Mitsubishi M70 ve M700 kontrollü işleme merkezlerinde iş parçası sıfırı ve takım ofsetleri genellikle panelden, OFFSET ve WORK ekranlarından girilir. Aynı değerler G10 komutuyla programın içinden de yazılabilir. Çok fikstürlü bağlamalarda, seri üretimde aşınma düzeltmesinde ya da her sabah aynı ayarı tekrar girmemek için bu yöntem büyük kolaylık sağlar. Bu rehber önce M70’teki koordinat sistemlerini kısaca toparlar, ardından G10 ile ofset girmeyi örneklerle anlatır.
M70’te hangi koordinat sistemleri var?
| Koordinat sistemi | Komut | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Temel makine koordinatı | G53 | Makineye ait sabit sistem. Referans dönüşüyle kurulur, programla değişmez. Takım değiştirme veya güvenli geri çekilme konumları buna göre verilir. |
| İş parçası koordinatları | G54 – G59 | Altı ayrı parça sıfırı. Değerleri makine sıfırından olan mesafedir. |
| Genişletilmiş iş koordinatları | G54.1 P1 – P48 (veya P96) | 48 veya 96 ek parça sıfırı. Opsiyondur; tezgâhta yoksa program hatası verir. |
| Harici iş ofseti (EXT) | G10 L2 P0 | Tüm G54–G59 sistemlerini birlikte kaydıran ortak ofset. |
| Lokal koordinat | G52 | Seçili G54–G59 sisteminin içinde geçici bir alt sıfır. |
| Koordinat ayarı | G92 X_ Y_ Z_ | Takımın bulunduğu noktayı verilen değer olarak tanımlar, eksen hareket etmez. |
Tezgâh açıldığında G54 seçili gelir. G54–G59 ve G54.1 aynı modal gruptadır; biri seçildiğinde diğeri iptal olur. İş koordinatı değiştirildiğinde takım yarıçap telafisi kendiliğinden iptal olmaz.
G53: makine koordinatında hareket
G90 G53 Z0. ; (Z eksenini makine sifirina cek)
G90 G53 X-300. Y0. ; (makine koordinatinda X-300, Y0 noktasina git)- G53 yalnız yazıldığı satırda geçerlidir, modal değildir.
- Hareket, o anda geçerli olan G00 veya G01 moduyla yapılır.
- Makine sıfırının nerede olduğu (ör. Z0’ın en üst nokta olup olmadığı) tezgâha göre değişir; ilk kullanımda konumu ekranda kontrol edin.
G54–G59 ve G54.1: iş parçası sıfırları
Panelden girilen parça sıfırı, programda yalnızca seçilir:
G90 G54 G00 X0. Y0. ; (1. fikstur)
...
G90 G55 G00 X0. Y0. ; (2. fikstur)48/96 ek koordinat opsiyonu olan tezgâhlarda:
G54.1 P12 G90 G00 X0. Y0. ; (12 numarali genisletilmis is koordinati)Ofset değerleri her zaman makine sıfırından parça sıfırına olan mesafe olarak saklanır.
G52: lokal koordinat sistemi
G52, seçili iş koordinatının içinde geçici bir sıfır tanımlar. Aynı parçada birbirinin tekrarı olan birkaç özelliği, her biri kendi sıfırına göre programlamak için kullanışlıdır:
G90 G54 ;
G52 X100. Y50. ; (lokal sifir G54'e gore X100 Y50)
M98 P2000 ; (ozelligi isleyen alt program, X0 Y0'a gore yazilmis)
G52 X200. Y50. ; (ikinci ozellik)
M98 P2000 ;
G52 X0 Y0 Z0 ; (lokal sistemi iptal et)- G52 takımı hareket ettirmez; yeni bir G52 gelene kadar geçerli kalır.
- İptal:
G52 X0 Y0 Z0 ;. Referans noktasına dönüşle de silinir. - Program sonunda iptal edilmezse bir sonraki çalıştırmada sıfır kaymış olarak kalır. Program sonuna iptal satırını mutlaka koyun.
G92: koordinat sistemi ayarı ve iki anlamı
G92 X_ Y_ Z_ ; takımın şu anki konumunu verilen koordinat olarak kabul ettirir, eksen hareket etmez. Eski programlarda parça sıfırı bu şekilde kurulurdu. Bugün G54–G59 ve G52 daha güvenlidir: G92 ile kaydırılan sistem, program yanlış noktadan başlatılırsa tüm konumları kaydırır.
M70 işleme merkezinde G92’nin ikinci bir anlamı vardır: G92 S_ Q_ ; yazıldığında iş mili devir sınırı (S en yüksek, Q en düşük devir) tanımlanır. Satırda eksen adresi mi S adresi mi olduğuna dikkat edin.
Kaydırılmış sistemi makine sıfırına göre yeniden kurmak için G92.1 X0 Y0 Z0 ; (iş koordinatı ön ayarı) kullanılır. Bu komutta 0 dışında değer yazılamaz; bazı G kodu listelerinde aynı fonksiyon G50.3 olarak geçer.
G10 ile iş parçası ofseti girme (L2 ve L20)
G90 G10 L2 P1 X-412.500 Y-205.000 Z-318.000 ; (G54 degerlerini yaz)| Format | Anlamı |
|---|---|
G10 L2 P0 X_ Y_ Z_ | Harici (EXT) iş ofseti |
G10 L2 P1 ... P6 | G54 … G59 |
G10 L20 P1 ... P48 (P96) | G54.1 P1 … P48 (P96) genişletilmiş koordinatlar |
G10 L2 X_ Y_ Z_ (P yok) | O anda seçili G54–G59 sistemi |
Örnek: üç mengeneli bir tablada fikstür sıfırlarını program başında tanımlamak (değerler örnektir, kendi tezgâhınızda ölçülerek bulunur):
G90 G10 L2 P1 X-412.500 Y-205.000 Z-318.000 ; (1. mengene G54)
G90 G10 L2 P2 X-262.500 Y-205.000 Z-318.000 ; (2. mengene G55)
G90 G10 L2 P3 X-112.500 Y-205.000 Z-318.000 ; (3. mengene G56)Kurallar:
- G90 ile yazılan değer ofsetin yeni değeri olur. G91 ile yazılan değer mevcut ofsete eklenir. G91 ile yazılmış bir satır program her çalıştığında ofseti biraz daha kaydırır. Bu yüzden G10 satırından önce G90 veya G91’i mutlaka açıkça yazın.
- G10 modal değildir, yalnız yazıldığı satırda çalışır ve eksen hareketi yapmaz.
- G10 satırında G54–G59 ve G90/G91 dışında G kodu kullanılmaz; sabit çevrim veya alt program çağrısıyla aynı satıra yazılmaz.
- İş ofseti (L2/L20) ve takım ofseti (L10–L13) aynı satıra yazılmaz.
- G10 ile yazılan değer, satır gerçekten çalıştığında güncellenir; ekranda sonraki satırları görmek değerin değiştiği anlamına gelmez.
G10 ile takım ofseti girme (L10–L13)
M70’te takım ofseti hafızası iki tipte olabilir. Tip I’de her numaranın tek bir değeri vardır. Tip II’de boy ve yarıçap için ayrı ayrı şekil (geometry) ve aşınma (wear) değerleri tutulur. Hangi tipin kullanıldığı tezgâh ayarına bağlıdır.
| Format | Tip II’deki anlamı |
|---|---|
G10 L10 P_ R_ | Takım boyu – şekil (geometry) |
G10 L11 P_ R_ | Takım boyu – aşınma (wear) |
G10 L12 P_ R_ | Takım yarıçapı – şekil |
G10 L13 P_ R_ | Takım yarıçapı – aşınma |
Tip I hafızada yalnız G10 L10 P_ R_ kullanılır. P ofset numarası (H veya D numarası), R değerdir.
Örnek: 5 numaralı takımın boy değerini programdan yazmak ve yarıçap aşınmasını sıfırlamak:
G90 G10 L10 P5 R-245.320 ; (H5 boy geometry = -245.320)
G90 G10 L13 P5 R0 ; (D5 yaricap asinmasi = 0)Örnek: seri üretimde her parti sonunda boy aşınmasını küçük bir miktar düzeltmek. Burada G91 bilinçli olarak kullanılır, çünkü amaç mevcut değere eklemektir:
G91 G10 L11 P5 R-0.010 ; (H5 boy asinmasina -0.010 ekle)
G90 ; (sonraki satirlar icin mutlak moda don)Bu tür artışlı düzeltmeler sayaçla veya makroyla sınırlandırılmazsa her çalıştırmada birikir. İlk denemeden sonra OFFSET ekranında değeri kontrol edin.
Takım ofsetini programdan güncellemek, ölçüm problu tezgâhlarda makro ile birleştirildiğinde otomatik ofset düzeltmenin temelini oluşturur. Makro tarafı sitedeki Mitsubishi M70 makro programlama rehberinde anlatılmıştır.
Sık yapılan hatalar
- G10’u G90/G91 belirtmeden yazmak; önceki satır G91 kaldıysa ofsetin her çalıştırmada kayması.
- L2 ile L20’yi karıştırmak: G54–G59 için L2, G54.1 için L20.
- G54.1 seçiliyken P’siz
G10 L2yazmak ya da G54–G59 seçiliyken P’sizG10 L20yazmak (program hatası). - Opsiyonu olmayan tezgâhta G54.1 P kullanmak.
- G52’yi program sonunda iptal etmemek.
- G92 ile koordinat kaydırıp programı farklı bir noktadan yeniden başlatmak.
G92 S_(devir sınırı) ileG92 X_ Y_(koordinat ayarı) arasındaki farkı gözden kaçırmak.
Sık sorulan sorular
G10 ile girdiğim değer ekranda neden hemen değişmedi? Değer, G10 satırı gerçekten çalıştırıldığında güncellenir. Program o satıra gelmeden ekran eski değeri gösterir.
G54 değerini G10 ile mi girmeliyim, panelden mi? Tek parça ve tek bağlamada panelden girmek yeterlidir. Sabit fikstürlü ve sık tekrarlanan işlerde G10 ile programa yazmak, ayarın her seferinde aynı girilmesini sağlar. Ancak fikstür yerinden oynarsa programdaki değerler de güncellenmelidir.
G52 ile G54 arasındaki fark nedir? G54 makine sıfırına göre tanımlı ana parça sıfırıdır. G52 bu sıfırın içinde geçici bir alt sıfırdır ve iptal edilene kadar geçerlidir.
Mentor CNC Sorumluluk Reddi ve Güvenlik Uyarısı: Bu içerik Mitsubishi 700/70 serisi işleme merkezi programlama kılavuzu esas alınarak eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Koordinat ve ofset komutlarının davranışı kontrol yazılımına, opsiyonlara ve makine üreticisinin ayarlarına göre değişebilir. Örnekteki ofset değerleri gösterim amaçlıdır; gerçek değerler tezgâhta ölçülerek belirlenmelidir. G10 ile yazılan yanlış bir ofset takımın parçaya veya fikstüre çarpmasına yol açabilir. Programları önce simülasyon, kuru çalıştırma ve tek satır modunda düşük ilerlemeyle deneyin, OFFSET ve WORK ekranlarındaki değerleri kontrol edin. Mentor CNC uygulamadan doğabilecek zararlardan sorumlu değildir; tezgâh üreticisinin kılavuzu her zaman önceliklidir.
