Bu derste harici bir cihazdaki CNC programını Mitsubishi M70 kontrolüne aktarmayı öğreniyoruz: CF kart/USB hazırlama, cihazı takma ve ekrandan seçme, programı bulma, NC hafızasına kopyalama, kontrol etme ve cihazı güvenli çıkarma. Önce en güvenli yöntem olan harici cihazdan NC hafızasına kopyalama işlemini ele alıyoruz; harici cihazdan doğrudan çalıştırmayı dersin sonunda açıklıyoruz.
1. CF kart ve USB bellek ne için kullanılır?
CF kart veya USB bellek; bilgisayarda hazırlanmış programı tezgaha aktarmak, tezgahtaki programları yedeklemek, programı başka tezgaha taşımak, büyük programları harici ortamda saklamak ve (makine destekliyorsa) programı harici cihazdan çalıştırmak için kullanılır. Ancak bütün M70 panellerinde aynı bağlantılar bulunmaz: bazı tezgahlarda yalnızca CF/IC kart bulunur, USB olmayabilir, USB yalnızca dosya aktarımı için kullanılabilir veya harici cihazdan doğrudan çalıştırma kapalı olabilir. Mitsubishi kılavuzları, bazı ekran ve özelliklerin kontrol modeliyle birlikte makine üreticisinin uygulamasına göre değişebileceğini belirtir; bu yüzden ekrandaki cihaz isimleri birebir aynı olmayabilir.
2. Program dosyasını hazırlama
USB veya kartı takmadan önce dosya bilgisayarda kontrol edilmelidir. Programın başında program numarası (O1200), sonunda genellikle M30 bulunmalıdır:
O1200
N10 G21 G17 G90
N20 G40 G49 G80
N30 M30Dosya adı mümkün olduğunca sade olmalıdır (örn. O1200, O1200.NC, O1200.TXT — uzantı üreticinin dosya sistemine göre değişir). Türkçe karakter, boşluk ve çok uzun adlardan kaçının; örneğin “YENİ İŞ PARÇASI PROGRAMI SON.NC” yerine O1200.NC kullanın.
3. Program numarası ile dosya adı aynı şey değildir
Dosyanın bilgisayardaki adı PARCA1.NC olabilir, fakat içindeki program numarası O1200 olabilir. Mitsubishi kontrolü programı içeri aktarırken çoğunlukla içindeki O numarasını esas alır. Bu nedenle dosya adı doğru görünse bile içindeki program numarası mutlaka kontrol edilmelidir.
4. Harici cihazı takmadan önce
CF kartı veya USB belleği takmadan önce: programın çalışmadığından emin olun, tezgahın otomatik çevrimde olmadığını kontrol edin, dosya yazma/silme işlemi yapılmadığından emin olun, cihazın fiziksel olarak sağlam olduğunu kontrol edin, CF kartı doğru yönde takın ve zorlayarak yuvaya sokmayın. USB bellek genellikle makine açıkken takılabilir; ancak bazı eski M70 uygulamalarında cihazın tezgah açılmadan önce takılması gerekebilir.
5. Harici cihazı seçme
Cihazı taktıktan sonra program/dosya ekranı açılır. Genel sıra: EDIT → PROGRAM veya FILE → DEVICE / DEVICE SELECT. Ekranda MEMORY, MEM, NC MEMORY, IC CARD, CF CARD, CARD, USB, HD, FD gibi cihaz adları görülebilir. CF kart kullanılıyorsa CF CARD (veya IC CARD), USB kullanılıyorsa USB seçilir; ardından INPUT/SELECT tuşuna basılır.
6. Cihaz görünmüyorsa
CF kart veya USB cihaz listesinde görünmüyorsa kontrol edin: cihaz doğru takılmış mı, kart ters takılmış olabilir mi, USB başka bir girişe takılmalı mı, dosya sistemi kontrol tarafından destekleniyor mu, bellek kapasitesi çok büyük mü, USB/kart özelliği makinede aktif mi, cihaz üretici panelinden devre dışı bırakılmış olabilir mi? M700 Handbook taki P461 File I/O error açıklamasında, harici cihazdaki program dosyası okunamadığında veya IC kart takılı değilken dosya giriş-çıkış hatası oluşabileceği; çözüm olarak harici cihazın takılı olduğu ve ilgili kart/harici cihaz parametrelerinin doğru olduğu kontrol edilmelidir denir.
7. Harici cihazdaki programı bulma
Cihaz seçildikten sonra kart/USB içindeki dosya listesi açılır (örn. O1000.NC, O1100.NC, O1200.NC, KALIP1.NC). Programı seçmek için: ok tuşlarıyla dosyanın üzerine gelin → doğru adı ve mümkünse boyutu kontrol edin → INPUT/OPEN/SELECT. Bazı panellerde klasör bulunabilir; klasöre girmek için INPUT, üst klasöre dönmek için PARENT veya .. kullanılır.
8. Programı önce görüntülemek
Dosyayı hemen kopyalamadan önce mümkünse içeriğini görüntüleyin: doğru O numarası var mı, program boş mu, sonunda M30 var mı, garip/bozuk karakter var mı, satırlar düzgün ayrılmış mı, dosya farklı bir tezgah için mi hazırlanmış? Mitsubishi programlama kılavuzu, harici cihazlardan gelen programların satır sonu biçiminin NC ekranında oluşturulan programlardan farklı olabileceğini belirtir (NC ekranı CR+LF, bazı harici programlar yalnızca LF). Ekranda bütün program tek satır görünüyorsa satır sonu biçimi uygun olmayabilir.
9. Programı NC hafızasına kopyalama
En güvenli yöntem programı önce NC hafızasına aktarmaktır. Genel sıra: (1) EDIT moduna geçin. (2) PROGRAM/FILE ekranını açın. (3) Kaynak cihaz olarak CF CARD veya USB seçin. (4) Aktarılacak programı bulun. (5) Dosyanın üzerine gelin. (6) COPY/INPUT/TRANSFER komutunu seçin. (7) Hedef cihaz olarak MEMORY seçin. (8) Aktarmayı onaylayın. (9) İşlem tamamlanana kadar bekleyin. Yumuşak tuş isimleri COPY, TRANSFER, INPUT, READ, IMPORT, FILE IN, DATA IN olabilir; üretici farklı bir isim kullanmış olabilir.
10. Kaynak ve hedef cihaz mantığı
Kopyalamada iki taraf vardır: Kaynak programın şu anda bulunduğu yer (örn. USB), Hedef gönderileceği yer (örn. MEMORY). Doğru yön: USB → MEMORY veya CF CARD → MEMORY. Yanlış yön seçilirse NC hafızasındaki program kartın üzerine kopyalanabilir; bu nedenle işlem başlamadan önce kaynak ve hedef cihaz mutlaka kontrol edilmelidir.
11. Aynı program numarası hafızada varsa
USB deki program O1200 ve NC hafızasında da O1200 varsa kontrol şu davranışlardan birini gösterebilir: “program zaten mevcut” uyarısı verir, kopyalamayı durdurur, üzerine yazmak için onay ister veya farklı numarayla kaydetmenizi ister. Bu durumda hemen üzerine yazmayın; önce NC hafızasındaki O1200 i açın, yedeğini alın, tarih ve dosya boyutunu karşılaştırın, içeriklerin aynı olup olmadığını kontrol edin ve eski programın silinip silinmeyeceğine karar verin. En güvenli yöntem yeni programı farklı numarayla aktarmaktır (örn. O1201); ancak program içindeki alt program çağrıları yeni numaraya bağlıysa dikkat edilmelidir.
12. Aktarım sürerken yapılmaması gerekenler
Program kopyalanırken: CYCLE START vermeyin, RESET e gereksiz basmayın, USB belleği çıkarmayın, CF kartı çıkarmayın, tezgahın enerjisini kesmeyin, başka dosya silme işlemi başlatmayın, cihaz değiştirmeyin. M700 Handbook ta dosya yazma/silme işlemi devam ederken otomatik başlatmanın engellendiği açıklanır; işlem tamamlanmadan CYCLE START verilmemelidir.
13. Aktarımın tamamlandığını nasıl anlarız?
Ekranda COMPLETED, TRANSFER COMPLETE, INPUT COMPLETE veya END gibi mesajlardan biri görülebilir. Mesaj görünmeden cihaz çıkarılmamalıdır. Bazı panellerde ilerleme çubuğu veya dosya boyutu değişimi görülebilir.
14. Kopyalanan programı kontrol etme
Aktarım tamamlandıktan sonra: cihazı MEMORY olarak değiştirin, NC hafızası program listesini açın, aktarılan O numarasını bulun, programı açın, ilk ve son satırını kontrol edin, tamamen aktarıldığından emin olun. Temel kontrol yerleri O1200 ve M30; programın ortasında eksik satır veya bozuk karakter bulunmamalıdır.
15. Harici cihazdaki program doğrudan çalıştırılabilir mi?
Bazı M70 tezgahlarında program harici cihazdan doğrudan çalıştırılabilir, ancak bu özellik her makinede bulunmaz. Doğrudan çalışma TAPE, DNC, EXT, EXTERNAL, CARD OPERATION veya IC CARD OPERATION adlarıyla görülebilir. Önemli ayrım: USB nin ekranda görünmesi, USB den doğrudan program çalıştırılabileceği anlamına gelmez. Birçok makinede USB yalnızca USB → NC MEMORY aktarımı içindir. Doğrudan çalıştırma için makinenin harici çalışma modunu desteklemesi, PLC ayarının uygun olması, cihaz parametrelerinin ayarlanmış olması ve program ön okuma sisteminin cihazı desteklemesi gerekir.
16. Harici cihazdan doğrudan çalıştırma
Makine bu özelliği destekliyorsa genel sıra: (1) CF kartı veya uygun cihazı takın. (2) Programı cihaz listesinde bulun. (3) Çalıştırılacak programı seçin. (4) TAPE/DNC/EXTERNAL moduna geçin. (5) Programı TOP SEARCH ile başa alın. (6) MONITOR da doğru programı kontrol edin. (7) SINGLE BLOCK açın. (8) Feed ve Rapid Override i düşürün. (9) CYCLE START verin. Çalışma sırasında harici cihaz çıkarılmamalı, yerinden oynatılmamalı, bağlantısı kesilmemeli ve yazma/silme işlemine alınmamalıdır. Dosya okunamazsa P461 File I/O error oluşabilir (dosya okunamıyor veya kart takılı değil).
17. Harici program çalışırken alt programlar
Ana program harici cihazdaysa içinde M98 P2000 gibi bir komut bulunabilir; bu durumda kontrol O2000 alt programını arar. Alt programın nerede aranacağı makinenin ayarına bağlıdır: NC hafızasında, aynı CF kartta, aynı klasörde veya seçilmiş harici cihazda bulunması gerekebilir. Ana programı çalıştırmadan önce bütün alt programların bulunduğu kontrol edilmelidir; alt program bulunamazsa program hatası oluşur.
18. USB ile CF kart arasındaki temel fark
| Özellik | CF/IC kart | USB bellek |
|---|---|---|
| Eski M70 sistemlerinde bulunma ihtimali | Yüksek | Modele bağlı |
| Dosya aktarımı | Genellikle desteklenir | Desteklenebilir |
| Doğrudan program çalıştırma | Bazı makinelerde mümkün | Çoğu makinede sınırlı olabilir |
| Çalışma sırasında çıkarma | Yasak | Yasak |
| Üretici ayarına bağlılık | Yüksek | Yüksek |
19. Harici cihazı güvenli çıkarma
Dosya işlemi tamamlandıktan sonra: programın çalışmadığını kontrol edin, kopyalama işleminin bittiğini kontrol edin, cihaz erişim göstergesinin durmasını bekleyin, mümkünse cihaz olarak tekrar MEMORY seçin, ekranda çıkarma/unmount seçeneği varsa uygulayın ve USB/kartı dikkatlice çıkarın. CF kartı zorlayarak çekmeyin. Program doğrudan karttan çalışıyorsa, tamamlanmış olsa bile cihazın okunmaya devam etmediğinden emin olun.
20. Sık karşılaşılan sorunlar
- Program listede görünmüyor: yanlış cihaz seçildi, uzantı desteklenmiyor, ad çok uzun, dosya alt klasörde, bellek biçimi uyumsuz veya USB/kart algılanmadı.
- File I/O Error: kart/USB takılı mı, dosya okunabiliyor mu, bağlantı sağlam mı, harici cihaz parametresi doğru mu, dosya bozuk mu?
- Program zaten mevcut: NC hafızasında aynı O numarası vardır; eski program kontrol edilmeden üzerine yazılmamalıdır.
- Program tek satır görünüyor: satır sonu biçimi uyumsuz olabilir; program bilgisayarda uygun CNC metin biçiminde yeniden kaydedilmelidir.
- Programın bir kısmı eksik: aktarım yarıda kesilmiş, NC hafızası dolmuş, dosya bozuk veya bağlantı kesilmiş olabilir. Eksik program kesinlikle çalıştırılmamalıdır.
21. Uygulama örneği ve ders özeti
USB deki O1200.NC yi NC hafızasına aktarmak için: programın çalışmadığını kontrol et → USB yi tak → EDIT moduna geç → PROGRAM/FILE ekranını aç → DEVICE SELECT ten USB seç → O1200.NC yi bul → içeriğini kontrol et → COPY/INPUT/TRANSFER seç → hedef MEMORY seç → onayla → COMPLETED mesajını bekle → cihazı MEMORY yap → O1200 i bul → başını ve sonunu kontrol et → program doğruysa USB yi güvenli çıkar. Bu derste CF kart ve USB nin kullanım amacını, dosya hazırlamayı, cihaz seçimini, programı bulmayı, NC hafızasına kopyalamayı, kaynak/hedef farkını, aynı program numarası durumunu, harici cihazdan doğrudan çalıştırmanın makineye bağlı olduğunu ve File I/O hatasında yapılacak kontrolleri öğrendik.
Bir sonraki ders — Ders 6: Bilgisayardan CNC ye program aktarma ve DNC çalıştırma (RS-232 bağlantısı, Ethernet/host bağlantısı, bilgisayardan NC hafızasına program gönderme, DNC/TAPE modunda doğrudan çalıştırma, haberleşmede dikkat edilecekler ve bağlantı kesilirse yapılacaklar).
