Takım kırılması sonrasında yapılacak işlem yalnızca yeni takım takmaktan ibaret değildir. Operatörün panel üzerinden programın nerede kaldığını, hangi takımın aktif olduğunu, yeni takımın telafi değerlerini ve programın baştan mı yoksa restart ile mi devam edeceğini kontrol etmesi gerekir. M70 Program Restart dokümanı, restart fonksiyonunun takım aşınması ve takım kırılması gibi durumlarda yarıda kalan programı devam ettirmek amacıyla kullanılabileceğini belirtir.
1. Takım kırıldığında ilk işlem
Takım kırıldığında: operatör kırılmayı fark edip FEED HOLD a basabilir, makine yük/takım kontrol alarmı verebilir, takım parça içinde sıkışabilir, program RESET ile durabilir veya acil durumda Emergency Stop kullanılabilir. Normal ve kontrol edilebilir bir durumda önce FEED HOLD kullanılır; takım/parça açısından tehlike devam ediyorsa EMERGENCY STOP kullanılabilir. Makine durduktan sonra hemen RESET vermeden önce aktif program satırı ve takım bilgisi not edilmelidir.
2. Panelde kaydedilecek bilgiler
Takım değiştirilmeden önce şu bilgileri not edin: aktif program numarası, durulan N satırı, aktif takım numarası, kullanılan H numarası, kullanılan D numarası, iş mili devri, G54–G59 koordinat sistemi, G41/G42 durumu, G43 takım boy telafisi ve varsa aktif sabit çevrim türü. Örnek: Program O1200, durulan satır N450, Takım T6, Boy telafisi H6, Yarıçap telafisi D6, İş parçası sıfırı G54. Bu bilgiler restart sırasında doğru takım ve telafinin kullanılmasını sağlar.
3. Kırık takım parça içindeyse
Takım kırıldığında parçanın içinde kırık uç kalmış olabilir; bu durumda programa devam edilmez. Önce iş milini durdurun, makinenin tamamen durduğunu kontrol edin, takımı güvenli şekilde parçadan uzaklaştırın, parçada kırık uç kalıp kalmadığını kontrol edin, takım tutucuyu ve çekme saplamasını inceleyin, parçanın/bağlamanın yerinden oynamadığını kontrol edin. Takımı hızlı hareketle doğrudan yukarı çekmek her durumda güvenli olmayabilir; kırık takım parçaya sıkışmışsa uzman müdahalesi gerekir.
4. Kırık takımı değiştirme
Makine güvenli duruma getirildikten sonra takım değiştirilebilir. Genel sıra: (1) Takımı güvenli Z konumuna al. (2) MDI moduna geç. (3) Kırık takımı magazinden çıkar veya yeni takımla değiştir. (4) Yeni takımın doğru takım numarasına kaydedildiğini kontrol et. (5) Aktif takım ve magazin bilgisini doğrula. Takım değişimi sırasında magazin yarıda kaldıysa ATC kurtarma prosedürü uygulanmalıdır.
5. Yeni takımın boy telafisini (H) kontrol etme
Yeni takım aynı tip ve aynı nominal boyda olsa bile gerçek boyu farklı olabilir. Bu nedenle yeni takım için Length Geometry, Length Wear ve H telafi numarası kontrol edilmelidir. Örneğin T6 → H6; yeni takım ölçüldükten sonra H6 Geometry değeri güncellenir, eski takımdan kalan Wear değeri ayrıca kontrol edilir.
6. Eski Wear değeri ne yapılır?
Kırılan/aşınan takımda daha önce bir Wear düzeltmesi bulunabilir (örn. H6 Length Wear −0.080, D6 Radius Wear +0.020). Yeni takım takıldığında bu değerler otomatik doğru kabul edilmemelidir. Genel yaklaşım: eski Wear değerini not edin, yeni takımın Geometry değerini ölçün, Wear alanını sıfırlayın veya üretim prosedürüne göre düzenleyin, ilk ölçümden sonra küçük düzeltme yapın. Eski aşınma telafisi yeni takıma bırakılırsa yeni takım gereğinden fazla veya az kesebilir.
7. Takım çapı veya yarıçapı değiştiyse (D)
Yeni takımın gerçek çapı eskisinden farklı olabilir (örn. eski 10.000 mm, yeni 9.960 mm) — bu durumda D telafi değeri kontrol edilmelidir. Program G41/G42 kullanıyorsa yanlış D değeri cep ölçüsünü, dış kontur ölçüsünü ve kanal genişliğini etkiler. Yeni takım takıldığında yalnızca H değil, kullanılan D telafisi de kontrol edilmelidir.
8. Program baştan mı çalıştırılmalı?
Baştan çalışma şu durumlarda daha uygundur: program kısa ise, başlangıçtan çalışmak güvenliyse, işlenen yüzey tekrar kesilebiliyorsa, programın nerede kaldığı belli değilse, iş parçası/sıfırlar değiştiyse veya restart noktası güvenli değilse. Program Restart şu durumlarda kullanılabilir: program çok uzunsa, kalıp/yoğun CAM programıysa, programın büyük kısmı tamamlandıysa, iş parçası ve koordinatlar değişmediyse, yeni takım ve telafiler doğrulandıysa. M70 Program Restart fonksiyonu özellikle takım kırılması, elektrik kesilmesi veya operatör müdahalesi sonrasında programı kaldığı yerden devam ettirmek için hazırlanmıştır.
9. Type 1 ile devam etme
Program resetlenmiş ancak program ve dosya değiştirilmemişse Type 1 tercih edilebilir. Genel sıra: MONITOR → RESEARCH → TYPE 1 → INPUT; ardından “Restart search is completed” mesajı beklenir. Kontrol, programın kaldığı noktayı otomatik olarak bulur.
10. MSTB History kontrolü
Restart noktası bulunduktan sonra MSTB HISTORY ekranı açılır; bu ekranda daha önce kullanılan M komutları, S devirleri, T takımları ve B yardımcı fonksiyonları görülür. Yeni takım takıldıktan sonra operatör doğru takımı, iş mili devrini, M3/M4 yönünü ve M8 soğutma komutunu kontrol etmelidir. Dokümanda, birden fazla takım veya devir görülmesinin normal olduğu ve yalnızca restart noktası için gerekli değerlerin seçilmesi gerektiği belirtilir.
11. MSTB History de INPUT uyarısı
MSTB History ekranında bir komut seçilip INPUT verildiğinde komut hemen çalışabilir: M3 → iş mili dönmeye başlayabilir, M8 → soğutma açılabilir, S2500 → iş mili devri hazırlanabilir. Bu nedenle INPUT verilmeden önce kapının kapalı, takımın güvenli konumda, doğru takımın iş milinde ve doğru devir/yönün seçilmiş olduğu kontrol edilmelidir.
12. Type 2 ne zaman gerekir?
Type 1 uygun değilse veya operatör belirli bir operasyonun başına dönmek istiyorsa Type 2 kullanılabilir: program seçilir, satır/blok belirlenir, restart araması o noktaya göre yapılır. Ancak takım kırıldıktan sonra tam kırılma satırından başlamak her zaman doğru değildir. Örneğin kırılma N450 G1 Z-20. F150 te olmuşsa, doğrudan N450 ten başlamak yerine takım değişimi ve hazırlık komutlarının bulunduğu daha önceki güvenli satır tercih edilir:
N400 T6 M6
N410 G54 G90
N420 S2500 M3
N430 G0 X... Y...
N440 G43 H6 Z50.
N445 M8
N450 G1 Z-20. F150Böylece takım, devir, sıfır ve telafi komutları yeniden doğru sırayla uygulanır.
13. Aynı deliğin veya operasyonun yeniden işlenmesi
Takım kırılması bir delme çevriminde oluştuysa yarım kalan deliğin durumu kontrol edilmelidir. Örneğin G83 Z-40. R2. Q5. F120. sırasında takım kırıldıysa: deliğin gerçek derinliği bilinmeyebilir, kırık uç içeride olabilir, yeni takım eski deliğe hızlı yaklaşırken zarar görebilir. Bu durumda yalnızca G83 satırını yeniden başlatmak yerine deliğin durumu, kırık uç, Q gaga miktarı ve R seviyesi kontrol edilmeli; gerekirse operasyon güvenli bir başlangıç noktasından yeniden çalıştırılmalıdır.
14. G41 ve G42 kullanılan konturlarda dikkat
Takım kırılması takım yarıçap telafisi açıkken oluştuysa doğrudan konturun ortasından başlanmamalıdır. Örnekte takım N120 de kırıldıysa doğrudan N120 den başlamak telafi vektörünün doğru oluşmamasına neden olabilir; daha güvenli başlangıç N100 veya telafinin güvenli giriş hareketinin bulunduğu satırdır.
N100 G41 D6 X0. Y0.
N110 G1 X100.
N120 Y50.
N130 G40 X110.Mitsubishi programlama kılavuzu, takım yarıçap telafisinin G41/G42 ve D komutuyla başlatıldığını, G40 ile iptal edildiğini belirtir.
15. G43 takım boy telafisini kontrol etme
Yeni takım takıldıktan sonra programda doğru H numarasının kullanıldığından emin olunmalıdır. Doğru: T6 M6 → G43 H6 Z50.. Yanlış: T6 M6 → G43 H5 Z50. — T6 takılıyken yanlış H değeri kullanılırsa Z ekseninde ciddi hata oluşabilir. G43, G44 ve G43.1 aynı telafi grubundadır; G49 bu takım boy telafilerini iptal eder.
16. Program çalışırken telafi değiştirildiyse
Yeni takım takıldıktan sonra H veya D telafisi program duruşunda değiştirilmiş olabilir. Mitsubishi programlama kılavuzu, telafi miktarı sürekli çalışma, Single Block duruşu veya Feed Hold sırasında değiştirilirse yeni değerin bir sonraki blokta geçerli olabileceğini belirtir. Bu nedenle: telafi değişikliğinin hangi bloktan itibaren geçerli olacağı kontrol edilmeli, kırılmanın olduğu bloğu doğrudan tekrar başlatmak yerine güvenli önceki blok seçilmeli ve büyük düzeltmeler yapılmamalıdır.
17. Takım ömrü bilgisi kullanılıyorsa
Makinede takım ömrü yönetimi aktifse kırılan takımın durumu takım yönetim ekranında güncellenmelidir. Makineye göre yapılabilecekler: takımı kullanım dışı bırakma, yedek takım seçme, kullanım sayacını sıfırlama, takım grubunu güncelleme, yeni takımın H ve D bilgilerini girme. Mitsubishi programlama kılavuzu takım grubu, takım numarası, takım ömrü ve telafi bilgilerinin kontrol tarafından yönetilebildiğini açıklar.
18. Programa devam etmeden önce son kontrol
- Doğru takım iş milinde mi, aktif takım numarası doğru mu?
- H telafisi ve D telafisi doğru mu, Wear değerleri kontrol edildi mi?
- G54–G59 doğru mu, iş mili devri ve yönü doğru mu, soğutma açık mı?
- Kırık takım parça içinde kaldı mı, başlanacak satır güvenli mi?
Bu kontrollerden biri belirsizse programa devam edilmemelidir.
19. Kısa uygulama: Type 1 ile devam
(1) Takım kırılınca programı durdur. (2) Program, satır, takım, H ve D bilgilerini not et. (3) Kırık takım ve parçayı kontrol et. (4) Yeni takımı tak. (5) Yeni takımın Geometry ve Wear değerlerini ayarla. (6) MONITOR aç. (7) RESEARCH seç. (8) TYPE 1 seç. (9) INPUT ile aramayı başlat. (10) “Restart search is completed” mesajını bekle. (11) MSTB HISTORY aç. (12) Doğru takım, devir, M3/M4 ve M8 bilgilerini kontrol et. (13) Takımı güvenli konuma al. (14) Restart hareketini düşük override ile başlat.
20. Kısa uygulama: güvenli operasyon başlangıcına dönme (Type 2)
(1) Yeni takımın H ve D değerlerini kontrol et. (2) Programda kırılan takımın operasyon başlangıcını bul. (3) Takım çağırma satırını belirle. (4) G54, G90, G43 ve iş mili komutlarını kontrol et. (5) G41/G42 varsa telafi giriş satırından başla. (6) Type 2 ile güvenli başlangıç satırını seç. (7) Restart aramasını tamamla. (8) İlk hareketleri düşük override ile izle.
Özetle: takım kırıldığında panelde durulan satır/takım/H/D bilgileri kaydedilir; yeni takımın H ve D telafileri (ve eski Wear) kontrol edilir; programın baştan mı restart ile mi devam edeceğine karar verilir; Type 1/Type 2 seçilir; MSTB History ile doğru takım/devir/yön/soğutma doğrulanır; G41/G42 ve G43 aktifken tam kırılma satırı yerine güvenli hazırlık satırından başlanır.
