FANUC Program Yönetimi ve EDIT Kullanımı: O Numarası, INSERT, ALTER ve DELETE

Tahmini okuma süresi: 7 dakika

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Doosan Puma CNC torna Fanuc i serisi kontrol paneli

Bu derste FANUC kontrol ünitesinde:

Program listesini açmayı,
O numarasıyla program aramayı ve çağırmayı,
Yeni program oluşturmayı,
Program içinde hareket etmeyi,
INSERT, ALTER ve DELETE tuşlarını,
Kelime, sıra numarası ve blok aramayı,
Program kopyalama ve silme işlemlerini,
Program korumasını,
Programın başlangıcına dönmeyi

öğreneceğiz.

Buradaki amaç G ve M kodlarını öğretmek değil, CNC belleğindeki programların FANUC kontrolü üzerinden nasıl yönetildiğini açıklamaktır.

FANUC Program Ekranı

CNC belleğindeki programlara genellikle MDI klavyesindeki PROG fonksiyon tuşuyla ulaşılır.

Program ekranında şu bilgiler görülebilir:

Seçili programın O numarası
Program içeriği
İmlecin bulunduğu kelime veya blok
Aktif sıra numarası
Bellekteki program listesi
Kullanılan ve boş program belleği
Program arama ve düzenleme seçenekleri

Program listesi bazı FANUC kontrollerinde DIR, PROGRAM DIR, FOLDER veya benzeri bir yazılım tuşuyla açılır.

Program Numarası: O Adresi

FANUC belleğindeki her ana program genellikle O harfiyle başlayan bir program numarasıyla tanımlanır:

O0100

Burada:

O, program numarası adresidir.
0100, programın bellekteki numarasıdır.

Aynı bellekte aynı O numarasına sahip iki ayrı program bulunamaz.

Program numarası yazılırken bazı kontroller baştaki sıfırları otomatik olarak tamamlayabilir. Örneğin O100 olarak girilen program ekranda O0100 şeklinde gösterilebilir.

Bazı numara aralıkları tezgâh üreticisi tarafından özel programlara, takım değiştirme işlemlerine veya korumalı makrolara ayrılmış olabilir. Yeni program oluştururken makinenin program numaralandırma düzenine uyulmalıdır.

Program Listesini Açma

Program listesi, CNC belleğinde kayıtlı programları görüntüler.

Genel işlem sırası şöyledir:

Makinenin otomatik çalışmadığından emin olun.
EDIT modunu seçin.
PROG fonksiyon tuşuna basın.
DIR, FOLDER veya program listesi yazılım tuşunu seçin.
Sayfa ve imleç tuşlarıyla listeyi inceleyin.

Program listesinde kontrol serisine göre şu bilgiler bulunabilir:

Program numarası
Program açıklaması
Programın kapladığı bellek
Oluşturulma veya değiştirilme tarihi
Seçili ana program
Bellekte kalan boş alan

Program açıklamaları çoğunlukla program numarasından sonra parantez içinde yazılır:

O0100 (MIL GÖVDESİ)

Türkçe karakter desteği eski FANUC kontrollerinde sınırlı olabilir. Program açıklamalarında kontrolün desteklediği karakterler kullanılmalıdır.

O Numarasıyla Program Arama ve Çağırma

Bellekteki bir programı çağırmanın yaygın yöntemi O numarasıyla aramadır.

Genel uygulama:

EDIT veya makinenin izin verdiği program seçme modunu açın.
PROG ekranına geçin.
Aranacak program numarasını yazın:

O0100

O SRH, SEARCH veya uygun arama yazılım tuşuna basın.
Ekranın üst kısmında seçilen program numarasını doğrulayın.

Program bulunduğunda içeriği ekranda görüntülenir. Program yoksa arama alarmı veya “bulunamadı” mesajı oluşabilir.

Dikkat: Bir programı ekranda görüntülemek ile onu otomatik çalıştırmak aynı işlem değildir. Cycle Start öncesinde MEMORY/AUTO modunda hangi programın ana program olarak seçildiği ayrıca doğrulanmalıdır.

Yeni Program Oluşturma

Yeni program normalde EDIT modunda oluşturulur.

Genel işlem sırası:

EDIT modunu seçin.
PROG ekranını açın.
Kullanılmayan bir O numarası belirleyin.
Program numarasını girin.
Kontrolün sunduğu INSERT, CREATE veya NEW işlemini kullanın.
Program numarasının ekranda oluştuğunu doğrulayın.

Örneğin:

O0200

Program numarası bellekte zaten bulunuyorsa kontrol yeni program oluşturmak yerine mevcut programı açabilir veya uyarı verebilir. Bu nedenle önce program listesi kontrol edilmelidir.

Yeni programın ilk satırlarını yazmadan önce doğru O numarasının açık olduğundan emin olun. Benzer numaralı başka bir programı yanlışlıkla düzenlemek ciddi sonuç doğurabilir.

Program İçinde İmleç Kullanımı

Program düzenleme işlemleri imlecin bulunduğu konuma uygulanır.

İmleç şu yöntemlerle hareket ettirilebilir:

CURSOR yukarı ve aşağı tuşları
CURSOR sağ ve sol tuşları
PAGE yukarı ve aşağı tuşları
Kelime arama
Sıra numarası arama
Program başlangıcına dönüş

Düzenleme yapmadan önce seçili kelime ekranda vurgulanmalı veya imleçle işaretlenmelidir.

Örneğin aşağıdaki satırda imleç X50.0 üzerindeyse ALTER veya DELETE işlemi bu kelimeyi etkiler:

N100 G00 X50.0 Z5.0;

Yaygın hata: Yalnız doğru satıra bakmak yeterli değildir. İşlem, imlecin gerçekten bulunduğu kelimeye uygulanır.

INSERT – Yeni Bilgi Ekleme

INSERT, programa yeni bir kelime, değer veya blok eklemek için kullanılır.

Örneğin mevcut satır:

N100 G00 X50.0;

şeklindeyse ve satıra Z5.0 eklenecekse uygun konum seçilir, Z5.0 yazılır ve INSERT uygulanır.

Sonuç:

N100 G00 X50.0 Z5.0;

Yeni bir program bloğu oluşturulurken girilecek komutlar yazılır ve blok sonu EOB ile belirtilir. Ekleme yöntemi kontrol serisine göre kelime kelime veya bütün blok olarak uygulanabilir.

Ekleme sonrasında satır tekrar okunmalıdır. İmlecin konumu nedeniyle yeni kelime beklenmeyen bir yere yerleşmiş olabilir.

ALTER – Mevcut Bilgiyi Değiştirme

ALTER, imlecin bulunduğu mevcut kelimeyi yeni girilen kelimeyle değiştirir.

Örneğin:

N100 G00 X50.0 Z5.0;

satırındaki X50.0 değeri X60.0 yapılacaksa:

İmleç X50.0 üzerine getirilir.
X60.0 yazılır.
ALTER tuşuna basılır.

Sonuç:

N100 G00 X60.0 Z5.0;

ALTER işlemi yalnız sayısal değeri değil, adresi de değiştirebilir. Bu nedenle giriş satırında yazılan ifadenin tamamı kontrol edilmelidir.

Dikkat: X60.0 yerine yalnız 60.0 yazılması her kontrol ve işlemde beklenen sonucu vermeyebilir. Değiştirilecek adres ile değer birlikte girilmelidir.

DELETE – Bilgi Silme

DELETE, seçili program bilgisini silmek için kullanılır.

Silme işleminin kapsamı seçilen yönteme göre değişebilir:

Tek kelime silme
Bir program bloğunu silme
Belirli bir blok aralığını silme
Programın tamamını silme

Tek kelime silinecekse imleç ilgili kelimeye getirilir ve DELETE uygulanır. Blok veya program silme yöntemleri kontrol serisine göre farklılık gösterebilir.

Dikkat: Program silme geri alma işlevi bulunmayan kontrollerde kalıcı olabilir. Silmeden önce programın yedeğini alın ve ekrandaki O numarasını iki kez kontrol edin.

Birden fazla programı veya belleğin tamamını silen toplu komutlar başlangıç seviyesinde kullanılmamalıdır.

Kelime ve Blok Arama

Uzun bir programda imleç tuşlarıyla ilerlemek yerine arama fonksiyonları kullanılabilir.

Kelime arama

Belirli bir komut aranabilir:

T0101

veya:

M06

Arama işlemi imleçten sonraki eşleşmeyi bulabilir. Aynı komut programda birden fazla kez kullanılmışsa doğru bloğun bulunduğu doğrulanmalıdır.

Sıra numarası arama

Belirli bir N numarası aranabilir:

N250

Kontrole göre N SRH, SEARCH veya imleç tuşu kullanılabilir.

Sıra numaralarının programda bulunması aramayı kolaylaştırır; ancak her program bloğunda N numarası bulunması zorunlu değildir.

Program numarası ve sıra numarasını karıştırmayın

O0100: Program numarasıdır.
N0100: Program içindeki sıra numarasıdır.

Aynı sayısal değeri taşısalar bile görevleri farklıdır.

Program Kopyalama

Program kopyalama, mevcut programın farklı bir O numarasıyla çoğaltılmasını sağlar.

Bu özellik:

Programın yedeğini CNC belleğinde tutmak,
Benzer bir iş için yeni sürüm hazırlamak,
Orijinal programı koruyarak değişiklik yapmak

amacıyla kullanılabilir.

Yeni FANUC kontrollerinde kopyalama işlemi OPRT, COPY, EX-EDT veya benzeri menülerde bulunabilir. Eski kontrollerde yöntem farklı olabilir.

Kopyalama sırasında:

Kaynak program doğrulanır.
Kullanılmayan hedef O numarası seçilir.
Kopyalama işlemi uygulanır.
Hem kaynak hem hedef program listeden kontrol edilir.
Program içeriği karşılaştırılır.

CNC belleğindeki bir kopya, harici yedeklemenin yerini tutmaz. Bellek arızası veya veri kaybında iki program da kaybolabilir.

Program Silme

Bir programı silmeden önce şu kontroller yapılmalıdır:

Doğru O numarası seçili mi?
Program başka bir işte kullanılacak mı?
Programın harici yedeği var mı?
Silinecek program makine üreticisine ait özel bir program mı?
Program koruması neden devrede?
Makine otomatik çalışmayı tamamen bitirdi mi?

Genel olarak program silme işlemi EDIT modunda, program numarası seçilerek ve DELETE komutu onaylanarak yapılır.

Korumalı programları silmek için korumayı aşmaya veya servis parametrelerini değiştirmeye çalışmayın.

Program Koruma

Program koruma, CNC belleğindeki programların yetkisiz veya yanlışlıkla değiştirilmesini önler.

Koruma şu şekillerde uygulanabilir:

Fiziksel anahtarlı kilit
PROGRAM PROTECT seçimi
Operatör panelindeki koruma anahtarı
Belirli program numarası aralıklarının korunması
Tezgâh üreticisinin erişim sistemi

Koruma açıkken program görüntülenebilir ancak düzenleme, oluşturma veya silme engellenebilir.

Program korumasının açık olması bir arıza değildir. Yetkiniz yoksa korumayı devre dışı bırakmayın.

Program Başına Dönüş

Program üzerinde çalıştıktan sonra imleci programın başlangıcına getirmek gerekebilir.

Bunun için kontrol serisine göre:

REWIND
Program numarasıyla yeniden arama
RESET sonrasında program başına dönüş
OPRT menüsündeki başa dönüş fonksiyonu
İmleç veya sayfa tuşları

kullanılabilir.

RESET tuşunun imleci her makinede mutlaka programın başına götüreceği varsayılmamalıdır. Bu davranış kontrol ayarına ve makine yapılandırmasına bağlı olabilir.

Program çalıştırılmadan önce ekrandaki ilk yürütülecek blok ayrıca kontrol edilmelidir.

Güvenli Düzenleme Sırası

Bir program değiştirileceğinde şu çalışma düzeni kullanılabilir:

Makinenin ve programın tamamen durduğunu doğrulayın.
Programın yedeğinin bulunduğundan emin olun.
EDIT modunu seçin.
Doğru O numarasını çağırın.
Değiştirilecek N bloğunu veya kelimeyi arayın.
İmlecin konumunu doğrulayın.
INSERT, ALTER veya DELETE işlemini uygulayın.
Değişen bloğu tekrar okuyun.
Değişikliğin önceki ve sonraki bloklarla uyumunu kontrol edin.
Programı başlangıçtan itibaren kontrollü şekilde inceleyin.

Programın çalıştırılması ve güvenli deneme yöntemleri Ders 5 ve Ders 10’da ele alınacaktır.

FANUC Notu

FANUC 0-T, 0-TC, 0-M ve benzeri eski kontrollerde program işlemleri çoğunlukla fiziksel tuşlarla yürütülür. FANUC 16/18/21 ve 0i-TC, 0i-MB, 0i-TF veya 0i-MF gibi kontrollerde OPRT, DIR, FOLDER, EX-EDT, COPY ve benzeri yazılım menüleri bulunabilir.

Temel mantık değişmez: önce doğru mod, sonra doğru program, ardından doğru kelime veya blok seçilir.

Kısa Özet

Programlara PROG ekranından ulaşılır.
O adresi CNC belleğindeki program numarasını belirtir.
Program listesi, bellekte bulunan programların kontrol edilmesini sağlar.
Yeni program oluşturmak ve mevcut programı düzenlemek için EDIT modu kullanılır.
INSERT yeni bilgi ekler.
ALTER seçili kelimeyi değiştirir.
DELETE seçili bilgiyi siler.
O numarası programı, N numarası program içindeki sırayı belirtir.
Program silmeden önce harici yedek alınmalıdır.
Program koruması yetkisiz değişiklikleri engeller.
RESET’in programı her kontrolde mutlaka başa alacağı varsayılmamalıdır.

Kendini Test Et

FANUC program listesine hangi ana fonksiyon ekranından ulaşılır?
O0100 ile N0100 arasındaki fark nedir?
INSERT ve ALTER hangi açıdan birbirinden ayrılır?
DELETE işleminden önce hangi kontroller yapılmalıdır?
Bir program ekranda görünüyorsa mutlaka düzenlenebilir mi?
Program araması hangi adres kullanılarak yapılır?
Uzun bir programda belirli bloğa ulaşmak için hangi aramalar kullanılabilir?
CNC belleğindeki program kopyası neden harici yedek sayılmaz?
Program koruması açıkken operatör nasıl hareket etmelidir?
RESET’in programı her zaman başlangıca götürdüğü neden kabul edilmemelidir?