CNC dikey işleme merkezleri ve tornalarda en yaygın kullanılan FANUC kontrol sistemleri; doğru program transfer adımları, mekanik kilitlenme/yarım kalma durumlarında uygulanan kurtarma prosedürleri ve parametre müdahaleleri açısından yüksek teknik hakimiyet gerektirir. Bu rehberde IC Kart ile program transferinden eksen limit aşımı kurtarmaya, ATC (otomatik takım değiştirici) yarım kaldığında uygulanan mekanik ve yazılımsal kurtarma adımlarına kadar sahada sık karşılaşılan konuları ele alıyoruz.
Bu yazı, 1815 (APC/APZ), 1850 (Grid Shift), 4077/6577 (spindle oryantasyon), 3401#0 (nokta ayarı), 569#0, 903#7 ve 8940 gibi temel parametreleri tekrar anlatmıyor — bu parametrelerin ayrıntılı açıklaması için FANUC CNC Kontrolörleri İçin Kapsamlı Parametre Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz. Burada odak, o sayfada yer almayan işlem prosedürleri ve yeni parametrelerdir.
📥 IC KART İLE PROGRAM TRANSFERİ VE DNC ÇALIŞTIRMA
A. IC Karttan NC Hafızasına Program Aktarma
- Kontrol panelini EDIT moduna alın. Ekran yanındaki klavyeden PROG tuşuna ve ardından ekran altındaki sağ ok (>) tuşuna basın.
- Açılan menüden CARD seçeneğini belirleyin. (OPRT) tuşuna basıp çıkan ekranda F READ sekmesine tıklayın.
- Dosya listesinin sol tarafında görülen sıra numarasını (örneğin 0019) FILE NO alanına yazıp F SET tuşuna basın.
- Programın NC hafızasına hangi isimle kaydedilmesini istiyorsanız (örneğin 4444) yazarak O SET tuşuna basın.
- PROGRAM NO = …. hanesinde belirlediğiniz ismi gördükten sonra EXEC tuşuna basın.
- Ekranın sağ alt köşesinde önce LSK, ardından birkaç kez INPUT uyarısı yanıp sönerek kaybolur; bu uyarı söndüğünde aktarım tamamlanmıştır.
B. NC Hafızasından IC Karta Program Aktarma (Yedekleme)
- Tezgahı EDIT moduna alıp PROG tuşuna basın.
- Ekran üzerindeki sağ ok (>) tuşuna bastıktan sonra DIR tuşuna tıklayarak NC ünitesindeki mevcut program listesini görüntüleyin.
- Aktarılacak O…. isimli dosyayı seçip sırasıyla: Sağ ok (>) → (OPRT) → Sağ ok (>) → (PUNCH) adımlarını izleyin.
- Vurgulanan renkli satıra O1234 şeklinde (başında O harfi bulunan 4 haneli) aktarılacak program adını yazıp EXEC butonuna basın.
- Ekranın sağ alt köşesindeki OUTPUT yazısının yanıp sönmesi durduğunda işlem tamamlanır. PROG → sağ ok (>) → CARD adımlarıyla kart içerisini kontrol edebilirsiniz.
C. DNC Modunda IC Karttan Doğrudan Program Çalıştırma
(Sisteminizde Ethernet / M-Card altyapısı bulunuyorsa geçerlidir)
- IC kartı yuvasına takın ve OFFSET SETTING tuşuna basın.
- SETTING sekmesini seçin; MDI modundayken I/O CHANNEL değerini 4 yapın.
- Mod anahtarını DNC konumuna getirin, PROG tuşuna basın ve ekran altındaki DNC-CD sekmesine tıklayın. Kart içindeki dosyalar listelenir.
- OPRT tuşuna basıp çalıştırmak istediğiniz program numarasını girin.
- DNC-ST butonuna bastığınızda DNC FILE = …. alanında program adı belirir. Cycle Start tuşuna basıldığı anda program kart üzerinden doğrudan çalışır.
⚠️ EKSEN SWITCH AŞIMLARI VE LİMİT KURTARMA PROSEDÜRLERİ
Double Column (Çift Kolonlu) Tezgahlar Y Ekseni Kurtarma
- Z eksenini emniyetli pozisyona getirip referansa gönderin.
- MDI modunda M21 yazıp Cycle Start tuşuna basın.
- Modu JOG konumuna getirin. Yön tuşlarını kullanarak ekseni çıktığı yönün tam tersine hareket ettirin.
Kolonsuz (C Tipi) Tezgahlar Eksen Kurtarma
- Mod anahtarını JOG konumuna alın.
- Paneldeki O.T. (Over Travel) tuşuna basılı tutarken, eksenin takıldığı yönün aksi yönündeki butonuna basın.
- El çarkını (MPG) kullanarak ekseni güvenli bölgeye çekin.
⚠️ Bu prosedürler tezgah üreticisine ve panel yerleşimine göre farklılık gösterebilir. O.T. tuşu bazı panellerde farklı isim/konumda olabilir; emin değilseniz tezgah kılavuzunuza veya yetkili servise danışın.
🔧 ATC (TAKIM DEĞİŞTİRME) YARIM KALMA VE KURTARMA PROSEDÜRÜ
ATC (Automatic Tool Changer) döngüsü esnasında hava basıncı düşmesi, ani elektrik kesintisi veya sensör zaman aşımı nedeniyle kol yarıda kalabilir. Bu durum sadece yazılımsal değil, mekanik müdahale de gerektiren hassas bir süreçtir.
Adım Adım Mekanik ve Yazılımsal Kurtarma İşlemi
1. Güvenlik ve Parça Kontrolü
- İlk olarak iş milinde (spindle) veya magazin kolunda takım takılı kalıp kalmadığını, takımın iş parçasına temas edip etmediğini kontrol edin.
- Eğer takım parçaya saplanmış veya sıkışmışsa, Z eksenini ve parçayı riske atmamak için el çarkı ile emniyetli alana çekmeden önce kolun mekanik gerginliğini serbest bırakın.
2. Mekanik Olarak Kolu Pozisyona Getirme
- Tezgahı emniyete almak adına kapatın veya Manuel/Reset moduna geçirin.
- Magazin motorunun arkasındaki veya üstündeki manuel çevirme miline uygun anahtarla (genellikle alyan/anahtar yeri bulunur) müdahale edin.
- Magazin kolunu manuel çevirerek tam 1 tur (360°) attırın veya kolu mekanik olarak başlangıç (0 derece home) konumuna tamamlayın. Kolun kilitlenme tırnaklarının yerine oturduğundan ve iş milini serbest bıraktığından emin olun.
3. PWE ve Parametre Müdahalesi
- Tezgahı çalıştırıp PWE = 1 moduna geçin (100 P/S alarmını RESET + CAN ile geçin).
- Dik işlem merkezlerinde sistemin takım değiştirme durum bayrağını (PLC flag) sıfırlamak için 569#0 parametre bitine 1 yazın (bu parametrenin genel açıklaması Parametre Rehberi sayfamızda mevcuttur).
- Bu değer girildiğinde sistem ATC döngüsünün yarım kaldığı bilgisini temizler ve mekanik aksamı başlangıç konumuna (Home position) çevirir.
4. Sistem Teyidi ve PWE Kapatma
- Magazin sensörlerinin (Tool Clamped / Unclamped, Arm at Home) durumunu PLC ekranından kontrol edin.
- PWE = 0 yaparak parametre kilidini tekrar devreye alın.
- Boşta bir kez düşük hızda M06 komutu vererek ATC denemesi yapın.
🔐 PWE (100 P/S ALARMI) VE BİT YAPISI ANALİZİ
PWE (Parameter Write Enable) Modu: Parametre değiştirmek için SETTING sayfasından PWE = 1 yapıldığında sistem güvenlik amacıyla 100 P/S alarmı verir.
Alarm Söndürme: Bu alarm aktifken klavyeden RESET + CAN tuşlarına aynı anda basılarak alarm ekrandan kaldırılır ve parametreler düzenlemeye açılır.
Bit Okuma Mantığı: Parametreler 8 bitlik (0’dan 7’ye) bloklardan oluşur. Örneğin X10.2 = 1 gösterimi; 10. satırdaki parametrenin 2. bitinin 1 yapıldığını ifade eder (örn. 0’da ayna kapalı, 1’de ayna açık).
Makro Koruması: 9000 ve üzeri parametreler takım değiştirme ve özel imalat makrolarını içerir. 10#4 biti ile bu parametrelerin kilitlenmesi/açılması sağlanır.
📍 PARÇA SIFIRLAMA VE DIGIT / NOKTA MANTIĞI
Work Offset (G54-G59) ve Ölçüm
- Panelden OFFSET → WORK sayfasına gelin. G54 veya G55 alanını seçin.
- Prob veya mastar ile parçaya değdikten sonra ekrana X0. MEASURE, Y0. MEASURE tuşlaması yapın.
- Z ekseninde sıfırlama yaparken, referans takımı ile parça yüzeyine değip Z0. MEASURE yapın. İkinci takımı aynı yüzeye değdirdiğinizde Absolute ekranında okunan fark değerini GEOMETRY OFFSET tablosuna kaydedin.
Digit / Nokta Mantığı ve Parametre Düzeltme
Parametre veya Grid Shift (1850) değerlerinde girdi yaparken sistemin nokta (digit) hassasiyetine dikkat edilmelidir. Noktadan sonra 4 hane bulunan (0.0001 mm hassasiyetli) ünitelerde:
- 20 mm kaydırma yapmak için ekrana 20000 yazılmalıdır.
- 2000 yazılırsa sistem bunu 0.2 mm olarak algılar.
⚠️ Bu, sahada en sık yapılan parametre giriş hatalarından biridir — özellikle Grid Shift veya offset değerleri girerken bir basamak eksik/fazla yazmak beklenmedik eksen kaymalarına yol açabilir. Girdikten sonra değeri mutlaka ekrandan teyit edin.
📋 YENİ PARAMETRELER — HIZLI REFERANS
Aşağıdaki tablo, Parametre Rehberi sayfamızda yer almayan ek parametreleri listeler.
| Parametre No | Sistem / Model | Teknik Açıklama ve Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| 1240 / 1241 | Genel FANUC | Z ekseni 2. referans noktası / ATC takım değiştirme pozisyon değeri. |
| 1320 / 1321 | Genel FANUC | Eksen pozitif ve negatif yazılımsal strok limit (Over Travel) değerleri. |
| 4020 | 18i-M | Spindle M19 oryantasyon parametresi. |
| 10#4 | 0-MD | 9000’li makro programların değiştirilmesini kilitleme biti. |
| 910#6 | 0-T | Torna tezgahlarında 3. ekseni (C ekseni) devreye alma. |
| 915#7 | 0-T | Tezgah hafızasındaki maksimum saklanabilir program sayısını arttırma. |
| 3620 – 3624 | Genel FANUC | Pitch Error Compensation (hatveli vida adımı hata düzeltme başlangıç, bitiş ve ölçüm aralığı). |
Özel İmalat İpucu (Accuway Dik İşleme): Leader PLC arayüz şifresi 22108758’dir. Otomatik kızak yağlama bekleme süresi Counter 10, yağ basma süresi ise Timer 14 parametrelerinden ayarlanır.
⚠️ SORUMLULUK REDDİ BEYANI (DISCLAIMER)
⚠️ MENTOR CNC REDDİ BEYANI
Bu blog yazısında yer alan tüm teknik bilgiler, parametre numaraları ve işlem adımları tezgah kitaplarından ve teknik dokümanlardan elde edilmiştir. Fakat sizin tezgahınızın markasına, modeline, üretici konfigürasyonuna, PLC yazılımına ve parametre yapısına göre bu bilgiler değişiklik gösterebilir.
Bu sebepten dolayı, denemeden önce değiştireceğiniz parametrelerin orijinal değerlerini mutlaka bir yere kaydedin. Olası bir hatada bu işlemleri geri alabilirsiniz.
Leader PLC, yazılım veya parametre değişikliğini daha önce yapmadıysanız mutlaka yetkili servisten yardım alınız. Yapılacak işlemlerle ilgili sorumluluk tamamen kullanıcıya aittir. Mentor CNC ve içerik yazarları oluşabilecek arıza, veri kaybı veya hasarlardan sorumlu tutulamaz.
İlgili Sayfalar
Bu sayfadaki prosedürler, temel FANUC parametrelerini kapsayan aşağıdaki sayfaları tamamlar niteliktedir:
