştürücü bağlantısı kararsızdır.
• Kablo yüksek güçlü motor veya sürücü kablolarının yanından geçmektedir.
• Aktarım hızı kullanılan bağlantı için fazla yüksektir.

Test amacıyla baud rate düşürülebilir. Ancak bilgisayar ve CNC tarafındaki değerler birlikte değiştirilmelidir.

Kablo imalatında dikkat edilmesi gerekenler

• Konnektörler lehimlenmeden önce pin numaraları ölçü aletiyle doğrulanmalıdır.
• DB9 ve DB25 konnektörlere önden ve lehim tarafından bakıldığında pin yönlerinin değişebileceği unutulmamalıdır.
• Blendajlı veri kablosu kullanılmalıdır.
• Kablo motor, kontaktör, servo sürücü ve yüksek gerilim kablolarından uzak geçirilmelidir.
• Kablo imalatı ve pin değişikliği cihazlar enerjisizken yapılmalıdır.
• CNC portuna rastgele köprü veya kısa devre uygulanmamalıdır.
• İlk bağlantıdan önce bütün pinler süreklilik ölçümüyle kontrol edilmelidir.
• USB–TTL yerine gerçek USB–RS-232 dönüştürücü kullanılmalıdır.
• Ucuz veya sürücüsü belirsiz dönüştürücüler uzun aktarımlarda bağlantı kesilmesine neden olabilir.

Bu şema her Fanuc kontrolünde çalışır mı?

Hayır. Şema özellikle Fanuc 15-M için hazırlanmış CNCCOM yardım bilgisiyle uyuşmaktadır. Fakat aynı kontrol ünitesi kullanılsa bile tezgâh üreticisi farklı konnektör tipi, farklı el sıkışma bağlantısı, yalnız XON/XOFF, üç telli haberleşme veya farklı I/O cihaz seçimi kullanmış olabilir. Bu nedenle şema uygulanmadan önce:

1. CNC kontrol modeli belirlenmeli,
2. Tezgâh üreticisinin elektrik şeması incelenmeli,
3. RS-232 port pinleri ölçülmeli,
4. CNC haberleşme parametreleri kaydedilmeli,
5. Küçük bir programla gönderme-alma testi yapılmalıdır.

Sonuç

RS-232 bağlantısı, USB ve Ethernet bağlantısı bulunmayan eski CNC tezgâhlarında program aktarımı için hâlâ kullanılabilen etkili bir yöntemdir. Ancak sağlıklı bir aktarım için kablo bağlantısı ile haberleşme ayarlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu içerikte ele alınan şema; PC tarafında 9 pin dişi DB9, CNC tarafında 25 pin erkek DB25, veri ve kontrol hatları, sinyal şasesi ve kablo blendajı içeren Fanuc 15-M odaklı bir bağlantı örneğidir.

CNCCOM programının varsayılan değeri COM1, 9600 baud, 7 data bit, Even parity ve 1 stop bit olsa da bu değerler her kontrol ünitesinde aynı olmayabilir. Bilgisayar ve CNC ayarları mutlaka karşılaştırılmalıdır. Doğru kablo, doğru COM port ve eşleşen seri haberleşme değerleri kullanıldığında bilgisayardan CNC’ye program gönderilebilir, CNC’den program yedeklenebilir ve toplu alınan programlar O numaralarına göre düzenlenebilir.

İlgili içerikler: Mitsubishi kontrollerde benzer işlemler için Mitsubishi M70 Program Aktarma rehberimize, FANUC parametre yapısı için FANUC 0-MC Parametreleri ve Alarm Çözümleri yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

CNC program aktarımı için hangi baud rate kullanılmalıdır?

Tek bir zorunlu değer yoktur. 4800, 9600 veya 19200 gibi değerler kullanılabilir. Önemli olan bilgisayar ile CNC tarafının aynı baud rate değerine ayarlanmasıdır.

CNCCOM’un varsayılan ayarı nedir?

CNCCOM’un varsayılan ayarı COM1, 9600 baud, 7 data bit, Even parity ve 1 stop bit, yani 9600–7E1’dir.

USB–RS-232 dönüştürücü kullanılabilir mi?

Evet. Ancak gerçek RS-232 sinyal seviyesini destekleyen, güvenilir sürücüsü bulunan bir dönüştürücü kullanılmalıdır. USB–TTL dönüştürücü uygun değildir.

Program gönderiliyor ancak CNC almıyorsa sorun nedir?

Yanlış COM port, TX/RX bağlantısı, CNC’nin READ durumunda olmaması veya el sıkışma hatlarının uyuşmaması en sık karşılaşılan nedenlerdir.

CNC’den bütün programlar aynı anda alınabilir mi?

Kontrol ünitesi destekliyorsa PUNCH ALL işlemiyle bütün programlar tek dosya hâlinde alınabilir. CNCCOM’un F5 özelliği bu dosyayı O numaralarına göre ayırabilir.