Mitsubishi M70/M700’de NC Hafızasındaki Programı Bulma, Çağırma ve Başa Alma

Bu derste daha önce NC hafızasına kaydedilmiş bir programı bulacak ve çalıştırmaya hazır hâle getireceğiz. Bu aşamada henüz CYCLE START vermeyeceğiz; programı yalnızca çağırıp doğru program olduğunu kontrol edeceğiz.

1. NC hafızası nedir?

NC hafızası, Mitsubishi M70 kontrol ünitesinin kendi iç belleğidir. Buraya kaydedilmiş programlar; program listesinden bulunabilir, düzenlenebilir, seçilebilir, AUTO/MEMORY modunda çalıştırılabilir, başka cihaza yedeklenebilir ve gerektiğinde silinebilir. Örneğin önceki derste oluşturduğumuz O1000 programı NC hafızasında bulunur.

2. Program çağırmak ne demektir?

Program çağırmak, hafızada bulunan bir programı aktif program hâline getirmektir. Örneğin hafızada O1000, O1001, O1200, O2000 programları olsun; bunlar arasından O1200 seçildiğinde ekranda O1200 in içeriği açılır. Ancak bir programı ekranda görmek ile programı çalıştırmak aynı işlem değildir. Doğru sıra: programı bul → seç → içeriğini kontrol et → başa al → çalışma moduna geç → CYCLE START ver.

3. Önce doğru modu seçin

Programı yalnızca görüntülemek veya düzenlemek için genellikle EDIT modu; çalıştırmaya hazırlamak için ise MEMORY veya AUTO modu kullanılır. Üreticiye göre panelde MEMORY, AUTO, MEM veya AUTOMATIC görülebilir; temel mantıkları aynıdır. Mitsubishi M700 el kitabında otomatik çalışma modları arasında MEMORY, TAPE ve MDI bulunduğu; otomatik mod seçilmemişse programın başlatılamayacağı belirtilir.

4. Program listesini açma

Genel sıra: kontrol ekranında EDIT veya MONITOR bölümüne girin → altta PROGRAM (veya FILE / LIST) yumuşak tuşunu bulun → program listesini açın. Ekranda NC hafızasındaki programlar görünür (örn. O1000, O1001, O1200, O2000). Bazı M70 panellerinde program numarasının yanında dosya boyutu, tarih, program açıklaması, kullanılan hafıza miktarı ve dosyanın bulunduğu cihaz da görülebilir.

5. Programların bulunduğu cihazı kontrol edin

Listeyi açtığınızda önce hangi cihazın seçili olduğuna bakın. Cihaz bölümünde MEM / MEMORY / NC MEMORY görünüyorsa kontrol ünitesinin iç hafızası seçilidir. Eğer USB / IC CARD / CF CARD görünüyorsa harici cihaz seçilmiş olabilir. Bu derste programı NC hafızasından çağıracağımız için cihaz olarak MEMORY seçilmelidir.

6. Programı listeden seçme

Program sayısı azsa ok tuşları kullanılabilir. Örneğin O1000 i açmak için: listeyi açın → yukarı-aşağı ok tuşlarıyla O1000 üzerine gelin → satırın seçili olduğunu kontrol edin → uygun seçim tuşuna basın. Bu tuş makineye göre INPUT, SELECT, OPEN veya FILE SET olabilir. Program seçildiğinde içeriği ekranda görünür:

O1000
N10 G21;
N20 G17 G90;
N30 G40 G49 G80;
N40 M30;

7. Program numarası yazarak arama

Hafızada çok sayıda program varsa ok tuşlarıyla aramak zaman alır; bu durumda program numarasıyla arama yapılır. Örneğin O1200 i bulmak için: PROGRAM/EDIT ekranını açın → arama alanını veya SEARCH tuşunu bulun → O1200 yazın → INPUT → kontrol O1200 i bulup ekrana getirir. Bazı panellerde yalnızca 1200 yazmak yeterlidir; ancak ararken O harfini kullanmak daha nettir.

8. TOP SEARCH ne demektir?

M70 ekranlarında sık karşılaşılan TOP SEARCH, programın başlangıç kısmını bulmak veya aramayı programın başından yapmak için kullanılır. Özellikle programın ortasında kalındığında, imleç aşağıdaki bir satırdayken, programı baştan çalıştırmak istendiğinde ve Program Restart Type 2 sırasında kullanılır. Program Restart kaynağında Type 2 işleminde programın Top Search ile seçildiği, ardından File Set kullanılarak program adının ilgili alana aktarıldığı açıklanır.

9. Programın seçildiğini nasıl anlarız?

Program çağırıldıktan sonra: Program numarası — ekranın üstünde veya ilk satırda doğru O numarası görünmelidir (örn. O1200). Program içeriği — seçilen programın satırları ekranda görünmelidir. Aktif program alanı — MONITOR ekranında aktif program numarası görülebilir. İmleç konumu — programın başında veya seçtiğiniz satırda bir imleç görünür. Yalnızca listede O1200 satırının üzerine gelmek her panelde programı aktif hâle getirmez; mutlaka INPUT, SELECT, OPEN veya FILE SET gibi seçim işlemi tamamlanmalıdır.

10. Programı çalıştırmadan önce başa alma

Bir program daha önce çalıştırılmış veya düzenlenmişse imleç programın ortasında kalmış olabilir. Örneğin aşağıda imleç N50 de olabilir — bu durumda doğrudan CYCLE START verilmemeli, program başa alınmalıdır.

O1000
N10 G21;
N20 G17 G90;
N30 T1 M6;
N40 S1500 M3;
N50 G0 X0 Y0;   <-- İmleç burada olabilir
N60 M30;

Genel yöntem: doğru programı çağırın → TOP SEARCH tuşuna basın → program başlangıcına dönülmesini bekleyin → imlecin ilk satırda olduğunu kontrol edin → program numarasını tekrar doğrulayın. Program başa alındığında imleç genellikle O1000 veya programın ilk uygulanabilir satırında bulunur.

11. RESET ile programı başa alma

Bazı M70 uygulamalarında RESET tuşu programın yürütme konumunu program başına döndürebilir. M700 Handbook ta reset sinyali girildiğinde program yürütme konumunun program başlangıcına döndüğü ve işlemin baştan çalıştırılması gerektiği belirtilir. Ancak yalnızca RESET e güvenmek doğru değildir; RESET sonrası şunlar kontrol edilmelidir: doğru program hâlâ aktif mi, imleç program başında mı, ekranda alarm var mı, çalışma modu doğru mu, takım ve iş mili durmuş mu? En güvenli yöntem, RESET sonrasında programı tekrar seçip TOP SEARCH yapmaktır.

12. Programın ilk satırı ile ilk hareket satırı aynı değildir

Programın ilk satırı genellikle program numarasıdır (O1000); fakat makine hareketini başlatan ilk satır daha aşağıda olabilir. Örnekte O1000 program numarası, N10–N50 hazırlık komutları, N60 ilk eksen hareketidir. Programı başa almak yalnızca ilk hareket satırına gitmek anlamına gelmez; baştaki hazırlık komutlarının da (birim, düzlem, koordinat sistemi, takım, devir) okunması gerekir. Bu nedenle normal çalıştırmada program baştan başlatılmalıdır.

O1000
N10 G21 G17 G90;
N20 G40 G49 G80;
N30 G54;
N40 T1 M6;
N50 S1500 M3;
N60 G0 X0 Y0;

13. Programın doğru olduğunu kontrol etme

Programı çağırdıktan sonra hemen çalıştırmayın; önce şunları kontrol edin: Program numarası (O1000 doğru mu), program başlangıcı (imleç başta mı), program sonu (M30 veya uygun bitirme komutu var mı), takım çağırma (T1 M6 doğru takımı mı çağırıyor), iş parçası sıfırı (G54 doğru koordinat sistemi mi), iş mili devri (S1500 M3 uygun mu). Program içinde M98 P2000 gibi bir alt program çağrısı varsa, çağrılan alt program hafızada bulunuyor mu? Mitsubishi programlama kılavuzunda aranan alt program numarası bulunamazsa program hatası oluşacağı belirtilir.

14. Aktif program ile ekranda görünen program farkı

Bazı durumlarda operatör bir programı EDIT ekranında açmış olabilir, fakat otomatik çalıştırmada başka bir program hâlâ aktif olabilir. Bu nedenle iki yeri kontrol edin: EDIT ekranında görünen program numarası ve MONITOR ekranında aktif görünen program numarası. İkisinin de aynı olması gerekir. Örneğin EDIT ekranı O1200, MONITOR ekranı O1000 görünüyorsa O1200 henüz otomatik çalışma için aktif seçilmemiş olabilir; programı yeniden seçip INPUT/SELECT/FILE SET işlemini uygulayın.

15. Çalıştırılacak programı hazırlama

Program bulundu ve kontrol edildiğinde hazırlık sırası: (1) Doğru O programını seç. (2) İçeriğini kontrol et. (3) TOP SEARCH ile başa al. (4) MONITOR ekranına geç. (5) Aktif program numarasını kontrol et. (6) MEMORY/AUTO modunu seç. (7) İlerleme oranını düşür. (8) Rapid Override i düşür. (9) Gerekiyorsa Single Block aç. (10) Henüz CYCLE START verme. Programın çalıştırılması bir sonraki derste anlatılacaktır.

16. Program bulunamıyorsa yapılacaklar

• Yanlış cihaz seçilmiş olabilir: NC hafızası yerine USB/CF kart seçili olabilir; cihazı MEMORY yapın.
• O harfi yanlış girilmiş olabilir: O1000 yerine 01000 yazılmış olabilir; ilk karakterin O harfi olduğundan emin olun.
• Program silinmiş olabilir: listede yoksa daha önce silinmiş olabilir.
• Başka numarayla kayıtlı olabilir: benzer numaraları kontrol edin (O1000, O1001, O1010).
• Korumalı/gizli olabilir: bazı O8000/O9000 programları parametreyle gizlenmiş olabilir.
• Başka parça sistemi seçilmiş olabilir: çok parçalı sistemlerde program farklı parça sistemine kayıtlı olabilir.

17. Otomatik başlatmayı engelleyen durumlar

Program doğru seçilmiş olsa bile CYCLE START çalışmayabilir. M700 Handbook a göre şu durumlar otomatik başlatmayı engelleyebilir: otomatik çalışma modu seçilmemiş, RESET sinyali hâlâ aktif, Feed Hold aktif, eksen hareket hâlinde, NC hazır değil, program/dosya yazma işlemi sürüyor, dosya silme sürüyor, program araması tamamlanmamış, aynı anda birden fazla otomatik mod seçili veya host bilgisayar haberleşmesi devam ediyor. Bu durumlarda zorla START vermek yerine ekrandaki uyarı okunmalıdır.

18. Uygulama örneği ve ders özeti

NC hafızasında O1000 i çağırmak için genel sıra: EDIT/PROGRAM ekranını aç → cihaz MEMORY mi kontrol et → listeyi aç → O1000 i bul → satırın üzerine gel → INPUT/SELECT/OPEN → içeriğin açıldığını kontrol et → TOP SEARCH → imleç başta mı kontrol et → MONITOR a geç → aktif programın O1000 olduğunu doğrula → MEMORY/AUTO seç → CYCLE START vermeden önce programı kontrol et. Bu derste NC hafızası program listesini açmayı, doğru cihazı seçmeyi, ok tuşlarıyla ve O numarasıyla aramayı, programı aktif hâle getirmeyi, TOP SEARCH ile başa almayı, EDIT/MONITOR program numarasını karşılaştırmayı ve program bulunamadığında yapılacak kontrolleri öğrendik.

Bir sonraki ders — Ders 4: NC hafızasındaki programı güvenli şekilde çalıştırma (AUTO/MEMORY moduna geçme, CYCLE START verme, Single Block kullanma, Feed Hold ile durdurma ve tekrar devam etme, RESET in etkisi, program sonunda yapılacaklar).