FANUC Referansa Dönüş ve Konum Ekranları: ABS, REL, MACHINE, JOG ve HANDLE

Tahmini okuma süresi: 6 dakika

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste:

REF/ZRN ile referansa dönüşü,
ABS, REL, ALL ve MACHINE konum ekranlarını,
JOG ve HANDLE ile manuel eksen hareketini,
eksen ve hareket yönü seçimini,
el çarkı kademelerini,
JOG hızı ve Rapid Override kullanımını,
torna ile dik işleme merkezindeki temel ekran farklarını

öğreneceğiz.

Amaç eksen teorisini anlatmak değil, FANUC kontrolünde makine konumunun nasıl görüntülendiğini ve manuel hareketlerin nasıl yönetildiğini öğretmektir.

Referans Konumu Nedir?

Referans konumu, makine üreticisi tarafından belirlenen sabit bir makine konumudur. FANUC kontrolü bu konumu eksen hareketlerini ve makine koordinatlarını takip etmek için kullanır.

Referans konumu şu amaçlarla kullanılabilir:

Makine koordinat sistemini doğrulamak
Eksenlerin kontrol tarafından doğru tanınmasını sağlamak
Takım değiştirme veya taret hareketi için güvenli konum oluşturmak
Yazılımsal hareket sınırlarının doğru çalışmasını sağlamak
Programdaki konumların doğru değerlendirilmesine yardımcı olmak

Referans konumu ile iş parçası sıfırı aynı değildir.

Referans konumu: Makineye ait sabit konumdur.
İş parçası sıfırı: İşlenecek parçaya göre operatör veya programcı tarafından belirlenen çalışma başlangıcıdır.

Makine referansı değişmediği halde farklı işler için farklı iş parçası sıfırları kullanılabilir.

REF / ZRN ile Referansa Dönüş

FANUC kontrollü makinelerde referansa dönüş modu farklı adlarla gösterilebilir:

REF
ZRN
ZERO RETURN
HOME

Referansa dönüş için genel kontrol sırası şöyledir:

Makine çevresinde güvenlik kontrolü yapılır.
Takımın, parçanın, aynanın, fikstürün veya tablanın konumu incelenir.
REF/ZRN modu seçilir.
Referansa gönderilecek eksen belirlenir.
Makinenin istediği referans dönüş yönü seçilir.
Eksen hareketi ve konum ekranı takip edilir.
Referans tamamlandı göstergesi kontrol edilir.

Bu adımlar genel FANUC mantığını gösterir. Referans yönü ve eksen sırası tezgâh üreticisi tarafından belirlenir.

Dikkat: “Önce daima şu eksen gönderilir” şeklinde her makine için geçerli tek bir sıra yoktur. Tornada taretin aynaya yakın olması, frezede takımın parça veya fikstür içinde bulunması referans hareketini tehlikeli hale getirebilir.

Her açılışta referansa dönüş gerekir mi?

Bu durum kullanılan konum algılama sistemine bağlıdır.

Artışlı konum kodlayıcılı makinelerde güç açıldıktan sonra referansa dönüş gerekebilir.
Mutlak konum kodlayıcılı makinelerde kontrol, eksen konumunu güç kapalıyken de koruyabilir.
Pil kaybı, referans bilgisi kaybı veya belirli alarmlar sonrasında yeniden referans ayarı gerekebilir.

APZ/APC, grid shift veya referans parametreleri operatör seviyesi konular değildir. Bu tür bir alarmda bakım veya servis personeline başvurulmalıdır.

FANUC Konum Ekranını Açma

Konum bilgileri genellikle MDI klavyesindeki POS fonksiyon tuşuyla açılır.

Ardından ekranın altındaki yazılım tuşları kullanılarak farklı konum görünümleri seçilebilir:

ABS
REL
ALL
HNDL
OPRT

Makine koordinatı için ayrı bir tuş aramayın. FANUC 0i sınıfı kontrollerin çoğunda POS ekranında bağımsız bir MACHINE yazılım tuşu bulunmaz; makine konumu ALL (birleşik) ekranının içinde diğer konum bilgileriyle birlikte gösterilir. Bazı serilerde ve tezgâh üreticisi yapılandırmalarında ayrı bir makine konumu sayfası bulunabilir.

Ekranın adı ve yazılım tuşlarının sırası FANUC serisine göre değişebilir.

ABS – Mutlak Konum

ABS ekranı, eksenlerin aktif iş parçası koordinat sistemine göre mevcut konumunu gösterir.

Bu ekran:

Programdaki koordinatlarla mevcut konumu karşılaştırmak,
Takımın iş parçası sıfırına göre nerede olduğunu görmek,
Otomatik çalışma sırasında eksenleri izlemek,
Takım veya iş parçası ölçme işlemlerini kontrol etmek

için kullanılır.

Torna kontrolünde çoğunlukla X ve Z; dik işleme merkezinde X, Y ve Z değerleri görülür.

Aktif iş parçası koordinatı veya ofset değiştirildiğinde takım fiziksel olarak hareket etmese bile ABS ekranındaki değer değişebilir. Çünkü ekranda gösterilen konumun referansı değişmiştir.

REL – Göreli Konum

REL ekranı, operatörün ihtiyaç duyduğu bir noktayı geçici başlangıç kabul ederek hareket miktarını takip etmesini sağlar.

Göreli konum:

İki nokta arasındaki mesafeyi kontrol etmek,
Manuel hareket miktarını takip etmek,
Geçici ölçüm yapmak,
Takım ayarlama sırasında operatöre yardımcı olmak

için kullanılabilir.

REL değerinin sıfırlanması makine referansını veya iş parçası sıfırını değiştirmez. Yalnız göreli ekranın gösterimini değiştirir.

Yaygın hata: REL ekranını sıfırlamayı iş parçası sıfırı tanımlamak sanmak. REL, operatöre yardımcı olan geçici bir göstergedir; normal iş parçası koordinat sisteminin yerine geçmez.

MACHINE – Makine Konumu

MACHINE ekranı, eksenin makine koordinat sistemindeki konumunu gösterir. Bu değere çoğu FANUC 0i kontrolünde ALL ekranı üzerinden ulaşılır.

Bu konum:

Makinenin referans noktasına,
Makine hareket sınırlarına,
Takım değiştirme veya taret konumlarına,
Üretici tarafından belirlenen sabit makine noktalarına

göre değerlendirilir.

Takım veya iş parçası ofsetinin değiştirilmesi normalde MACHINE değerini değiştirmez. Çünkü takım fiziksel olarak hareket etmemiştir ve makine koordinatı aynıdır.

Bu özellik, ABS ile MACHINE ekranlarını ayırmanın en kolay yollarından biridir:

ABS, aktif iş koordinatına göre konumu gösterir.
MACHINE, makinenin kendi koordinatına göre konumu gösterir.

ALL – Birleşik Konum Ekranı

ALL ekranı birden fazla konum bilgisini aynı sayfada gösterir.

Kontrol serisine göre şu bilgiler bulunabilir:

Mutlak konum
Göreli konum
Makine konumu
Kalan hareket miktarı
Aktif program ve sıra numarası
İlerleme ve iş mili bilgileri

Operatör, farklı ekranlar arasında geçiş yapmadan makinenin genel hareket durumunu inceleyebilir.

Özellikle otomatik çalışma sırasında ALL ekranı faydalıdır. Bununla birlikte alanlar daha küçük gösterildiği için hassas bir değeri okurken ilgili özel ekran tercih edilebilir.

Tornada ve Frezede Konum Gösterimi

FANUC Tornada

Temel eksenler çoğunlukla:

X: Çap yönündeki konum
Z: Boy yönündeki konum

Programda artışlı hareketler için FANUC torna sistemlerinde sıklıkla:

U: X yönündeki artışlı hareket
W: Z yönündeki artışlı hareket

adresleri kullanılır.

X değerinin çap mı yoksa yarıçap (radyüs) olarak mı gösterildiği kontrol ayarına ve makine yapılandırmasına bağlı olabilir. Uygulama öncesinde makinenin gösterim biçimi doğrulanmalıdır.

FANUC Freze/Dik İşlemede

Temel konum ekranlarında çoğunlukla:

eksenleri bulunur.

Dördüncü eksenli makinelerde A, B veya C gibi ek bir döner eksen de görüntülenebilir.

Bu dersin amacı eksen yönlerini öğretmek değil, operatörün doğru ekseni seçip hareketi konum ekranından izlemesini sağlamaktır.

JOG ile Manuel Hareket

JOG modunda eksen, operatör panelindeki yön tuşuna basıldığı sürece hareket eder.

Genel kullanım sırası:

JOG modu seçilir.
Hareket alanının güvenli olduğu doğrulanır.
Gerekirse JOG hızı düşük bir değere alınır.
İlgili eksenin artı veya eksi yön tuşuna basılır.
Hareket ABS, REL veya MACHINE ekranından izlenir.
İstenen konuma yaklaşınca tuş bırakılır.

Bazı panellerde eksen seçimi ile yön seçimi ayrı kontrollerdir. Bazılarında ise X+, X-, Z+ ve Z- gibi doğrudan eksen-yön tuşları bulunur.

JOG hızı ve manuel hızlı hareket

JOG hareket hızı aşağıdaki kontrollerden etkilenebilir:

JOG Feed seçici
Feed Override
Manuel hızlı hareket düğmesi
Rapid Override

Manuel hızlı hareket, normal JOG hareketinden çok daha hızlı olabilir. Takım parçaya yakınken kullanılmamalıdır.

Yaygın hata: Yanlış yön seçildiğinde yalnız ekrandaki değere bakmak. Hareket sırasında hem fiziksel eksen hem de konum ekranı izlenmelidir.

HANDLE ile Hassas Hareket

HANDLE modunda eksen, manuel el çarkı veya MPG ile hareket ettirilir.

Genel kullanım sırası:

HANDLE modu seçilir.
Hareket ettirilecek eksen seçilir.
Uygun el çarkı kademesi belirlenir.
El çarkı düşük miktarda çevrilir.
Fiziksel hareket ve konum ekranı birlikte kontrol edilir.
Güvenli olduğu doğrulandıktan sonra harekete devam edilir.

El çarkı kademeleri çoğunlukla ×1, ×10 ve ×100 şeklindedir. Bunlar her darbenin oluşturduğu hareketin çarpanını belirtir. Gerçek hareket miktarı kontrolün giriş birimine ve makine yapılandırmasına bağlıdır.

Parça veya fikstüre yaklaşırken en düşük uygun kademe kullanılmalıdır.

Dikkat: El çarkını hızlı çevirmek her zaman eksenin aynı anda aynı hızla hareket edeceği anlamına gelmez. Darbeler kontrol tarafından işlenmeye devam edebilir. Bu nedenle yaklaşma hareketleri yavaş ve küçük adımlarla yapılmalıdır.

Rapid Override

Rapid Override, hızlı hareketin izin verilen azami hızının belirli bir yüzdesini seçmek için kullanılır.

Panelde örneğin şu seçenekler görülebilir:

F0
%25
%50
%100

F0 değeri, makine üreticisi tarafından belirlenen düşük bir hızlı hareket seviyesidir; sıfır hız anlamına gelmeyebilir.

İlk kontrol, referansa dönüş veya program denemesi sırasında düşük Rapid Override kullanmak operatöre hareketi izlemek için daha fazla zaman sağlar. Ancak bu kontrol tek başına güvenlik garantisi değildir.

Rapid Override ile Feed Override birbirinden farklıdır:

Rapid Override: Hızlı hareketleri etkiler.
Feed Override: Kesme veya programlanmış ilerleme hareketlerini etkiler.

Etkilenen hareketler ve yüzdeler makine üreticisinin yapılandırmasına göre farklılık gösterebilir.

Örnek Kontrol Uygulaması

Bir eksenin mevcut konumunu ve manuel hareket miktarını kontrol etmek için:

POS ekranını açın.
ABS ve MACHINE değerlerini inceleyin.
REL ekranına geçin.
Uygun eksenin göreli değerini sıfırlayın.
HANDLE modunu seçin.
Doğru ekseni ve düşük kademeyi belirleyin.
El çarkını küçük bir miktarda çevirin.
REL ekranından hareket miktarını kontrol edin.
MACHINE değerinin fiziksel hareketle değiştiğini doğrulayın.

Bu uygulama yalnız eğitim yetkisi verilmiş, güvenli durumda bulunan bir makinede ve tezgâhın kullanım talimatlarına göre yapılmalıdır.

Kısa Özet

Referans konumu, makineye ait sabit bir konumdur; iş parçası sıfırı değildir.
REF/ZRN işleminin yönü ve eksen sırası makineye göre değişebilir.
ABS, aktif iş parçası koordinatına göre konumu gösterir.
REL, geçici ölçüm ve hareket takibi için kullanılabilir.
MACHINE, eksenin makine koordinatındaki fiziksel konumunu gösterir.
ALL, birden fazla konum bilgisini aynı ekranda toplar.
JOG, yön tuşuyla sürekli manuel hareket sağlar.
HANDLE, el çarkıyla hassas hareket sağlar.
El çarkı kademesi ve Rapid Override hareketten önce kontrol edilmelidir.
Torna ve frezede eksen adları değişse de FANUC konum ekranlarının temel mantığı ortaktır.

Kendini Test Et

Referans konumu ile iş parçası sıfırı arasındaki fark nedir?
ABS ekranındaki değer hangi koordinat sistemine göre gösterilir?
REL ekranını sıfırlamak iş parçası sıfırını değiştirir mi?
Ofset değiştirildiğinde MACHINE değeri neden normalde değişmez?
ALL ekranının operatöre sağladığı avantaj nedir?
JOG ile HANDLE arasındaki temel kullanım farkı nedir?
El çarkı kademesi neden hareketten önce kontrol edilmelidir?
Rapid Override ile Feed Override arasındaki fark nedir?
F0 seçeneği neden mutlaka sıfır hız anlamına gelmez?
Referansa dönüş sırası neden makine kılavuzundan doğrulanmalıdır?