Mitsubishi M70/M700 Eğitimi 6. Ders: Bilgisayardan CNC ye Program Aktarma ve DNC Çalıştırma

Bu derste bilgisayarda hazırlanmış bir CNC programını Mitsubishi M70 kontrolüne göndermeyi ve büyük programları bilgisayardan doğrudan çalıştırmayı öğreniyoruz. Konu ikiye ayrılır: programı bilgisayardan NC hafızasına aktarmak ve programı DNC/TAPE modunda bilgisayardan doğrudan çalıştırmak. Bu iki yöntem aynı şey değildir.

1. Bilgisayardan program aktarmanın iki yöntemi

Yöntem 1 – NC hafızasına aktarma: program bilgisayardan CNC nin iç hafızasına gönderilir; işlem bittikten sonra bilgisayar bağlantısı kesilse bile program çalıştırılabilir. Akış: Bilgisayar → NC hafızası → AUTO/MEMORY → CYCLE START. Günlük kullanım için daha güvenli ve kolay yöntemdir. Yöntem 2 – DNC/TAPE modunda çalıştırma: program hafızaya tamamen kaydedilmez; bilgisayar programı işlem sırasında parça parça/blok blok gönderir. Akış: Bilgisayar → Haberleşme bağlantısı → TAPE/DNC modu → program doğrudan çalışır. Bu yöntem genellikle NC hafızasına sığmayan büyük kalıp ve CAM programlarında kullanılır.

2. Kullanılabilecek bağlantı türleri

Mitsubishi M70 ile bilgisayar arasında şu bağlantılardan biri bulunabilir: RS-232 seri bağlantı, Ethernet, host bağlantısı, Computer Link veya üreticinin özel veri aktarım sistemi. Her M70 tezgahta bütün bağlantılar bulunmaz; bağlantı türü makine üreticisine, kontrol paneline, takılı opsiyonlara ve haberleşme parametrelerine bağlıdır. M700 Handbook ta seri haberleşme ve Computer Link için ayrı bağlantı parametreleri (kontrol kodu, parite, başlangıç kodu, host ayarları) bulunur; bu ayarlar tezgah ile bilgisayarın aynı haberleşme düzenini kullanmasını sağlar.

3. RS-232 bağlantısı nedir?

RS-232, eski CNC tezgahlarda yaygın kullanılan seri haberleşme yöntemidir; bilgisayar ile tezgah arasında özel bir seri kablo kullanılır. Bağlantı için iki taraftaki ayarların aynı olması gerekir. Kontrol edilen temel ayarlar: baud rate, data bit, stop bit, parite, akış kontrolü, kontrol kodları ve kullanılan haberleşme portu. Örneğin bilgisayar 9600 baud, CNC 4800 baud ise haberleşme sağlanamaz.

4. Haberleşme ayarları neden önemlidir?

Bilgisayar ve CNC aynı dili konuşmalıdır. Ayarlar aynıysa aktarım yapılır; farklıysa program gelmez, bozuk karakterler oluşur, aktarım yarıda kesilir, haberleşme alarmı çıkar veya dosyanın yalnızca bir kısmı gelir. M700 Handbook ta Computer Link için parite ve kontrol kodu seçimine ilişkin parametreler bulunduğu; bu değerlerin bağlı cihazın özelliklerine göre ayarlanması gerektiği belirtilir.

5. Haberleşme parametreleri kim tarafından ayarlanmalı?

Yeni başlayan operatör haberleşme parametrelerini rastgele değiştirmemelidir; çünkü daha önce çalışan bağlantı bozulabilir, DNC haberleşmesi durabilir, program aktarımı hatalı yapılabilir ve makinenin başka bilgisayar bağlantıları etkilenebilir. Bağlantı ilk defa kurulacaksa ayarlar tezgah üreticisi, yetkili servis veya CNC uzmanı tarafından kontrol edilmelidir. Bu derste parametre değeri değiştirmekten çok doğru kullanım sırasını öğreniyoruz.

6. Bilgisayar programını hazırlama

Gönderilmeden önce program kontrol edilmelidir: başında doğru O numarası var mı, sonunda M30 var mı, satırlar düzgün ayrılmış mı, yalnızca metin biçiminde mi, Türkçe karakter/anlaşılmayan sembol var mı, başka bir kontrol ünitesi için mi hazırlanmış, alt programları var mı? Dosya uzantısı .NC, .TXT veya .PRG olabilir; uzantıdan çok içerik önemlidir.

%
O1500
N10 G21 G17 G90
N20 G40 G49 G80
N30 G54
N40 T1 M6
N50 S2000 M3
N60 G0 X0 Y0
N70 M30
%

7. Bilgisayardan NC hafızasına program aktarma

Bu yöntem en güvenli aktarım biçimidir. CNC tarafı: tezgahın çalışmadığını kontrol edin → modu EDIT e alın → PROGRAM/FILE/DATA I/O ekranını açın → giriş cihazı olarak uygun haberleşme portunu seçin → INPUT/READ/RECEIVE komutunu seçin → CNC yi veri bekleme durumuna alın (ekranda RECEIVING, INPUT WAIT, DATA INPUT, READ READY görülebilir). Bilgisayar tarafı: DNC/haberleşme programını açın → doğru COM portunu seçin → haberleşme ayarlarını kontrol edin → gönderilecek dosyayı seçin → doğru program olduğunu kontrol edin → SEND/TRANSMIT komutunu hazırlayın.

8. Gönderme sırası

Bazı sistemlerde önce CNC alıma hazırlanır, sonra bilgisayardan gönderim başlatılır. Genellikle güvenli sıra: (1) CNC yi EDIT moduna al. (2) CNC de INPUT/RECEIVE seç. (3) CNC nin veri beklediğini kontrol et. (4) Bilgisayarda doğru dosyayı seç. (5) Bilgisayardan SEND ver. (6) Aktarımın tamamlanmasını bekle. Bazı yazılım ve makinelerde sıra farklı olabilir; makine üreticisinin talimatı esas alınmalıdır.

9. Aktarım sırasında ne yapılmaz?

Program gönderilirken: RS-232 kablosu çıkarılmaz, bilgisayar kapatılmaz, DNC programı kapatılmaz, CNC de RESET e gereksiz basılmaz, mod değiştirilmez, aynı anda başka dosya işlemi yapılmaz, tezgahın enerjisi kesilmez. Bağlantı kesilirse program eksik gelebilir; eksik program kesinlikle çalıştırılmamalıdır.

10. Programın tamamen geldiğini kontrol etme

Aktarım tamamlandıktan sonra: CNC de tamamlandı mesajını bekleyin, NC hafızası program listesini açın, gönderilen O numarasını bulun, programı açın, ilk ve son satırı kontrol edin, dosya boyutunu mümkünse karşılaştırın, ortada bozuk karakter var mı bakın. Programın yalnızca baş tarafı geldiyse aktarım tamamlanmamıştır; özellikle son satırda M30 veya program sonu işaretinin bulunduğunu kontrol edin.

11. Bilgisayardan aktarımda sık görülen sorunlar

• Hiç veri gelmiyor: yanlış COM portu, uygun olmayan kablo, CNC alım moduna alınmamış, baud rate farklı veya yanlış giriş cihazı seçilmiş olabilir.
• Bozuk karakterler geliyor: baud rate/data bit/parite farklı veya dosya kodlaması uygun değil.
• Aktarım yarıda kesiliyor: akış kontrolü uyuşmıyor, kablo zayıf, bilgisayar uyku moduna geçti, NC hafızası doldu veya haberleşme programı durdu.
• Program bulunamıyor: dosya gelmiş olabilir ama içinde uygun O numarası bulunmayabilir.

12. DNC nedir?

DNC, programın CNC hafızasına tamamen yüklenmeden bilgisayardan doğrudan çalıştırılmasıdır; büyük programlarda kullanılır (3 boyutlu kalıp programları, çok uzun CAM programları, NC hafızasına sığmayan yüzey işleme programları). DNC sırasında bilgisayar ve CNC sürekli bağlantıda kalır.

13. DNC ile normal hafıza çalıştırma farkı

14. DNC çalıştırma öncesi hazırlık

DNC çalıştırmadan önce: program bilgisayarda kontrol edilir, haberleşme ayarlarının doğru olduğu doğrulanır, kablo bağlantısı kontrol edilir, bilgisayarın uyku modu kapatılır, ekran koruyucu/enerji tasarrufu devre dışı bırakılır, program gönderen yazılım açık tutulur, tezgahın doğru başlangıç konumunda olduğu kontrol edilir, takımlar ve sıfırlar kontrol edilir, programın alt program kullanıp kullanmadığı kontrol edilir. DNC sırasında alt programların nerede bulunacağı makine ayarına göre değişebilir.

15. DNC veya TAPE modunu seçme

Makine panelinde TAPE, DNC, EXT, EXTERNAL veya REMOTE modlarından biri bulunabilir. Genel sıra: programın çalışmadığını kontrol edin → mod anahtarını TAPE/DNC konumuna getirin → MONITOR ekranını açın → harici cihaz veya host bağlantısının seçili olduğunu kontrol edin → bilgisayardaki programı gönderime hazırlayın → SINGLE BLOCK ve düşük override ayarlayın. Her panelde modun adı aynı olmayabilir.

16. DNC programını başlatma sırası

Başlatma sırası makineye göre değişebilir. Yaygın sıra: (1) Bilgisayarda doğru programı aç. (2) CNC yi TAPE/DNC moduna al. (3) CNC ekranını program bekleme durumuna getir. (4) Bilgisayardan SEND/DNC START ver. (5) CNC de veri geldiğini kontrol et. (6) Tezgahta CYCLE START ver. Bazı sistemlerde önce CYCLE START, sonra bilgisayardan gönderim gerekebilir; bu nedenle makinenin daha önce kullanılan prosedürü takip edilmelidir.

17. DNC çalışırken yapılmaması gerekenler

DNC çalışması sırasında: kablo çıkarılmaz, bilgisayar kapatılmaz, DNC yazılımı kapatılmaz, bilgisayar uyku moduna alınmaz, başka dosya gönderilmez, haberleşme portu değiştirilmez, program dosyası üzerinde değişiklik yapılmaz, USB-seri dönüştürücü çıkarılmaz. Bağlantı koparsa programın hangi blokta kaldığı dikkatle belirlenmelidir.

18. DNC çalışırken program nasıl durdurulur?

Geçici durdurma: normal bir kontrol amacıyla FEED HOLD kullanılır; program aktif kalabilir, sorun giderildikten sonra bağlantı sağlamsa CYCLE START ile devam edilebilir. Programı iptal etme: RESET kullanıldığında DNC çalışması iptal olabilir; bu durumda bilgisayardaki gönderim de durdurulmalı ve tekrar çalıştırmak için program baştan veya güvenli bir restart noktasından hazırlanmalıdır.

19. Bağlantı kesilirse ne yapılır?

Bağlantı kesildiğinde hemen tekrar START verilmez. Sıra: FEED HOLD veya gerekirse RESET uygulayın → tezgahın tamamen durduğunu kontrol edin → bilgisayardaki gönderimi durdurun → kablo ve port bağlantısını kontrol edin → haberleşme yazılımını yeniden hazırlayın → CNC deki alarmı okuyun → programın kaldığı bloğu belirleyin → baştan mı Program Restart ile mi devam edileceğine karar verin → takım, iş mili, soğutma ve eksen konumlarını kontrol edin. Bağlantı kopmasından sonra programın rastgele bir satırından başlatılması güvenli değildir.

20. Computer Link B ile ilgili önemli uyarı

M700 Handbook ta “Computer link B not possible” uyarısının, reset tamamlanmadan Cycle Start verilmesi veya uygun olmayan parça sisteminde Computer Link B kullanılmaya çalışılması hâlinde oluşabileceği belirtilir. Önerilen işlemler: reset in tamamlanmasını beklemek, ardından Cycle Start vermek ve gerekirse #8109 HOST LINK ayarını kapatıp yeniden açmak. Çok parçalı sistemlerde Computer Link B yalnızca uygun parça sisteminde kullanılabilir; bu tür ayar değişiklikleri operatör tarafından rastgele yapılmamalıdır.

21. Host haberleşmesi sırasında Cycle Start engeli

Kontrol ünitesi host bilgisayarla haberleşirken bazı durumlarda Cycle Start kabul edilmeyebilir. Bu durumda: haberleşmenin bitmesini bekleyin, ekrandaki iletişim mesajını kontrol edin, veri aktarımının tamamlandığını doğrulayın ve daha sonra Cycle Start verin. Bilgisayar bağlantısı devam ederken zorla mod değiştirmek veya tekrar tekrar START vermek doğru değildir.

22. DNC için güvenli ilk deneme

DNC bağlantısı ilk kez denenecekse gerçek parça programıyla başlanmamalıdır. Önce kısa ve hareketi sınırlı bir test programı kullanılabilir — bu program eksen hareketi yapmadan kısa bir bekleme komutu uygular ve sona erer. Amaç: haberleşmenin başladığını, satırların düzgün geldiğini ve program sonunun tanındığını kontrol etmektir. Gerçek hareketli testler uzman kontrolünde yapılmalıdır.

%
O900
N10 G21 G17 G90
N20 G4 P2.
N30 M30
%

23. Kısa uygulama sırası ve ders özeti

Programı NC hafızasına göndermek: CNC yi EDIT moduna al → DATA I/O veya FILE ekranını aç → doğru haberleşme cihazını seç → CNC de INPUT/RECEIVE başlat → bilgisayarda doğru COM portunu seç → ayarları kontrol et → doğru programı aç → SEND ver → aktarımın bitmesini bekle → programı NC hafızasında kontrol et. DNC ile doğrudan çalıştırmak: programı bilgisayarda kontrol et → haberleşmeyi hazırla → CNC yi TAPE/DNC moduna al → SINGLE BLOCK ve düşük override seç → DNC gönderimini başlat → veri geldiğini doğrula → CYCLE START ver → programı ve bağlantıyı sürekli izle. Bu derste bilgisayardan program aktarmanın iki yöntemini, NC hafızasına aktarma ile DNC farkını, RS-232 mantığını, ayarların aynı olması gerektiğini, NC hafızasına gönderme ve DNC/TAPE ile doğrudan çalıştırmayı, bağlantı kesildiğinde yapılacakları ve Computer Link/Host uyarılarını öğrendik.

Bir sonraki ders — Ders 7: Program silme, kopyalama ve yedekleme (NC hafızasındaki tek/birden fazla programı silme, aktif program neden silinmez, programı farklı O numarasıyla kopyalama, USB/CF karta yedek alma ve yanlış program silinmesini önleme).