FANUC Grafik, Dry Run ve Program Yeniden Başlatma: Kontrol Yöntemleri

Tahmini okuma süresi: 7 dakika

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu son derste:

FANUC grafik ve takım yolu ekranlarını,
Programı çalıştırmadan önce yapılacak kontrolleri,
Single Block ve Dry Run uygulamasını,
Programın belirli bir noktadan yeniden başlatılmasını,
Yeniden başlatma sırasında modal durumların önemini,
Eski ve yeni FANUC serileri arasındaki temel kullanım farklılıklarını

öğreneceğiz.

Amaç, programı FANUC kontrolünde güvenli ve sistemli biçimde kontrol etmektir. Grafik veya Dry Run kullanılması, programın otomatik olarak doğru ve çarpışmasız olduğu anlamına gelmez.

FANUC Grafik Ekranı

Grafik ekranı, programlanan takım yolunu kontrol ekranında çizerek operatöre görsel inceleme olanağı sağlar.

Kontrol serisine göre bu ekrana şu tuş veya menülerden ulaşılabilir:

GRAPH
CUSTOM/GRAPH
PROGRAM CHECK
TRACE
SIMULATION
ANIMATION

Grafik ekranında bulunabilecek başlıca seçenekler:

Görüntülenecek programı seçme
Çizimi başlatma ve durdurma
Ekranı temizleme
Yakınlaştırma ve uzaklaştırma
Görüntü alanını taşıma
Çizim ölçeğini ayarlama
Takım yolunu izleme
Torna profilini görüntüleme
Frezede seçilen düzlem veya üç boyutlu görünümü açma

FANUC 0-T ve 0-M gibi eski kontrollerde grafik daha sade olabilir. FANUC 16/18/21 ve 0i serilerinde daha gelişmiş yazılım tuşları, renkli takım yolu veya parça şekli gösterimi bulunabilir.

Grafik Ekranı Neleri Kontrol Ettirir?

Grafik ekranı şu hataları fark etmeye yardımcı olabilir:

Beklenmeyen hareket yönü
Yanlış profil veya delik konumu
Eksik program bloğu
Hatalı yay yönü
Çevrimin yanlış profil bloklarını çağırması
Programın beklenmeyen bir bölgede hareket oluşturması
G54-G59 seçiminden kaynaklanan konum farkı
Torna çevriminin yanlış X-Z profili izlemesi

Grafik, özellikle program üzerinde değişiklik yapıldıktan sonra faydalıdır. Değiştirilen satırın yalnız kendisi değil, önceki ve sonraki hareketlerle oluşturduğu yol da incelenmelidir.

Grafik Ekranının Sınırları

Grafik ekranı önemli bir kontrol aracıdır ancak gerçek bir çarpışma garantisi vermez.

Kontrole ve mevcut opsiyonlara bağlı olarak grafik:

Gerçek takım tutucusunu göstermeyebilir.
Ayna, taret, punta veya bağlama elemanlarını göstermeyebilir.
Mengene, fikstür ve bağlama pabuçlarını hesaba katmayabilir.
Takımın gerçek çıkma uzunluğunu kullanmayabilir.
Makine üreticisine özel M kodlarının fiziksel sonucunu göstermeyebilir.
Ofset veya takım verisi hatasını tam olarak yansıtmayabilir.
Alt program, makro veya özel çevrimleri sınırlı gösterebilir.
Program yolunu çizebilir ancak gerçek makine dinamiğini simüle etmeyebilir.

Dikkat: Grafikte çarpışma görülmemesi, gerçek makinede çarpışma olmayacağı anlamına gelmez. Grafik; program, ofset, takım, bağlama ve kontrollü çalışma kontrollerinden yalnızca biridir.

Grafik Kontrolünün Genel Uygulaması

Kontrole göre tuş isimleri değişebilse de genel işlem sırası şöyledir:

Doğru O programını çağırın.
Gerekli alt programların bellekte bulunduğunu doğrulayın.
Grafik veya program kontrol ekranını açın.
Torna veya freze için uygun görüntü düzlemini seçin.
Gerekirse çizim alanını ve ölçeği ayarlayın.
Eski takım yolunu ekrandan temizleyin.
Çizimi program başlangıcından başlatın.
Takım yolunu, çevrimleri ve geri çekilme hareketlerini inceleyin.
Şüpheli bölgelerde görüntüyü yakınlaştırın.
Grafik tamamlandıktan sonra aktif programı yeniden doğrulayın.

Grafik ekranından çıkıldığında programın hangi blokta veya modda kaldığı kontrol edilmelidir.

Programı Çalıştırmadan Önce Son Kontrol

Bir programın ekranda alarm vermeden açılması, üretime hazır olduğunu göstermez.

Cycle Start öncesinde şu beş alan birlikte kontrol edilmelidir:

1. Program

Doğru O programı seçili mi?
Program başlangıcı doğru mu?
Alt programlar bellekte var mı?
Düzenlenen satırlar yeniden okundu mu?
Programın sonunda uygun sonlandırma komutu bulunuyor mu?

2. Koordinatlar ve ofsetler

Tornada doğru Geometry ve Wear satırı kullanılıyor mu?
Frezede H ve D numaraları doğru mu?
Programın çağırdığı G54-G59 satırı ölçülen iş sıfırıyla aynı mı?
Ofsetlerde beklenmeyen büyük değer var mı?
Ondalık nokta ve değer işaretleri doğru mu?

3. Takım ve makine koşulları

Programdaki takım fiziksel olarak doğru konumda mı?
Taret veya magazin bilgisi doğru mu?
Takım boyu ve çıkma miktarı güvenli mi?
Parça, ayna, mengene ve fikstür doğru bağlanmış mı?
Kapı ve diğer güvenlik koşulları sağlanmış mı?

4. Programlanan çalışma durumları

Aktif G kodları doğru mu?
Torna programında G96/G97 ve azami devir sınırı kontrol edildi mi?
Freze programında doğru Work Offset ve H ofseti seçiliyor mu?
S, F, T, H ve D değerleri doğru mu?
Optional Stop ve Block Skip seçimleri programla uyumlu mu?

5. Operatör paneli

MEMORY/AUTO modu seçili mi?
Single Block gerekli durumda açık mı?
Feed Override uygun değerde mi?
Rapid Override düşük ve kontrollü bir başlangıç değerinde mi?
Ekranda alarm veya operatör mesajı var mı?
İlk hareketin yönü ve hedefi anlaşıldı mı?

Single Block ile Program Kontrolü

Single Block, Ders 5’te öğrendiğimiz gibi programın blok blok yürütülmesini sağlar.

İlk çalıştırmada genel kullanım:

Single Block’u açın.
Rapid Override’ı düşük değere alın.
Feed Override’ı uygun seviyeye getirin.
Konum veya program kontrol ekranını açın.
Sıradaki bloğun tamamını okuyun.
Cycle Start’a bir kez basın.
Hareketi ve ekrandaki konumu izleyin.
Sonraki Cycle Start öncesinde yeni bloğu tekrar okuyun.

Single Block açık olsa bile bir çevrim veya makineye özel fonksiyon tek blok içinde birden fazla hareket yürütebilir. Takım değiştirme, taret indeksleme veya çevrim hareketlerinin her adımda ayrı duracağı varsayılmamalıdır.

Dry Run Nedir?

Dry Run, programın hareketlerini kontrol amacıyla farklı bir ilerleme davranışıyla yürütmeye yardımcı olan operatör fonksiyonudur.

Panelde şu adlarla bulunabilir:

DRY RUN
DRN
TEST
Makine üreticisinin belirlediği başka bir isim

Dry Run açıkken programlanan ilerleme hareketleri, kontrolün ve makinenin yapılandırmasına göre operatör panelinden belirlenen test hızında yürütülebilir.

Dry Run hakkında kritik nokta

Dry Run yalnızca ekranda yapılan sanal bir simülasyon değildir. Fonksiyonun uygulanışına göre eksenler gerçek olarak hareket edebilir.

Bu nedenle:

Takım ve parçanın güvenli olduğu doğrulanmalıdır.
Rapid Override ve Feed Override etkisi anlaşılmalıdır.
İş mili ve yardımcı fonksiyonların çalışabileceği dikkate alınmalıdır.
Kapı ve güvenlik prosedürleri uygulanmalıdır.
Operatör hareket alanını sürekli izlemelidir.

Yaygın hata: Dry Run seçildiğinde makinenin hareket etmeyeceğini düşünmek. Dry Run, gerçek eksen hareketi oluşturabilen bir program kontrol yöntemidir.

Dry Run’ın hangi hareketleri ve çevrimleri etkilediği tezgâh üreticisine göre değişebilir. Özellikle diş çekme, rigid tapping ve senkronize hareketlerde fonksiyon sınırlanabilir.

Machine Lock ile Dry Run Aynı Değildir

Bazı FANUC panellerinde MACHINE LOCK veya benzeri bir test seçeneği bulunabilir.

Machine Lock açıkken CNC koordinatları program yürüyürmüş gibi değişebilirken fiziksel eksen hareketleri engellenebilir. Ancak:

Yardımcı M fonksiyonları uygulanabilir.
İş mili veya soğutma sıvısı çalışabilir.
Kontrol ekranındaki konumla fiziksel makine konumu farklı hale gelebilir.
Machine Lock kapatıldıktan sonra koordinat durumu dikkatle değerlendirilmelidir.

Machine Lock, Dry Run veya grafik ekranının yerine geçen genel bir güvenlik yöntemi değildir. Üretici prosedürü olmadan kullanılmamalıdır.

Program Neden Yeniden Başlatılır?

Programın ortasından yeniden başlatılması şu durumlarda gerekebilir:

Feed Hold sonrasında uzun süreli bekleme
RESET uygulanması
Alarm nedeniyle çevrimin kesilmesi
Takım değişimi
Ölçü kontrolü
Elektrik veya bağlantı kesintisi
Belirli bir işlemin yeniden yapılması

Ancak programı ekranda belirli bir N bloğuna getirip Cycle Start’a basmak tek başına güvenli yeniden başlatma değildir.

Sıra Numarası Arama ile Güvenli Başlatma Aynı Şey Değildir

Örneğin programda N500 satırı aranabilir:

N500 G01 X... Z... F...;

Kontrol imleci bu satıra getirebilir. Ancak N500 öncesinde etkinleştirilen şu bilgiler eksik olabilir:

Aktif G54-G59 sistemi
Takım ve ofset numarası
G43 takım boyu kompanzasyonu
G41/G42 veya takım uç radyüsü kompanzasyonu
G96/G97 iş mili modu
Azami iş mili devri sınırı
İş mili yönü ve devri
İlerleme modu
Çevrim modu
Soğutma sıvısı
Düzlem ve birim seçimi
Alt program veya makro durumu

Sıra numarası araması yalnız programda bir konum bulur; önceki blokları otomatik olarak güvenli şekilde uyguladığı varsayılmamalıdır.

FANUC Program Restart Fonksiyonu

Bazı FANUC kontrollerinde PROGRAM RESTART, RESTART, P TYPE, Q TYPE veya benzeri özel yeniden başlatma fonksiyonları bulunabilir.

Bu fonksiyonlar kontrol serisine ve opsiyona bağlı olarak:

Programı belirtilen sıra numarasına kadar tarayabilir.
Gerekli modal bilgileri toplayabilir.
Yeniden başlatma konumunu gösterebilir.
Takımın başlangıç noktasına alınmasına yardımcı olabilir.
Programın belirli bloktan devam etmesini sağlayabilir.

Ancak kontrolün programı taraması, fiziksel takımın doğru ve güvenli konumda olduğunu garanti etmez.

Yeniden başlatma işlemi şu bilgilerin ayrı ayrı doğrulanmasını gerektirir:

Aktif takım
Aktif ofset
İş parçası koordinatı
Eksenlerin fiziksel konumu
İş mili durumu
Yardımcı fonksiyonlar
Çevrim içindeki kesilme noktası
Takımın parçaya yaklaşma yolu

Güvenli Yeniden Başlatma Kontrol Listesi

Program yeniden başlatılmadan önce:

Alarm veya duruş nedenini belirleyin.
Programın hangi blokta kesildiğini kaydedin.
Takımın ve eksenlerin fiziksel konumunu kontrol edin.
Parçanın hangi işlemlerinin tamamlandığını belirleyin.
Yeniden yürütülmesi tehlikeli blokları inceleyin.
Doğru takım ve ofseti doğrulayın.
Aktif Work Offset veya torna sıfırını kontrol edin.
Gerekli modal G kodlarını yeniden kurun.
İş mili ve yardımcı fonksiyonların durumunu doğrulayın.
Güvenli yaklaşma konumu belirleyin.
Gerekirse programı uygun hazırlık bloğundan başlatın.
Single Block ve düşük yüzdesel ayar kullanın.
İlk hareketten önce Distance To Go ve hedef koordinatı kontrol edin.
Kesilen bir çevrimin ortasından gelişi güzel devam etmeyin.

Dikkat: Diş çekme, delik çevrimi, kaba tornalama çevrimi, alt program veya makro içindeyken kesilen programın yeniden başlatılması özel değerlendirme gerektirir. Gerektiğinde programcı veya yetkili teknik personel sürece katılmalıdır.

Yaygın Yeniden Başlatma Hataları

Yalnız N numarasını arayıp Cycle Start’a basmak
Yanlış takım aktifken programa devam etmek
G43 H ofsetini yeniden etkinleştirmemek
Yanlış G54-G59 sistemiyle başlatmak
G96 aktifken devir sınırını kontrol etmemek
Soğutma veya iş mili komutunun aktif olduğunu varsaymak
Çevrimin ortasından devam etmek
Takım parçanın içindeyken hızlı hareket komutunu yürütmek
RESET sonrasında modal durumların değişmediğini düşünmek
Grafik ekranını çarpışma garantisi kabul etmek

Eski ve Yeni FANUC Serileri

FANUC kontrol isimlerinde makinenin kullanım alanını gösteren harflerle karşılaşılabilir:

T: Torna tipi kontrol
M: Freze veya işleme merkezi tipi kontrol

Tornalarda görülebilen FANUC serileri

FANUC 0-T
FANUC 0-TC
FANUC 16T
FANUC 18T
FANUC 21T
FANUC 0i-T
FANUC 0i-TC
FANUC 0i-TF
FANUC 0i-TF Plus

Freze ve işleme merkezlerinde görülebilen seriler

FANUC 0-M
FANUC 16M
FANUC 18M
FANUC 21M
FANUC 0i-M
FANUC 0i-MB
FANUC 0i-MF
FANUC 0i-MF Plus

Model adındaki ek harfler kontrolün neslini veya model grubunu belirtebilir. Ancak makinenin bütün fonksiyonları yalnız model isminden anlaşılamaz. Satın alınan FANUC opsiyonları ve tezgâh üreticisinin yapılandırması da önemlidir.

Seriler Arasında Neler Değişebilir?

Ekranın boyutu ve renk yapısı
Fiziksel fonksiyon tuşları
Yazılım tuşlarının sırası
Program ve dosya menülerinin adı
Grafik yetenekleri
USB, Memory Card ve ağ desteği
Program belleği
Çevrim seçenekleri
Program yeniden başlatma fonksiyonları
G kod sistemi
Ofset tablosunun görünümü
Operatör panelinin yerleşimi

Temel FANUC Mantığında Neler Ortaktır?

Seri değişse bile şu temel yaklaşım büyük ölçüde korunur:

Çalışma modu seçilir.
POS, PROG, OFFSET/SETTING, SYSTEM ve MESSAGE gibi ekran grupları kullanılır.
Program O numarasıyla yönetilir.
EDIT modunda program düzenlenir.
MEMORY/AUTO modunda program çalıştırılır.
MDI ile kısa komut girilir.
JOG ve HANDLE ile manuel hareket yapılır.
REF/ZRN ile referansa dönüş uygulanır.
Cycle Start, Feed Hold ve RESET kullanılır.
Alarm ve konum bilgileri ekrandan izlenir.
Ofsetler ayrı tablolarda yönetilir.

Yeni bir FANUC kontrolüyle karşılaşan operatör, önce tuşların görünümüne değil bu ortak işlem mantığına odaklanmalıdır.

FANUC Notu

Aynı FANUC kontrol modeli iki farklı tezgahta kullanılsa bile operatör panelleri, M kodları, güvenlik kilitleri, taret veya ATC davranışı farklı olabilir.

Ekran düzeni, tuş adı veya bazı fonksiyonlar FANUC kontrol serisine ve tezgâh üreticisinin yapılandırmasına göre farklılık gösterebilir. Kendi FANUC kontrolünüzün ve tezgâhınızın kullanım kılavuzunu kontrol edin.

Kısa Özet

Grafik ekranı programlanan takım yolunu görsel olarak incelemeye yardımcı olur.
Grafik, gerçek makinede çarpışma olmayacağını garanti etmez.
Single Block her fiziksel hareketi ayrı ayrı durdurmayabilir.
Dry Run sanal simülasyon değildir; gerçek eksen hareketi oluşturabilir.
Machine Lock ile Dry Run aynı fonksiyon değildir.
Sıra numarası aramak güvenli program yeniden başlatma anlamına gelmez.
Yeniden başlatmada takım, ofset, koordinat ve modal G kodları doğrulanmalıdır.
Çevrimin ortasından gelişigüzel devam edilmemelidir.
Eski ve yeni FANUC kontrollerinin ekranları farklı olsa da temel kullanım mantığı büyük ölçüde ortaktır.
Makineye özel M kodları ve panel fonksiyonları tezgâh üreticisinin kılavuzundan doğrulanmalıdır.

Kendini Test Et

Grafik ekranı hangi program hatalarını fark etmeye yardımcı olabilir?
Grafikte çarpışma görülmemesi neden güvenli çalışma garantisi değildir?
Dry Run yalnız ekranda yapılan bir simülasyon mudur?
Single Block neden bir çevrimin bütün hareketlerini ayrı ayrı durdurmayabilir?
Machine Lock ile Dry Run arasındaki temel fark nedir?
Belirli bir N numarasını aramak neden tek başına güvenli yeniden başlatma sağlamaz?
Yeniden başlatmada hangi modal bilgiler kontrol edilmelidir?
G43 H ofseti unutularak freze programı başlatılırsa ne tür risk oluşabilir?
G96 kullanılan torna programında yeniden başlatma öncesinde ne kontrol edilmelidir?
Çevrim ortasında kesilen program neden özel değerlendirme gerektirir?
FANUC model adlarındaki T ve M harfleri genel olarak neyi belirtir?
Eski ve yeni FANUC kontrollerinde ortak kalan temel kullanım mantığı nedir?