Mitsubishi M700-M70 CNC Kontrolde Kalıp (Mold) İşleme: SSS Yüksek Hız ve Yüksek Hassasiyet Parametre Rehberi

Kalıpçılık (mold machining) sektöründe çalışan CNC operatörleri ve CAM programcıları genellikle aynı üç sorunla karşılaşır: kalıp yüzeyinde çizik, basamaklanma ve fasetlenme yüzünden uzayan polisaj işçiliği; CAM’de yüksek ilerleme (F) verilmesine rağmen köşe dönüşlerinde ve ince toleranslı mikro hatlarda tezgahın duraksaması; ve yüksek hızda eksenlerin ani ivmelenip yavaşlamasından (jerk) kaynaklanan titreşim ve takım kırılmaları.

Bu rehber, Mitsubishi M700 / M700V ve M70 serisi CNC kontrol ünitelerinde kalıp işleme performansını artırmak, yüzey kalitesini iyileştirmek ve işleme sürelerini kısaltmak için kullanılan SSS (Super Smooth Surface / Süper Pürüzsüz Yüzey) kontrolünü, ilgili NC parametrelerini ve devreye alma adımlarını anlatır. Parametre numaraları ve standart değerler, Mitsubishi’nin M700-70 Programlama Kılavuzu’ndaki resmî tanımlarla karşılaştırılarak hazırlanmıştır; kaynağı doğrulanamayan birkaç ayar aşağıda ayrıca belirtilmiştir.

Bu Rehber Hangi Mitsubishi Kontrol Ünitelerinde Geçerli?

İçerik Mitsubishi M700 / M700V ve M70 serisi kontrol ünitelerine dayanır. SSS kontrolü ve yüksek-hızlı yüksek-doğruluklu kontrol II (G05 P10000) fonksiyonu opsiyoneldir; tezgahınızda bu opsiyon tanımlı değilse ilgili parametreler devreye alınsa bile fonksiyon çalışmaz ve alarm verir. Bir değişiklik yapmadan önce makine üreticinizin (tezgah OEM) parametre listesinden SSS ve yüksek hız/yüksek hassasiyet opsiyonunun tanımlı olduğunu doğrulayın.

Kalıp İşleme ile Standart Parça İşleme Arasındaki Fark

Standart dik işleme parçalarında düz çizgiler ve dairesel cepler ağırlıktadır. Kalıp yüzeylerinde ise CAM yazılımları üç boyutlu yüzeyi binlerce mikro çizgi segmentine (fine segment) böler. Kontrol ünitesi buna göre yapılandırılmazsa, her mikro segment geçişinde eksenlerde mikroskobik yavaşlama ve sarsıntı oluşur; bu da yüzeyde çizgi ve basamak izi olarak ortaya çıkar. SSS kontrolü, bu mikro segmentli yolu geniş bir alan içinde önceden okuyarak optimum hızı tahmin eder ve ani hız değişimlerini bastırır.

Yüksek Hız ve Yüksek Hassasiyet G-Kodları

Mitsubishi M700/M70 serisinde kalıp işlemede kullanılan temel komutlar:

• G61.1 — Yüksek hassasiyetli kontrol modu (High-Accuracy Control); ayrı bir satırda komut verilir.
• G08 P1 / G08 P0 — Yüksek hassasiyetli kontrol modunu açar/kapatır (#1267 ext03/bit0 parametresi “0” iken geçerlidir).
• G05 P10000 / G05 P0 — Yüksek hızlı yüksek hassasiyetli kontrol II’yi (SSS kontrolünün çalıştığı mod) açar/kapatır.

Kılavuzun kendi uyarısına göre, G05 P10000 / G05 P0 ve G61.1 her zaman bağımsız bir satırda verilmelidir; aynı satırda G/Q ve P/N dışında bir adres komutu bulunursa program hatası (P33) oluşur. Takım yarıçapı telafisi bu mod içinde açılıp kapatılmalı, mod kapatılmadan önce telafi iptal edilmemişse P34 hatası alınır.

Örnek Kalıp Finiş Programı

G90 G21 G17 G40 G80
T1 M06
S10000 M03
G00 X0 Y0 Z50.
G05 P10000  (SSS kontrolünü ve yüksek hız modunu açar)
G01 Z-2. F1500
... (CAM tarafından üretilen ince segment satırları)
G05 P0      (SSS kontrolünü kapatır)
G00 Z100. M05
M30

Bu örnek akışı temsil eder; gerçek programda takım değişimi, iş parçası koordinat sistemi seçimi ve güvenli yaklaşma/geri çekilme satırları CAM çıktınıza ve tezgah kurulumunuza göre değişir.

SSS Kontrolü İçin Temel İşleme Parametreleri

Aşağıdaki parametreler Mitsubishi’nin M700-70 Programlama Kılavuzu’nda “İşleme Parametreleri” (Parametreler #80xx) grubunda tanımlıdır.

Doğrulama notu: Kaynak dokümanda #8092 için verilen “Katsayı = Kare kök(#8092)” formülü ve “1-100” değer aralığı, elimizdeki resmî M700-70 Programlama Kılavuzu’nda bu şekilde teyit edilemedi; kılavuz yalnızca parametrenin yönünü (büyük değer → daha az doğruluk, daha yüksek hız) belirtiyor. Kesin formülü ve izin verilen aralığı, tezgahınıza ait güncel parametre kılavuzundan veya Mitsubishi teknik servisinden doğrulayın.

Doğrulama notu: Kaynak dokümanda geçen #8093 StepLeng (mikroskobik adım genişliği, 0.005 mm) ve #8094 DccWaitAdd (yavaşlama bekleme süresi) parametreleri elimizdeki M700-70 Programlama Kılavuzu’nda bulunamadı. Bu iki parametre farklı bir Mitsubishi kontrol serisine (örn. M800) veya farklı bir kılavuz revizyonuna ait olabilir; tezgahınızda kullanmadan önce makine üreticinizin güncel parametre listesinden numarasını ve fonksiyonunu doğrulamanızı öneririz.

Tolerans, Kama (Spline) ve Kaplama (Fairing) Parametreleri

Bu grup, CAM’in ürettiği mikro segmentleri düzelten ve aralarındaki açısal kırılmaları yumuşatan parametrelerden oluşur; kılavuzda “Kama” (spline/wedge) ve “Kaplama” (fairing/overlap) olarak geçer.

Temel Spesifikasyon Parametreleri (Ön İnterpolasyon İvmelenme/Yavaşlama)

Yumuşatıcı Filtreler (Soft Acc/Dec)

Önemli: Kılavuz, program çalışırken #1568, #1569 değerlerinin ekrandan değiştirilemeyeceğini; bu parametreler “programla girilen parametre” (G10) ile değiştirilirse değişikliğin ancak eksenler durduktan sonra geçerli olacağını belirtir.

Servo Düzeyi Ayarlar Hakkında Önemli Not

Kaynak dokümanda, yüzeydeki çizgi oluşumunu azaltmak için servo hız döngüsü kazancı, integral kazancı, vidalı mil adımı/enkoder doğrulaması ve lost motion (ters boşluk) / çeyrek daire telafisi gibi servo sürücü ayarlarından da bahsediliyordu. Bu ayarlar Mitsubishi’nin NC Programlama Kılavuzu’nda değil, ayrı bir Servo Parametre Kılavuzu’nda tanımlanır; elimizdeki kaynakta bu servo parametrelerinin (VGN1, VIA, PIT, RNG1/RNG2, SSF1, SSF3, LMCT gibi) numaraları ve önerilen sayısal değerleri doğrulanamadı.

Bu nedenle servo düzeyinde bir ayar yapmadan önce: (1) tezgah üreticinizin servo parametre kılavuzuna veya teknik servisine başvurun, (2) değişiklik öncesi mevcut parametre setini yedekleyin, (3) hiçbir servo parametresini üretici onayı olmadan değiştirmeyin. Servo kazançlarının hatalı ayarlanması eksen titreşimine, aşırı akım alarmlarına veya mekanik hasara yol açabilir.

Kalıp İşleme Ayar Prosedürü — Adım Adım

1. Parametre kilidini açın. M700/M70 ekranında Setup / Parameter sayfasına girin ve parametre değişiklik kilidini kaldırın.
2. SSS ve ilgili parametreleri kontrol edin. #8090 SSS ON değerini “1” yapın (opsiyon tezgahınızda tanımlıysa); #8025 SPLINE ON ve #8033 Kaplama ON değerlerini ihtiyaca göre “1” yapın; #8027 Toler-1 ve #8028 Toler-2 değerlerini CAM toleransınızla eşleştirin.
3. Yumuşatıcı filtreleri tanımlayın. #1568 SfiltG1 değerini tezgahın mekanik rijitliğine göre kademeli olarak artırıp test edin (0-200 ms aralığında); #1205 G0bdcc değerini açarak hızlı ilerlemedeki sarsıntıyı azaltın.
4. CAM ayarlarını NC ile eşleştirin. CAM’deki kordal tolerans (chordal tolerance) değerini #8027/#8028 ile aynı büyüklük mertebesinde tutun.
5. Test kesimi yapın. Önce grafik/simülasyon ve tek blokta düşük ilerlemede deneyin; rölanti testinde (dry run) eksenlerde titreşim veya anormal ses olup olmadığını kontrol edin, ardından dairesel/kavisli bir test parçasıyla yüzey kalitesini değerlendirin.

Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri

“P127 Spesifikasyon yok: SSS Kontrolü” alarmı alıyorum

Bu alarm, tezgahınızda SSS kontrol opsiyonu tanımlı olmadığı halde #8090 SSS ON parametresinin “1” olarak ayarlanmasından kaynaklanır. Çözüm: opsiyon yoksa #8090 değerini “0” yapın ve standart G08 P1 veya G61.1 modunu kullanın; opsiyonun gerçekten tanımlı olup olmadığını makine üreticinizle teyit edin.

Köşelerde takım aşıntısı veya fazla malzeme kalması oluşuyor

Genellikle #8027/#8028 tolerans değerleri gevşek bırakılmıştır. Değerleri sıkılaştırın (örn. 0.005 mm civarına çekin) veya #8092 ClampCoeff değerini azaltarak köşe/eğri bölgelerdeki doğruluğu artırın — bu, kılavuzun kendi tablosunda “büyük ayar = doğruluk azalır, hız artar” ilişkisiyle uyumludur.

İşleme süresi beklenenden uzun

#8092 ClampCoeff değerini kademeli olarak artırarak hız/doğruluk dengesini hıza kaydırın; #1568 SfiltG1 filtre süresini azaltmayı deneyin. Her değişiklikten sonra yüzey kalitesini yeniden kontrol edin — hız kazanımı yüzey kalitesini bozuyorsa değeri geri alın.

Köşe Yuvarlatma ve Eğri Geçişlerinde Doğruluk-Hız Dengesi (Corner/Curve Comp)

SSS kontrolü kalıp yüzeyinin genel pürüzsüzlüğünü hallediyor, ama iki hattın birleştiği köşelerde ve serbest eğrili (kavisli) bölgelerde tezgahın ne kadar yavaşlayıp ne kadar hızlanacağını ayrı bir mekanizma belirler; kılavuzda bu “optimum köşe yavaşlaması” olarak geçer. Kontrol ünitesi bir sonraki satırın açısına önceden bakar, köşeye girmeden hızı düşürür, köşeyi geçtikten sonra tekrar komut hızına çıkar. Operatör tarafında hissedilen şey budur: tezgah köşede “duraksıyor” ya da köşeyi yumuşak bir şekilde “yuvarlıyormuş” gibi geçiyor. Bu davranışı aşağıdaki parametrelerle ayarlarsınız.

#8020 DCC ANGLE, iki program satırı arasındaki açının yavaşlamayı tetikleyecek kadar “keskin” sayılıp sayılmayacağına karar veren eşik açıdır. Satırlar arasındaki açı bu değerden büyükse köşe yavaşlaması devreye girer; açı bu değerin altındaysa geçiş zaten yumuşak kabul edilir ve tezgah hız kaybetmeden devam eder.

#8022 CORNER COMP düz hatların birleştiği köşelerde, #8023 CURVE COMP ise eğrisel (kavisli, serbest yüzey) geçişlerde doğruluğu ayarlayan katsayılardır. Mantık ikisinde de aynı: değeri büyütürseniz takım köşeyi/eğriyi daha sıkı takip eder, yani doğruluk artar ama hız düşer; değeri küçültürseniz tezgah daha hızlı geçer ama köşede/eğride hafif bir sapma toleransı oluşabilir. Kalıp yüzeyleri neredeyse tamamen eğrisel geçişlerden oluştuğu için kılavuz, kalıp işlemede öncelikle #8023 CURVE COMP’un ayarlanmasını öneriyor; #8022 CORNER COMP daha çok keskin, düz-düz birleşen köşeler için düşünülmüş.

#8019 R COMPEN’in kılavuzda verilen formülü daha nettir: köşe hızı = mevcut köşe hızı × (100 − katsayı) / 100. Örneğin katsayıyı +20 verirseniz köşe hızı %20 düşer — tezgah köşede daha çok yavaşlar, yüzey daha temiz çıkar ama işleme süresi uzar. Katsayıyı −20 verirseniz köşe hızı %20 artar — tezgah köşeyi daha hızlı geçer ama hassasiyetten bir miktar ödün verirsiniz.

Doğrulama notu: Hangi katsayının (#8019 R COMPEN mi, #8022 CORNER COMP mi) bu hesaplamada kullanılacağını seçen ayrı bir parametre var; kaynak kılavuzda bu parametre bir tabloda #8021 COMP CHANGE, açıklama metninde ise #8201 COMP CHANGE olarak iki farklı numarayla geçiyor. Bu tutarsızlık kaynak dokümanın kendisinde mevcut; biz burada tek bir numarayı doğru diye seçip yazmıyoruz. Kullanmadan önce tezgahınızın güncel parametre listesinden veya yetkili Mitsubishi servisinden doğru numarayı teyit edin.

Pratikte önerilen sıra şudur: önce #8020 DCC ANGLE’ı fabrika değerinde bırakın; #8023 CURVE COMP’u standart değerden küçük adımlarla değiştirip aynı test parçasını kesin ve yüzeyi kontrol edin — iz veya basamak görürseniz değeri bir önceki adıma geri alın. #2096 crncsp’i çok düşük bırakmayın, aksi halde çok sayıda küçük köşesi olan kalıp yüzeylerinde tezgah neredeyse duruyormuş gibi ilerler ve işleme süresi anlamsız şekilde uzar. #8019/#8022/COMP CHANGE gibi ince ayarlara yalnızca CURVE COMP tek başına yeterli sonucu vermediğinde ve tezgah üreticinizin kılavuzuyla doğruladıktan sonra dokunun.

G62 Otomatik Köşe Binmesi ile Karıştırmayın

Yukarıdaki parametreler yüzey doğruluğu ve hız dengesiyle ilgilidir. Kılavuzda ayrıca G62 (Otomatik Köşe Binmesi) diye farklı bir fonksiyon daha var; bu, iç köşeleri işlerken artan işleme payını ve takım yükünü azaltmak için beslemeyi otomatik kısan ayrı bir komuttur (#8007 BİNME, #8008 MAKS. AÇI, #8009 DSC. BÖLGESİ parametreleriyle ayarlanır). Amacı yüzey pürüzsüzlüğü değil takım ve tezgah korumasıdır; kalıp finiş işlemede yukarıdaki SSS / Corner-Curve Comp ayarlarıyla karıştırmayın.

Sonuç: Kalıpçılıkta Kusursuz Yüzey İçin Altın Kurallar

• Doğru moda geçin: Kaba işlemede standart G64 modu yeterlidir; yarı finiş ve finiş operasyonlarında SSS opsiyonu varsa G05 P10000 kullanın.
• CAM ve NC toleranslarını eşleştirin: CAM’deki kordal tolerans ile #8027 Toler-1/#8028 Toler-2 aynı hassasiyet seviyesinde olmalı.
• Yumuşatıcı filtreleri ihmal etmeyin: Titreşimsiz yüzey için #1568 SfiltG1 filtresini kademeli test ederek devreye alın.
• Servo ayarlarına dokunmadan önce üreticinize danışın: Servo kazançları ve lost motion telafisi ayrı bir kılavuza ve yetkili teknik desteğe tabidir.
• Köşe ve eğri doğruluk katsayılarını da SSS ile birlikte kalibre edin: Kalıp yüzeylerinde önce #8023 CURVE COMP’u küçük adımlarla test edin, #8020 DCC ANGLE eşiğini ve #2096 crncsp taban hızını gözden kaçırmayın.

Bu parametreleri kademeli ve test ederek uyguladığınızda, M700/M70 kontrollü tezgahınızda polisaj ihtiyacını azaltabilir, takım ömrünü uzatabilir ve kalıp finiş sürelerinizi kısaltabilirsiniz.

Mentor CNC sorumluluk reddi: Bu içerik Mitsubishi M700-70 Programlama Kılavuzu esas alınarak hazırlanmış genel bir teknik rehberdir; makine üreticisinin kendi parametre kılavuzu ve tezgaha özel ayarlar her zaman önceliklidir. Parametre değişikliklerinden önce mevcut ayarları yedekleyin, değişiklikleri önce grafik/simülasyon ve düşük ilerlemede test edin. Yazıda “doğrulanamadı” olarak işaretlenen parametreler resmî kaynakta teyit edilememiştir; bunları kullanmadan önce makine üreticinizle veya yetkili teknik servisle doğrulayın. Servo ve güvenlik parametrelerinde yetkisiz değişiklik yapılmamalıdır.