FANUC Alarm, Mesaj ve Teşhis Ekranları: Alarm Geçmişi, P/S ve Overtravel

Tahmini okuma süresi: 7 dakika

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste:

FANUC alarm ekranına ulaşmayı,
Alarm numarası ve açıklamasını okumayı,
CNC alarmı ile makine alarmını ayırmayı,
Alarm geçmişini incelemeyi,
Operatör mesajlarını değerlendirmeyi,
Temel teşhis ekranlarını güvenli biçimde kullanmayı,
RESET öncesi ve sonrasında yapılacak kontrolleri,
Operatör ile bakım/servis personelinin müdahale sınırlarını

öğreneceğiz.

Bu ders parametre değiştirme, PMC/Ladder düzenleme veya servis işlemi öğretmez. Amaç, operatörün alarmı doğru tanımlaması ve bilinçli hareket etmesidir.

Alarm Nedir?

Alarm, FANUC kontrolünün veya tezgâhın belirli bir işlemin devam etmesine izin vermediğini gösteren uyarıdır.

Alarm oluştuğunda kontrol:

Program yürütmesini durdurabilir.
Eksen hareketini engelleyebilir.
İş milinin çalışmasına izin vermeyebilir.
Cycle Start komutunu kabul etmeyebilir.
İlgili alarm numarası ve açıklamasını ekranda gösterebilir.

Alarmı yalnız “makine çalışmıyor” şeklinde değerlendirmek yeterli değildir. Operatör öncelikle şu bilgileri belirlemelidir:

Alarmı CNC mi, makine üreticisi mi oluşturdu?
Alarm numarası ve tam metni nedir?
Alarm hangi işlem sırasında oluştu?
Aktif program ve sıra numarası hangisidir?
Makinede hangi fiziksel koşul değişti?
Operatör seviyesinde güvenli bir düzeltme yapılabilir mi?
Bakım veya servis desteği gerekli mi?

Alarm Ekranını Açma

FANUC kontrollerinde alarm ekranına çoğunlukla:

MESSAGE
MSG
ALARM
MESSAGE/ALARM

fonksiyon tuşlarından biriyle ulaşılır.

Ardından yazılım tuşlarıyla şu sayfalar seçilebilir:

ALARM
HISTORY
MSG
OPERATOR MESSAGE

Bazı FANUC 0i kontrollerinde MESSAGE tuşuna birkaç kez basılarak alarm, alarm geçmişi ve operatör mesajı ekranları arasında geçiş yapılabilir.

Alarm ekranında genellikle:

Alarm sınıfı
Alarm numarası
Alarm açıklaması
Birden fazla aktif alarm varsa alarm listesi

görüntülenir.

Ekranda birden fazla alarm varsa yalnız son satıra bakılmamalıdır. İlk oluşan alarm, diğer alarmların nedeni olabilir.

Alarm Numarasını ve Metnini Kaydedin

Alarmı temizlemeye çalışmadan önce alarm numarası ve ekrandaki tam açıklama kaydedilmelidir.

Örnek kayıt:

Alarm türü:
Alarm numarası:
Ekrandaki tam mesaj:
Aktif program:
Aktif sıra numarası:
Çalışma modu:
Alarmın oluştuğu işlem:

Mümkünse ekran fotoğrafı alınmalıdır. RESET veya güç kapatma sonrasında aktif alarm ekrandan kaybolabilir ve arıza araştırması zorlaşabilir.

Alarm numarası tek başına her zaman yeterli değildir. Aynı numara:

Farklı FANUC serilerinde,
Torna ve freze kontrolünde,
Farklı yazılım seçeneklerinde,
Tezgâh üreticisinin özel alarm listesinde

başka bir anlam taşıyabilir.

Bu nedenle alarm numarası, alarm sınıfı ve ekrandaki açıklamayla birlikte değerlendirilmelidir.

CNC Alarmı ile Makine Alarmı Arasındaki Fark

FANUC kontrollü bir tezgahta alarmlar iki ana kaynaktan gelebilir.

CNC tarafından oluşturulan alarmlar

Bunlar FANUC kontrolünün program, eksen, servo, iş mili veya sistemle ilgili algıladığı durumlardır.

Örnek alarm grupları:

P/S veya programlama alarmları
Aşırı hareket/Overtravel alarmları
Referans konumu alarmları
Servo alarmları
İş mili alarmları
Haberleşme ve veri giriş/çıkış alarmları
Sistem alarmları
Pil uyarıları

Makine üreticisi tarafından oluşturulan alarmlar

Bunlar tezgâh üreticisinin PMC programı ve makine sensörleri üzerinden oluşturduğu alarmlardır.

Örnekler:

Hidrolik basınç yetersiz
Yağlama seviyesi düşük
Hava basıncı düşük
Kapı açık veya kilitlenmedi
Ayna sıkma koşulu sağlanmadı
Taret kilitlenmedi
Takım değişimi tamamlanmadı
Magazin konumu uygun değil
Soğutma sıvısı seviyesi düşük

Bu mesajların numarası ve çözüm yöntemi FANUC tarafından değil, çoğunlukla tezgâh üreticisi tarafından belirlenir.

FANUC Notu: FANUC alarm kılavuzu CNC alarmını açıklayabilir; makineye özel alarm için tezgâh üreticisinin elektrik, bakım veya alarm kılavuzu gerekebilir.

P/S ve Programlama Alarmları

P/S, program veya programlama işlemiyle ilişkili bir hata grubudur.

Bu tür alarm şu nedenlerle oluşabilir:

Geçersiz G veya M kodu
Eksik ya da hatalı adres
Desteklenmeyen bir komut
Çevrim formatının yanlış yazılması
Geçersiz sıra numarası
Uygun olmayan modal kod birleşimi
Program belleği veya düzenleme işlemiyle ilgili sorun
Programın çağırdığı alt programın bulunmaması

Operatör şu sırayı izleyebilir:

Alarm numarasını ve mesajını kaydedin.
Aktif O ve N numarasını belirleyin.
Alarmın işaret ettiği program bloğunu açın.
Bloğu önceki satırlarla birlikte inceleyin.
Kullanılan komutu ilgili FANUC programlama kılavuzuyla karşılaştırın.
Program değişikliği gerekiyorsa yetkili kişiye bildirin.
Düzeltme sonrasında programı kontrollü biçimde yeniden kontrol edin.

Yalnız alarm verilen satıra bakmak yeterli olmayabilir. Hata, önceki blokta etkinleştirilmiş modal bir durumdan kaynaklanabilir.

Overtravel ve Hareket Alarmları

Overtravel alarmı, eksenin izin verilen hareket sınırına ulaştığını veya sınırı geçtiğini bildirir.

Bu durumda:

Hareket yönü,
Makine konumu,
Aktif koordinat sistemi,
Takım ve iş parçası ofsetleri,
Programlanan hedef nokta

kontrol edilmelidir.

Overtravel kurtarma yöntemi makineye göre değişir. Bazı makinelerde özel bir serbest bırakma düğmesi veya üretici prosedürü bulunabilir.

Dikkat: Overtravel anahtarını, limit iptalini veya özel kurtarma tuşunu bilinçsizce kullanmayın. Yanlış yönde hareket mekanik çarpışmaya neden olabilir. Tezgâh üreticisinin prosedürü izlenmelidir.

Servo ve İş Mili Alarmları

Servo alarmı eksen tahrik sistemiyle, spindle alarmı ise iş mili tahrik sistemiyle ilişkili olabilir.

Olası nedenler arasında:

Aşırı yük
Aşırı akım
Aşırı sıcaklık
Geri besleme hatası
Motor veya sürücü problemi
Haberleşme problemi
Mekanik sıkışma
Güç veya bağlantı sorunu

bulunabilir.

Operatör bu durumda:

Alarm numarasını ve tam açıklamayı kaydetmelidir.
Alarmın hangi hareket sırasında oluştuğunu belirtmelidir.
Olağan dışı ses, koku veya sıcaklık varsa makineyi güvenli şekilde durdurmalıdır.
Aynı hareketi tekrar tekrar denememelidir.
Parametre veya sürücü ayarlarına müdahale etmemelidir.
Bakım/servis personeline bilgi vermelidir.

Servo veya spindle alarmını art arda RESETlemek, altta yatan problemi çözmez ve arızayı büyütebilir.

Sistem Alarmları

Sistem alarmı, CNC donanımı, yazılımı, bellek veya iç haberleşme gibi daha ciddi bir durumu gösterebilir.

Bu durumda operatör:

Alarm ekranını kaydetmeli,
Gereksiz tuş işlemi yapmamalı,
Parametre veya sistem ekranlarını değiştirmemeli,
Rastgele güç açma-kapama uygulamamalı,
Yetkili bakım veya FANUC servis desteğine başvurmalıdır.

SRAM, BOOT SYSTEM, kart değişimi ve sistem geri yükleme işlemleri başlangıç operatör eğitiminin dışındadır.

Pil Uyarıları

FANUC kontrolünde farklı amaçlarla kullanılan piller bulunabilir:

CNC belleğini koruyan pil
Mutlak konum kodlayıcısı pili
Makineye bağlı başka yedek piller

Düşük pil alarmı görüldüğünde alarmın hangi pile ait olduğu belirlenmelidir. Program ve ofset yedeği geciktirilmemeli, pil değiştirme işlemi ilgili kılavuza göre yetkili kişi tarafından yapılmalıdır.

Bazı piller yanlış güç durumunda değiştirilirse:

Program ve ofsetler,
Referans konumu bilgileri,
Mutlak konum verileri

kaybolabilir.

Düşük pil alarmını yalnız RESETleyerek kullanmaya devam etmek veri kaybı riski taşır.

Operatör Mesajları

Operatör mesajı her zaman CNC arızası anlamına gelmez. Tezgâh üreticisi, makinenin eksik bir çalışma koşulunu operatöre bildirmek için mesaj oluşturabilir.

Örnekler:

Kapıyı kapatın
Aynayı sıkın
Hava basıncını kontrol edin
Takım değişim konumuna gidin
Soğutma sıvısını tamamlayın
Talaş konveyörünü kontrol edin

Operatör mesajı görüldüğünde:

Mesaj tam olarak okunmalıdır.
İstenen koşul fiziksel olarak kontrol edilmelidir.
Güvenlik sistemi devre dışı bırakılmamalıdır.
Koşul sağlandıktan sonra mesajın kalkıp kalkmadığı izlenmelidir.

Mesaj devam ediyorsa sensör, anahtar veya PMC koşulu bakım personeli tarafından incelenmelidir.

Alarm Geçmişi

Alarm geçmişi, daha önce oluşmuş alarmların listesini gösterir.

Kontrole göre şu bilgiler bulunabilir:

Alarm numarası
Alarm açıklaması
Oluşma tarihi ve saati
Alarmın oluşma sırası
Bazı sistemlerde ek durum bilgileri

Alarm geçmişi şu durumlarda yararlıdır:

Aralıklı oluşan hataları araştırmak
Aynı alarmın tekrar edip etmediğini görmek
Arızanın önce hangi alarm ile başladığını belirlemek
Operatör vardiyaları arasında bilgi aktarmak
Bakım personeline geçmiş kayıt sağlamak

Geçmişte görünen alarmın şu anda aktif olduğu düşünülmemelidir. Aktif alarm ekranıyla alarm geçmişi ayrı değerlendirilmelidir.

Yaygın hata: Alarm geçmişini problemi çözmek için silmek. Geçmişin temizlenmesi arızayı gidermez ve bakım için önemli kanıtları kaybettirebilir.

Temel Teşhis Ekranları

FANUC kontrollerinde temel teşhis bilgilerine çoğunlukla SYSTEM, DGNOS, DIAGNOSIS, PMC veya makine üreticisinin özel bakım ekranlarından ulaşılabilir.

Operatör seviyesinde teşhis ekranları yalnız bilgi okumak için kullanılmalıdır.

Görüntülenebilecek bilgiler:

Giriş ve çıkış sinyallerinin durumu
Cycle Start veya Feed Hold sinyali
Kapı ve güvenlik anahtarı durumu
Referans tamamlandı bilgisi
Eksen hazır durumu
İş mili hazır durumu
Makine kilidi veya benzeri panel seçimleri
Makine üreticisinin özel durum göstergeleri

Bir sinyalin 0 veya 1 olması tek başına “arızalı” veya “sağlam” anlamına gelmez. Sinyalin normalde açık mı kapalı mı olması gerektiği elektrik şeması ve makine üreticisi açıklamasıyla doğrulanmalıdır.

Operatör teşhis ekranında ne yapabilir?

Operatör:

Ekranı açabilir.
Bakım personelinin istediği sayfayı görüntüleyebilir.
Sinyal durumunu bildirebilir.
Ekran fotoğrafı alabilir.
Alarmın oluştuğu koşulu açıklayabilir.

Operatör:

PMC verisi değiştirmemeli,
Keep Relay veya timer değerlerine müdahale etmemeli,
Parametre yazmayı açmamalı,
Ladder düzenlememeli,
Güvenlik sinyallerini zorlamamalı,
Servis şifresini kullanmamalıdır.

RESET Öncesi Yapılacak Kontroller

Alarm oluştuğunda hemen RESET’e basmak yerine:

Hareketin güvenli şekilde durduğunu doğrulayın.
Alarm numarası ve tam metni kaydedin.
Aktif program ve N bloğunu not edin.
Makinenin fiziksel durumunu inceleyin.
Kapı, ayna, takım, taret, magazin veya basınç koşullarını kontrol edin.
Alarmın operatör seviyesinde olup olmadığını belirleyin.
Gerekirse bakım personeline haber verin.
Alarmın nedeni giderilmeden programı yeniden başlatmayın.

RESET Sonrasında Yapılacak Kontroller

Alarm nedeni güvenli şekilde giderildikten ve RESET uygulandıktan sonra:

Alarmın gerçekten kalktığını doğrulayın.
Yeni veya ikincil bir alarm olup olmadığını kontrol edin.
Aktif çalışma modunu doğrulayın.
Programın hangi blokta kaldığını belirleyin.
Eksen konumlarını inceleyin.
Aktif takım ve ofsetleri kontrol edin.
İş mili ve yardımcı fonksiyonların durumunu kontrol edin.
Programı doğrudan kaldığı yerden başlatmayın.
Güvenli yeniden başlatma noktası belirleyin.
İlk hareketleri Single Block ve düşük yüzdesel ayarlarla izleyin.

Program yeniden başlatma işlemi Ders 10’da ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Operatör ve Servis Sınırı

Operatör seviyesinde yapılabilecekler

Alarmı kaydetmek
Program bloğunu kontrol etmek
Kapı ve bağlama koşullarını doğrulamak
Yağ, hava veya soğutma sıvısı gibi günlük kontrolleri yapmak
Kullanım kılavuzundaki operatör prosedürünü uygulamak
Program ve ofset yedeği almak
Yetkili kişiye doğru alarm bilgisi vermek

Bakım veya servis gerektiren işlemler

Parametre değiştirmek
PWE açmak
PMC/Ladder müdahalesi yapmak
Sinyal zorlamak
Servo veya spindle ayarı değiştirmek
APZ/APC ve referans parametresi ayarlamak
Grid shift değiştirmek
SRAM veya BOOT SYSTEM işlemi yapmak
Sürücü veya kontrol kartı değiştirmek
Güvenlik devrelerini geçersiz kılmak

Kısa Özet

Alarm temizlenmeden önce numarası ve tam metni kaydedilmelidir.
CNC alarmı ile tezgâh üreticisinin makine alarmı aynı kaynaktan gelmez.
P/S alarmında ilgili blok ve önceki modal durumlar kontrol edilmelidir.
Overtravel kurtarma işlemi makine üreticisinin prosedürüne göre yapılmalıdır.
Servo, spindle ve sistem alarmlarında tekrar tekrar RESET uygulanmamalıdır.
Alarm geçmişi, tekrar eden ve aralıklı hataların araştırılmasına yardımcı olur.
Teşhis ekranları operatör tarafından yalnız bilgi okumak için kullanılmalıdır.
RESET sonrasında programın aynı noktadan güvenle devam edeceği varsayılmamalıdır.
Parametre, PMC, servo ve sistem müdahaleleri bakım/servis konusudur.

Kendini Test Et

Alarm oluştuğunda RESET’ten önce hangi bilgiler kaydedilmelidir?
CNC alarmı ile makine üreticisi alarmı arasındaki fark nedir?
Birden fazla aktif alarm varsa neden ilk oluşan alarm önemlidir?
P/S alarmında yalnız alarm verilen satıra bakmak neden yeterli olmayabilir?
Overtravel kurtarma işlemi neden ezbere uygulanmamalıdır?
Servo alarmında aynı hareketi tekrar tekrar denemek neden sakıncalıdır?
Alarm geçmişi ile aktif alarm ekranı arasındaki fark nedir?
Düşük pil alarmında hangi riskler bulunur?
Teşhis ekranındaki 0 veya 1 değeri tek başına arızayı gösterir mi?
RESET sonrasında program neden doğrudan yeniden başlatılmamalıdır?
Operatör hangi teşhis işlemlerini yapabilir?
Hangi işlemler bakım veya servis personeline bırakılmalıdır?