Mitsubishi M70/M700 Eğitimi 7. Ders: Program Silme, Kopyalama ve Yedekleme

Bu derste Mitsubishi M70 kontrolünde program dosyalarını düzenli ve güvenli şekilde yönetmeyi öğreniyoruz: tek program silme, yanlış program silinmesini önleme, programı farklı numarayla kopyalama, NC hafızasından CF kart/USB ye yedekleme, yedekten geri yükleme ve dosya işlemlerinde sorunlar. Menü isimleri üreticiye göre değişebilir; burada işlemlerin temel mantığını ve genel sırasını kullanıyoruz.

1. Program silmeden önce yapılacaklar

Bir programı silmeden önce: doğru program numarasını belirleyin, programın aktif çalışmadığını kontrol edin, başka bir ana program tarafından çağrılmadığından emin olun, güncel yedeğini alın, üreticiye ait özel bir program olmadığını kontrol edin ve listedeki benzer numaraları dikkatle karşılaştırın. Örneğin O1000, O1001, O1010 birbirine çok benzediği için yanlış seçim yapılabilir. Program silme çoğu durumda geri alınamaz; yedek almadan silme yapılmamalıdır.

2. Aktif program nedir?

Aktif program, kontrol ünitesinin şu anda çalıştırmak veya izlemek için seçtiği programdır. Örneğin MONITOR ekranında O1200 görünüyorsa O1200 aktif olabilir. Aktif veya çalışmakta olan bir programın silinmesine kontrol izin vermeyebilir; izin verse bile program yönetiminde karışıklık oluşabilir. Bu nedenle silme öncesinde: programı durdurun, gerekirse RESET uygulayın, EDIT moduna geçin, silinecek program dışında başka bir program açın ve sonra program listesine dönün.

3. Tek program silme

NC hafızasındaki O1200 i silelim. Genel sıra: (1) Tezgahın çalışmadığını kontrol edin. (2) EDIT moduna geçin. (3) PROGRAM/FILE ekranını açın. (4) Cihaz olarak MEMORY seçin. (5) Program listesini açın. (6) O1200 i bulun. (7) İmleci O1200 üzerine getirin. (8) DELETE/ERASE komutunu seçin. (9) Ekrandaki program numarasını tekrar kontrol edin. (10) Onay sorusuna YES/INPUT ile cevap verin. (11) İşlemin tamamlanmasını bekleyin. Silme komutu DELETE, ERASE, FILE DELETE, PROGRAM DELETE veya DEL olabilir; tuşa basmadan önce imlecin doğru program üzerinde olduğundan emin olun.

4. Program numarası yazarak silme

Bazı M70 uygulamalarında listeye girmeden program numarası yazılarak silme yapılabilir: O1200 yazılır ve DELETE uygulanır. Ancak bu yöntem yeni başlayanlar için daha risklidir: yanlış numara yazılabilir, O harfi ile sıfır karıştırılabilir, program içindeyken yalnızca bir satır/kelime silinebilir, panel program silme yerine düzenleme silmesi yapabilir. Bu nedenle programı listeden seçerek silmek daha güvenlidir.

5. Satır silmek ile program silmek aynı değildir

Bu ayrım çok önemlidir. Program ekranında DELETE: imleç program içinde bir satırdaysa (örn. N40 S1500 M3;), DELETE yalnızca o satırı veya imlecin bulunduğu komutu silebilir. Program listesinde DELETE: imleç listedeki O1200 üzerindeyse programın tamamı silinebilir. Bu nedenle DELETE e basmadan önce hangi ekranda olduğunuzu kontrol edin.

6. Birden fazla programı silme

Bazı M70 panellerinde birden fazla program seçilerek toplu silme yapılabilir (örn. O1200, O1201, O1202). Ancak toplu silme yeni başlayanlar için önerilmez. Daha güvenli yöntem: her programı ayrı kontrol edin, yedeğini alın, tek tek silin ve her silme sonrası listeyi tekrar kontrol edin. Bazı kontrollerde belirli bir aralığtaki tüm programları veya tüm hafızayı silen komutlar bulunabilir; bunlar kullanılmadan önce üretici kılavuzu incelenmelidir.

7. Silinmemesi gereken programlar

Şu programlara özellikle dikkat edilmelidir: O8000 serisi, O9000 serisi, takım değiştirme programları, ölçüm makroları, prob programları, palet değiştirme programları, üreticinin servis programları, kullanıcı makroları ve alt program olarak kullanılan dosyalar. Örneğin ana programda M98 P9001 yazıyorsa O9001 bir alt program veya makine makrosu olabilir; silinirse ana program hata verebilir veya makinenin özel bir fonksiyonu çalışmayabilir.

8. Program silinemiyorsa

Program silinemiyorsa nedenler: program aktif olabilir (başka program açın veya RESET ile normal duruma getirin); program çalışıyor olabilir (otomatik çalışmayı durdurun); EDIT modu seçili olmayabilir (silme için genellikle EDIT gerekir); program korumalı olabilir (O8000/O9000 düzenleme-silme koruması etkin olabilir); hafıza koruma anahtarı açık olabilir (bazı makinelerde fiziksel MEMORY PROTECT anahtarı vardır; açıkken silme/düzenleme yapılamaz); dosya başka işlemde olabilir (kopyalama/yazma/okuma sürüyorsa bekleyin). M700 Handbook, dosya silme/yazma sırasında otomatik başlatmanın engellendiğini belirtir.

9. Programı farklı numarayla kopyalama

Mevcut programı değiştirmeden önce bir kopyasını oluşturmak iyi bir alışkanlıktır. Örneğin O1200 üzerinde değişiklik yapacağız; önce bunu O1201 olarak kopyalayabiliriz. Böylece O1200 orijinal kalır, O1201 üzerinde değişiklik yapılır ve hata olursa eski programa dönülebilir.

10. Programı NC hafızası içinde kopyalama

Panel bu özelliği destekliyorsa: (1) EDIT moduna geçin. (2) PROGRAM/FILE ekranını açın. (3) MEMORY cihazını seçin. (4) O1200 i bulun. (5) COPY komutunu seçin. (6) Hedef numara olarak O1201 girin. (7) INPUT/EXECUTE e basın. (8) Tamamlandı mesajını bekleyin. (9) O1201 i açıp kontrol edin. Kopyalama komutu COPY, FILE COPY, PROGRAM COPY veya DUPLICATE olabilir; her M70 panelinde doğrudan kopyalama tuşu bulunmayabilir.

11. Doğrudan kopyalama yoksa uygulanabilecek yöntem

Panelde COPY yoksa: O1200 i CF kart/USB ye yedekleyin → bilgisayarda dosyanın içindeki program numarasını O1201 yapın → dosya adını da O1201 yapın → programı tekrar NC hafızasına aktarın → yeni programı kontrol edin. Örneğin eski programın ilk satırı O1200 ise yeni dosyada O1201 olmalı. Yalnızca dosya adını değiştirmek yeterli olmayabilir; içindeki O numarası da kontrol edilmelidir.

12. Program numarası değiştirirken dikkat (alt programlar)

Program numarası değiştirildiğinde içindeki alt program ilişkileri de kontrol edilmelidir. Örnekte ana program O1200 olsa da O1210 alt programını çağırmaktadır; ana programı O1300 olarak kopyalamak, alt programın otomatik O1310 olacağı anlamına gelmez. Alt program numaraları ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Mitsubishi programlama kılavuzu O numarasını program tanımlaması, N numarasını ise program içindeki sıra tanımlaması için kullanır.

O1200
...
M98 P1210
...
M30

13. NC hafızasından USB veya CF karta yedekleme

NC hafızasındaki O1200 i harici cihaza yedekleyelim: (1) Programın çalışmadığını kontrol edin. (2) CF kartı veya USB yi takın. (3) EDIT moduna geçin. (4) PROGRAM/FILE ekranını açın. (5) Kaynak cihaz olarak MEMORY seçin. (6) O1200 i bulun. (7) COPY/OUTPUT/WRITE komutunu seçin. (8) Hedef cihaz olarak CF CARD veya USB seçin. (9) Dosya adını kontrol edin. (10) Aktarımı başlatın. (11) COMPLETED mesajını bekleyin. Doğru yön: MEMORY → USB veya MEMORY → CF CARD.

14. Kaynak ve hedef cihazı karıştırmayın

Yedeklemede en önemli kontrol budur. Kaynak programın bulunduğu yer (MEMORY), Hedef yedeğin yazılacağı yer (USB). Doğru işlem: MEMORY → USB. Yanlış seçim yapılırsa USB deki eski program NC hafızasına aktarılabilir; bu nedenle EXECUTE/INPUT vermeden önce ekrandaki yönü kontrol edin.

15. Yedek dosyaya isim verme

Dosya adı sade ve anlaşılır olmalıdır (örn. O1200.NC). Daha ayrıntılı bir düzen isteniyorsa bilgisayarda O1200_2026-07-10.NC, O1200_ORIJINAL.NC, O1200_REV1.NC gibi saklanabilir. Ancak CNC ye geri yüklerken uzun dosya adları veya özel karakterler sorun çıkarabilir; tezgahta kullanılacak dosyanın adı mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.

16. Yedekleme tamamlandıktan sonra kontrol

Yalnızca “Completed” mesajına güvenmeyin. Şu kontrolleri yapın: harici cihazı dosya listesinde açın, O1200 dosyasını bulun, dosya boyutunun sıfır olmadığını kontrol edin, mümkünse görüntüleyin, programın ilk ve son satırını kontrol edin, alt programlar varsa onları da ayrıca yedekleyin. Ana program tek başına yeterli olmayabilir.

17. Alt programlarla birlikte yedekleme

Aşağıdaki ana program O1210 ve O1220 alt programlarını çağırır; bu nedenle yalnızca O1200 i yedeklemek yeterli değildir. Yedeklenecekler: O1200, O1210, O1220. Aksi hâlde program başka bir tezgaha aktarıldığında “alt program bulunamadı” hatası oluşabilir.

O1200
N10 G21 G17 G90;
N20 M98 P1210;
N30 M98 P1220;
N40 M30;

18. Yedekten geri yükleme

USB/CF karttaki programı tekrar NC hafızasına almak için: (1) EDIT moduna geçin. (2) PROGRAM/FILE ekranını açın. (3) Kaynak cihaz olarak USB/CF CARD seçin. (4) Yedek programı bulun. (5) COPY/INPUT/READ komutunu seçin. (6) Hedef cihaz olarak MEMORY seçin. (7) Aynı O numarası varsa uyarıyı dikkatle okuyun. (8) İşlemi başlatın. (9) Tamamlandı mesajını bekleyin. (10) Programı NC hafızasında açıp kontrol edin. Doğru yön: USB → MEMORY veya CF CARD → MEMORY.

19. Aynı numaralı program varsa

USB de ve NC hafızasında aynı anda O1200 bulunuyorsa kontrol üzerine yazma onayı isteyebilir, “program mevcut” uyarısı verebilir veya aktarımı durdurabilir. Üzerine yazmadan önce: hafızadaki programı yedekleyin, iki programın tarihini kontrol edin, dosya boyutlarını karşılaştırın, içeriklerini mümkünse karşılaştırın ve hangisinin güncel olduğundan emin olun. Güncel program belli değilse eski dosyayı silmeyin.

20. Yedekleme düzeni oluşturma

Programların karışmaması için basit bir klasör düzeni kullanılabilir: M70_YEDEK altında AKTIF_PROGRAMLAR, ESKI_SURUMLER, ALT_PROGRAMLAR ve MAKINE_MAKROLARI. Program sürümleri bilgisayarda O1200_ORIJINAL.NC, O1200_REV1.NC, O1200_REV2.NC şeklinde saklanabilir. Ancak tezgaha aktarılacak son dosyanın içindeki O numarası doğru olmalıdır.

21. Program düzenlemeden önce önerilen yöntem

Bir program değiştirilecekse: (1) Orijinal programı USB/CF karta yedekle. (2) Programı farklı bir O numarasıyla kopyala. (3) Değişiklikleri kopya üzerinde yap. (4) Programı simülasyon veya boşta çalışma ile test et. (5) Sonuç doğruysa yeni programı kullanım programı yap. (6) Eski programı hemen silme. Bu yöntem yanlış değişikliklerde geri dönmeyi kolaylaştırır.

22. Dosya işlemleri sırasında yapılmaması gerekenler

Program silinirken veya kopyalanırken: CYCLE START verilmez, USB/kart çıkarılmaz, tezgah kapatılmaz, RESET e gereksiz basılmaz, mod değiştirilmez, başka dosya işlemi başlatılmaz, aynı program düzenlenmez. M700 Handbook, dosya silme/yazma sırasında otomatik başlatmanın mümkün olmadığını ve işlem tamamlanana kadar beklenmesi gerektiğini belirtir.

23. Sık karşılaşılan sorunlar

• Program silinmiyor: EDIT modu seçili mi, MEMORY PROTECT açık mı, program aktif mi, korumalı mı, dosya işlemi devam ediyor mu?
• Program kopyalanmıyor: hedefte aynı numara var mı, NC hafızası dolu mu, hedef cihaz takılı mı, dosya adı uygun mu, kaynak ve hedef doğru mu?
• USB ye yedek alınmıyor: USB algılanmış mı, yazma korumalı mı, yeterli boş alan var mı, dosya sistemi destekleniyor mu, başka işlem sürüyor mu?
• Yedek program açılmıyor: dosya boş mu, içinde O numarası var mı, satır sonları uygun mu, aktarım yarıda mı kesildi, uzantı tanınıyor mu?

24. Uygulama örneği ve ders özeti

O1200 i yedekleyip silmek için güvenli sıra: O1200 in çalışmadığını kontrol et → USB/CF kartı tak → EDIT moduna geç → PROGRAM/FILE ekranını aç → kaynak MEMORY seç → O1200 i bul → hedef USB/CF CARD seç → COPY/OUTPUT başlat → COMPLETED bekle → harici cihazdaki dosyayı kontrol et → cihazı tekrar MEMORY seç → O1200 i listede bul → numarayı yeniden kontrol et → DELETE seç → onay ver → listeden silindiğini doğrula. Bu derste tek program silmeyi, satır vs program silme farkını, aktif/korumalı programlara dikkat etmeyi, farklı O numarasıyla kopyalamayı, USB/CF karta yedek almayı, alt programları birlikte yedeklemeyi, geri yüklemeyi ve dosya işlemlerinde yapılmayacakları öğrendik.

Bir sonraki ders — Ders 8: Programı normal durdurma, iptal etme ve baştan başlatma (Feed Hold ile geçici durdurma, Single Block duruşu, M00/M01 program duruşları, Reset ile iptal, programı tekrar başa alma, hangi durumda kaldığı yerden hangi durumda baştan başlanacağı).