📷 RESİM ALANI — G83 gagalama çevriminde Q adımı ve geri çekme mesafesini gösteren şema · Önerilen ölçü: 1200×630 px (16:9, hero) · WebP/JPG · <150 KB · dosya adı: mitsubishi-m70-g83-gagalama-geri-cekme.webp · alt: Mitsubishi M70 G83 gagalama çevriminde geri çekme mesafesi ve Q adım derinliği
Mitsubishi M70 ve M80 kontrollü bir işleme merkezinde delik delerken gagalama adımlarının, diş çekerken kademeli ilerlemenin ve bunların geri çekilme mesafelerinin nasıl davranacağını programdan değil, kontrol ünitesinin parametrelerinden ayarlarsınız. Bu sayfa tam olarak bunu anlatır: hangi parametre ne işe yarıyor, değerini büyütünce ne oluyor, küçültünce ne oluyor.
Temel ayırım şu: programda yazdığınız Q takimın her adımda ne kadar ineceğini söyler. Parametreler ise takımın adımlar arasında nasıl davranacağını söyler. İkisi birbirinin yerine geçmez.
Hızlı Bakış: Ne Yapmak İstiyorsunuz?
| Yapmak istediğiniz şey | Ayar | Nerede geçerli |
|---|---|---|
| Her adımda ne kadar inileceğini değiştirmek | Q (programda) | Delik delme ve diş çekme |
| G73’te adım sonu geri çekme mesafesi | #8012 | Delik delme |
| G83’te yavaşlama (emniyet) payı | #8013 | Delik delme |
| G83 her adımda R’ye çıkmasın, kısa çekilsin | #8115 | Delik delme |
| Diş çekmede kademe sonu geri çekme mesafesi | #8018 | Diş çekme |
| Diş çekmede kademe tipini seçmek | #1272 ext36/bit0 | Diş çekme |
1. Delik Delmede Gagalama: G73 ile G83 Arasındaki Fark
İki çevrim de deliği tek hamlede değil adım adım deler. Aradaki tek fark, matkabın her adım sonunda ne kadar geri çekildiğidir:
- G73: Matkap sadece kısa bir miktar geri çekilir, deliğin içinde kalır. Amacı talaşı kırmaktır. Hızlıdır. Kısa talaş veren malzemeler için uygundur.
- G83: Matkap her adımda R düzlemine kadar çıkar, yani delikten tamamen dışarı gelir. Talaşı tamamen boşaltır. Daha güvenlidir, daha uzun sürer. Derin delikler ve uzun talaş veren malzemeler için uygundur.
#8012 — G73’te geri çekme mesafesi
Ne işe yarar: G73’te matkap her adım sonunda kaç mm geri çekilecek, onu belirler. Ayar aralığı: 0–99999,999 mm.
- Büyütürseniz: Matkap daha çok geri çekilir, talaş daha rahat kırılır ve boşalır. Çevrim biraz uzar.
- Küçültürseniz: Çevrim kısalır. Ama geri çekme talaşı kırmaya yetmezse talaş matkap kanallarına sarar, delik yüzeyi bozulur, matkap zorlanır.
#8013 — G83’te yavaşlama payı
Ne işe yarar: G83’te matkap R’ye çıktıktan sonra tekrar dalarken, bir önceki adımın bittiği derinliğe kadar hızlı hareketle (G00) inmez. O derinliğe varmadan birkaç mm önce hızlı hareketi bırakıp kesme beslemesine (G01) geçer. İşte bu “ne kadar önce yavaşlayacağı” mesafesini #8013 belirler. Ayar aralığı: 0–99999,999 mm.
- Büyütürseniz: Matkap daha erken yavaşlar. Delik dibinde kalan talaşın üzerine hızlı hareketle inip uç kırma riski azalır. Çevrim uzar.
- Küçültürseniz: Çevrim hızlanır. Ama delik dibinde talaş kalmışsa matkap talaşın üzerine hızlı hareketle iner; uç kırılması riski artar.
Uyulması gereken kural: Programdaki Q değeri, #8013’te ayarlı değerden büyük olmak zorundadır. Yani her adımda inilen miktar, yavaşlama payından küçük olamaz.
#8115 — G83 adım sonunda R’ye çıksın mı, çıkmasın mı?
Ne işe yarar: G83 (ve G87 arka oyma) çevriminde her adım tamamlandıktan sonraki hareketi seçer. İki seçeneği vardır:
- 0 (normal): Takım her adımdan sonra R düzlemine kadar çıkar. Klasik G83 davranışı.
- 1: Takım R’ye kadar çıkmaz, sadece belirli bir miktar geri çekilip devam eder. Çevrim G73’e benzer şekilde hızlanır.
Ne zaman işe yarar: “G83’üm her seferinde R’ye kadar tırmanıyor, çok zaman kaybediyorum, G73 gibi kısa çekilsin” diyorsanız, programı G73’e çevirmek yerine bu parametreyi 1 yapmak yeterlidir.
2. Diş Çekmede Kademeli İlerleme (G84 ve G74)
Önce terim karışıklığını çözelim. Mitsubishi’nin Türkçe kılavuzunda bu işlem “vurarak kılavuz çekme” diye çevrilmiştir. Atölye dilinde aynı şeye “gagalayarak diş çekme” veya “kademeli kılavuz çekme” denir. Hepsi aynı anlama gelir: kılavuz dişi tek hamlede değil, birkaç adımda açar. Amaç derin deliklerde kılavuza binen yükü azaltmak ve kılavuz kırılmasını önlemektir.
Kademeli diş çekme nasıl açılır?
G84 (sağ diş) veya G74 (sol diş / ters) satırına Q eklersiniz. Q, her kademede kılavuzun ne kadar ilerleyeceğidir:
G84 X20. Y20. Z-30. R3. Q5. F500.
( Q5 = kılavuz 5 mm'lik kademelerle ilerler )Satırda Q yazmazsanız veya Q0 verirseniz çevrim normal, tek geçişli diş çekme olarak çalışır. Yani kademeli çalışmasını istemiyorsanız Q’yu satirdan çıkarmanız yeterlidir.
İki farklı kademe tipi vardır — bunu bilmek önemli
Kılavuzda kademeli diş çekmenin iki ayrı biçimi tanımlanmıştır ve makinenizde hangisinin çalışacağı parametreyle seçilir:
| Kademe tipi | Kılavuz ne yapar | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|
| Kısa geri çekme (kılavuzda: vurarak kılavuz çekme) | Her kademe sonunda delik içinde kısa bir miktar geri çekilir, delikten dışarı çıkmaz | Yükü azaltmak yeterliyse; daha hızlıdır |
| R’ye tam dönüş (kılavuzda: derin delikli kılavuz çekme) | Her kademe sonunda R noktasına kadar çıkar, delikten tamamen çıkar | Talaş ve yağ tahliyesi gerekiyorsa; daha güvenli, daha yavaş |
Bu ikisi arasındaki seçimi #1272 ext36/bit0 parametresi yapar. Bu bir operatör ayarı değildir; makinenin senkron kılavuz yapısını, iş mili sürücüsünü ve PLC mantığını ilgilendirir. Değiştirmek gerekiyorsa tezgah üreticisiyle veya yetkili servisle görüşün.
#8018 — diş çekmede kademe sonu geri çekme mesafesi
Ne işe yarar: Yukarıdaki tablodaki kısa geri çekme tipinde, kılavuz her kademe sonunda kaç mm geri çekilecek, onu belirler. Ayar aralığı: 0–999,999 mm.
- Büyütürseniz: Kılavuz daha çok geri çekilir; diş dibindeki talaş ve yağ daha rahat hareket eder, kılavuza binen yük azalır. Çevrim uzar.
- Küçültürseniz: Çevrim kısalır. Ama geri çekme yetersiz kalırsa kademeli çalışmanın faydası azalır; kılavuz zorlanmaya devam eder.
- 0 yaparsanız: Çevrim normal (tek geçişli) diş çekme gibi davranır.
3. Parametre Değiştirmeden Önce Mutlaka Yapılması Gerekenler
- Yedek alın. Değiştirmeden önce mevcut değeri bir yere yazın; mümkünse tüm parametre yedeğini CF kart veya USB’ye alın.
- Bilmiyorsanız dokunmayın. Emin olmadığınız bir parametreyi denemek için değiştirmeyin; yetkili kişiye sorun.
- Küçük adımlarla değiştirin. Bir seferde büyük değişiklik yapmak yerine kademe kademe ilerleyin ve sonucu gözleyin.
- İlk deliği tek blok modunda çalıştırın. Düşük ilerleme oranıyla, elinizi durdurma butonundan ayırmadan izleyin.
- Doğru gruba dokunduğunuzdan emin olun. Buradaki parametreler işleme parametreleridir. Servo, iş mili ve güvenlik parametrelerine kesinlikle dokunmayın.
- Kilitli olabilir. Tezgah üreticisi bazı parametreleri kilitlemiş olabilir. Bu durumda zorlamayın, yetkili servisle görüşün.
4. Sorun – Nereye Bakmalı?
| Tezgahta yaşadığınız durum | Bakılacak yer |
|---|---|
| G83 çok yavaş, her adımda gereğinden erken yavaşlıyor | #8013 değerini kontrollü şekilde küçültün |
| Matkap delik dibindeki talaşa hızlı iniyor, uç kırılıyor | #8013 değerini büyütün |
| G73’te matkap geri çekiliyor ama talaş kırılmıyor | #8012 değerini büyütün |
| G83 hep R’ye kadar çıkıyor, çevrim uzuyor | #8115 = 1 (önce yedek alın) |
| Kılavuz derin delikte zorlanıyor veya kırılıyor | G84 satırına Q ekleyip kademeli çalıştırın, #8018’i ayarlayın |
| Q yazdım ama kılavuz kademeli çalışmıyor | #1272 ext36/bit0 ayarı uygun olmayabilir — servise sorun |
| Kademeli çalışıyor ama talaş/yağ delikten çıkmıyor | R’ye tam dönüşlü tipe geçilmesi gerekir (#1272) — servise sorun |
Sık Yapılan Hatalar
- Q ile parametreyi karıştırmak. Q adım derinliğidir ve programda yazılır; geri çekme mesafesi parametredir.
- G83’te Q değerini #8013’teki değerden küçük vermek.
- Süre kazanmak için #8013’ü aşırı küçültmek ve talaş üzerine hızlı dalış riskini göz ardı etmek.
- Fanuc için verilmiş bir parametre numarasını Mitsubishi tezgaha girmek. Numaralar kontrol ünitesine özgüdür.
- Yedek almadan parametre değiştirmek.
- #1272 gibi sistem bitlerini operatör seviyesinde deneme yaparak değiştirmek.
Fanuc Numaralarıyla Karıştırmayın
G kodları (G73, G83, G84) neredeyse bütün kontrol sistemlerinde aynı anlama gelir. Ancak bu kodların arka plandaki davranışını belirleyen parametre numaraları her marka ve seride farklıdır. Fanuc’ta aynı işi yapan ayarlar başka numaralarda tanımlıdır. Bu sayfadaki numaralar yalnızca Mitsubishi M700/M70 ve M800/M80 serileri için geçerlidir. İnternette bulduğunuz bir numarayı girmeden önce hangi kontrol ünitesi için yazıldığını doğrulayın.
Özet
Delik delmede gagalama adımını Q ile programlarsınız; adımlar arası davranışı ise G73 için #8012, G83 için #8013 ve #8115 belirler. Diş çekmede kademeli çalışmayı G84 veya G74 satırına Q ekleyerek açarsınız; kademe sonu geri çekme mesafesini #8018, kademenin hangi biçimde (kısa çekme veya R’ye tam dönüş) yapılacağını ise #1272 ext36/bit0 belirler. Bütün bu değişikliklerde sıra şudur: yedek al, küçük adımla değiştir, tek blokta dene.
Mentor CNC Sorumluluk Reddi ve Güvenlik Uyarısı
Bu içerik Mitsubishi M700/M70 resmî programlama kılavuzu ve Mitsubishi M800/M80 serisi resmî parametre kılavuzu esas alınarak eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Parametre davranışı NC yazılım sürümüne ve tezgah üreticisinin yapılandırmasına göre değişebilir. Parametre değişikliği ve kademeli çevrim denemeleri fiziksel takım ve tezgah hareketine yol açar; yedek alınmadan, yetkili kişi gözetiminde olmadan ve ilk çalışma tek blok modunda düşük ilerlemeyle denenmeden uygulanmamalıdır. Kesin bilgi için her zaman tezgahınızın parametre kılavuzu ve makine üreticisinin dokümanları esas alınmalıdır.
